ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ: କ’ଣ ପୁଣି ଦୋହରାଯିବ ୧୯୮୮ ମସିହାର ଇତିହାସ? ଆକାଶମାର୍ଗରେ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ ୨୯୦ ଯାତ୍ରୀ

ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି ଏବଂ ଏହା ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ରୂପ ନେଇଛି। ଉଭୟ ଦେଶ ଏବେ ପରସ୍ପରର ବେସାମରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିବା ପରି ବିପଜ୍ଜନକ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ୧୯୮୦ ଦଶକର ସେହି ଭୟାନକ ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଧରଣର ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଆମେରିକା ଇରାନର ଏକ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବିମାନକୁ ଖସାଇ ଦେଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୨୯୦ ଜଣ ନିରୀହ ଯାତ୍ରୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା।

୧୯୮୮ ମସିହାର ସେହି କଳା ଦିନ

ଘଟଣାଟି ଥିଲା ୩ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୮ ର। ଇରାନ ଏବଂ ଇରାକ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରରେ ମୁତୟନ ଥିଲା। ସେହି ଦିନ ଇରାନ ଏୟାର୍ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୬୫୫ (Iran Air Flight 655), ଏକ ଏୟାରବସ୍ A300 ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବିମାନ, ବନ୍ଦର ଆବାସରୁ ଦୁବାଇ ଅଭିମୁଖେ ନିଜର ସ୍ୱାଭାବିକ ଉଡ଼ାଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏହି ବିମାନରେ ମୋଟ ୨୯୦ ଜଣ ଯାତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ୬୬ ଜଣ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲେ।

ଭୁଲ୍ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ଭୟାନକ ପରିଣାମ

ବିମାନଟି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବାଣିଜ୍ୟିକ କରିଡରରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ତଳେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଗାଇଡେଡ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କ୍ରୁଜର ୟୁଏସଏସ୍ ଭିନସେନ୍ସ (USS Vincennes) ଏକ ଭୟଙ୍କର ଭୁଲ୍ କରିବସିଲା। ଭିନସେନ୍ସର କ୍ରୁ ମେମ୍ବରମାନେ ଭାବିଥିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆସୁଥିବା ବିମାନଟି ଏକ ଇରାନୀୟ F-14 ଟମକ୍ୟାଟ୍ (F-14 Tomcat) ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ। ଆକ୍ରମଣର ଆଶଙ୍କା କରି ଭିନସେନ୍ସର କମାଣ୍ଡର ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଆକାଶକୁ ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଇପାରୁଥିବା ଦୁଇଟି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଦେଖୁ ଦେଖୁ ବିମାନଟି ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଖସି ପଡ଼ିଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ୨୯୦ ଜଣ ଯାତ୍ରୀଙ୍କର ସଲିଳ ସମାଧି ଘଟିଥିଲା।

ଇତିହାସରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବାର ସମୟ

ଆମେରିକା ସରକାର ଏହି ଘଟଣାକୁ ଏକ 'ଦୁଃଖଦ ତ୍ରୁଟି' ବା ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଭୁଲ୍ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିବା ବେଳେ ଇରାନ ଏହାକୁ ଏକ ଜାଣିଶୁଣି କରାଯାଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲା। ପରେ ଆମେରିକା ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ପରିବାରକୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିନଥିଲା। ଏବେ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ପୁଣିଥରେ ଯେତେବେଳେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ - ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା କ'ଣ ପୁଣି ଏକ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଜୀବନ ନେବାର କାରଣ ପାଲଟିବ?