ରଥଯାତ୍ରାର ଅନ୍ତିମ ପର୍ବ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଅବସରରେ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନେ ଜନ୍ମବେଦୀରୁ ଫେରି ରତ୍ନସିଂହାସନକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି। ତେବେ ଏହି ସମୟରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତଥା ମାନବୀୟ ଲୀଳା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଉପରେ ଅଭିମାନ କରି ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଦିଅନ୍ତି। ଏହି ନିଆରା ପରମ୍ପରା ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଭାବବିହ୍ୱଳ କରିଥାଏ।

କାହିଁକି ରାଗନ୍ତି ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀ?

ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କୁ ସାଥିରେ ନେଇ ୯ ଦିନ ପାଇଁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଯାଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜର ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ନଥାନ୍ତି। ଏଥିରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀ ହେରାପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଯାଇ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥର କାଠ ଭାଙ୍ଗି ଫେରିଆସନ୍ତି। ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଦିନ ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ଏବଂ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିସାରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଅଭିମାନିନୀ ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଅଟକାଇବା ପାଇଁ ଜୟବିଜୟ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଦିଅନ୍ତି।

ଦେବ ଦମ୍ପତ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନଭଞ୍ଜନ ନୀତି

ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ହେବା ପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଏବଂ ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସେବାୟତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରୋଚକ ବଚନିକା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣ କଳି) ବା ତର୍କବିତର୍କ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜର ଭୁଲ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ସହ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କଥା କହି ମା'ଙ୍କୁ ମନାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଉପହାର ସ୍ୱରୂପ ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ରସଗୋଲା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

ରସଗୋଲା ପାଇବା ପରେ ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ରାଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି। ଏହା ପରେ ଦେବ ଦମ୍ପତ୍ତିଙ୍କ ମିଳନ ହୁଏ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜ ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ସହ ରତ୍ନବେଦୀରେ ବିଜେ କରନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ତଥା ନିଆରା ପରମ୍ପରାକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ଲକ୍ଷାଧିକ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ।