ଭାରତ ନିଜର ସାମୁଦ୍ରିକ ଏବଂ ପରମାଣୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିଛି। ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ତୃତୀୟ ପରମାଣୁ ଚାଳିତ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ (SSBN) ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିଦମନ (INS Aridhaman)କୁ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି। ନିକଟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ ଏକ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପୋଷ୍ଟ ଜରିଆରେ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହା ଭାରତର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଟ୍ରାଏଡ୍ (Nuclear Triad) ବା ଜଳ, ସ୍ଥଳ ଏବଂ ଆକାଶ ମାର୍ଗରୁ ପରମାଣୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମତାକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି।

ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିଦମନର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା

ପୂର୍ବରୁ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଆଇଏନଏସ୍ ଆରିହନ୍ତ (୨୦୧୬) ଏବଂ ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିଘାତ (୨୦୨୪) ତୁଳନାରେ ଅରିଦମନ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବିଶାଳ। ଏସ୪ (S4) ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଅଧୀନରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ୭,୦୦୦ ଟନ୍ ଓଜନର ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ଲମ୍ବ ୧୨୫ ମିଟର। ଏହା ନିଜ ସାଥିରେ ୨୪ଟି କେ-୧୫ (K-15) ସର୍ଟ-ରେଞ୍ଜ୍ ମିସାଇଲ୍ କିମ୍ବା ୮ଟି କେ-୪ (K-4) ମଧ୍ୟମ ଦୂରଗାମୀ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ ବହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, କେ-୪ ମିସାଇଲ୍ ୩,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିପାରିବ, ଯାହା ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ଯେକୌଣସି ଆକ୍ରମଣର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବ।

ଏସ୪ ଷ୍ଟାର୍ ଏବଂ ଏସ୫ ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ପ୍ରସ୍ତୁତି

ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଭେସେଲ୍ (ATV) ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଅଧୀନରେ ଭାରତର ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି। ଚତୁର୍ଥ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ, ଯାହାର କୋଡ୍ ନାମ ଏସ୪ ଷ୍ଟାର୍ (S4*) ରଖାଯାଇଛି ଏବଂ ଯାହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ନାମ ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିସୁଦନ, ତାହାର ସମୁଦ୍ରିକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜାରି ରହିଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ୨୦୨୭ ସୁଦ୍ଧା ସାମିଲ କରାଯିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଭାରତ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ଏସ୫ (S5-class) ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ପ୍ରାୟ ୧୩,୫୦୦ ଟନ୍ ଓଜନ ଏବଂ ୧୯୦ ମେଗାୱାଟ୍ ରିଆକ୍ଟର ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ବୁଡ଼ାଜାହାଜରେ କେ-୫ ଏବଂ କେ-୬ ଭଳି ଲମ୍ବା ଦୂରଗାମୀ ମିସାଇଲ୍ ଖଞ୍ଜାଯିବ, ଯାହା ୮,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିପାରିବ।

ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ବର୍ଷା ଓ ସାମରିକ ଦକ୍ଷତା

ଏହି ସବୁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ତଥା ଗୁପ୍ତ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ବର୍ଷା (Project Varsha) ଅଧୀନରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ନୌସେନା ଘାଟି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି। ଆରିହନ୍ତ, ଅରିଘାତ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ଅରିଦମନ ସହିତ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ଢାଞ୍ଚା ଅଭେଦ୍ୟ ହୋଇପାରିଛି। ଏହି ବିଶାଳ ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଭାରତର ସେକେଣ୍ଡ-ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ (Second-Strike) କ୍ଷମତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁନାହିଁ, ବରଂ ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ଶକ୍ତି ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।