ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସର ଉତ୍ଥାନ ଓ ପତନ: କିପରି ଏକ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ଭାରତୀୟ ବ୍ରାଣ୍ଡ୍‌ ହଠାତ୍ ବଜାରରୁ ହଜିଗଲା?

ଭାରତୀୟ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ବଜାରର ଇତିହାସରେ ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସର କାହାଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୋଚକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷଣୀୟ। ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ସାମସଙ୍ଗ ପରେ ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ମୋବାଇଲ୍ ନିର୍ମାତା ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିବା ଏହି କମ୍ପାନୀ, ମାତ୍ର ୪ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ୯୦% ବ୍ୟବସାୟ ହରାଇ ବସିଥିଲା। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା କିପରି ଜଣେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରର ଯୁବକ ଏକ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଢିଥିଲେ ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହା ହଠାତ୍ ଭୁଶୁଡି ପଡିଲା।

ଏକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରରୁ ଆରମ୍ଭ

ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ରାହୁଲ ଶର୍ମା ଏକ ସାଧାରଣ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରରୁ ଆସିଥିଲେ। ଦିଲ୍ଲୀରେ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ପଢୁଥିବା ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ୫୬,୦୦୦ ଟଙ୍କାର ଏକ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମାଗିଥିଲେ, ଯାହା ସେତେବେଳେ ଏକ ବଡ଼ କଥା ଥିଲା। ସେ C++ ଶିଖି ସଫ୍ଟୱେୟାର ଏବଂ ହାର୍ଡୱେୟାର ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ସେ ନୋକିଆ ପାଇଁ PCO (Public Call Office) ମେସିନ୍‌ର ଉପକରଣ ତିଆରି କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ନୋକିଆ ଏହି ବ୍ୟବସାୟ ବନ୍ଦ କଲା, ରାହୁଲ ଏକ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ ନିଜେ ଟେଲିକମ୍ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସର ଜନ୍ମ ଓ ଅଭିନବ ଚିନ୍ତାଧାରା

ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ଲୋକମାନେ ଫୋନ୍ ଚାର୍ଜ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା ଭୋଗୁଥିଲେ। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ରାହୁଲ Micromax X1i ନାମକ ଏକ ଫୋନ୍ ତିଆରି କଲେ, ଯାହାର ବ୍ୟାଟେରୀ ଥରେ ଚାର୍ଜ କଲେ ୩୦ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁଥିଲା। ପ୍ରଥମେ ବିତରକମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାତ୍ର ୧୦ ଦିନରେ ୧୦,୦୦୦ ଫୋନ୍ ବିକ୍ରି ହୋଇଗଲା। ଏହା ପରେ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଷ୍ଟାଇଲିସ୍ ‘ବ୍ଲିଙ୍ଗ୍’ ଫୋନ୍ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ‘କ୍ୟାନଭାସ୍’ ସିରିଜ୍ ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସକୁ ଘରେ ଘରେ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲା। କମ୍ପାନୀ ଏତେ ବଡ଼ ହୋଇଗଲା ଯେ ହଲିଉଡ୍ ଷ୍ଟାର୍ ହ୍ୟୁ ଜ୍ୟାକମ୍ୟାନ୍ ଏହାର ବ୍ରାଣ୍ଡ ଆମ୍ବାସାଡର ସାଜିଥିଲେ।

ଜିଓର ଆଗମନ ଓ ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସର ପତନ

୨୦୧୬ ମସିହାରେ ରିଲାଏନ୍ସ ଜିଓର ଆଗମନ ଭାରତୀୟ ଟେଲିକମ୍ ଜଗତରେ ଏକ ବିପ୍ଳବ ଆଣିଥିଲା। ଜିଓ 4G ଡାଟା ମାଗଣାରେ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲା, ଯାହା ଫଳରେ ରାତାରାତି 4G ଫୋନ୍‌ର ଚାହିଦା ବଢିଗଲା। କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସ ପାଖରେ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର 3G ଫୋନ୍‌ର ଷ୍ଟକ୍ ପଡିରହିଥିଲା, ଯାହା ହଠାତ୍ ଅଦରକାରୀ ହୋଇଗଲା।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଚୀନ୍‌ର Oppo, Vivo ଏବଂ Xiaomi ଭଳି କମ୍ପାନୀମାନେ ପୂର୍ବରୁ 4G ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ସହ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ। ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସ ନିକଟରେ ଉନ୍ନତ ଚିପସେଟ୍ ଏବଂ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ଅଭାବ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପଛରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ୨୦୧୯ ବେଳକୁ ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସ ବଜାରରୁ ପ୍ରାୟ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହୋଇଗଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ରାହୁଲ ଶର୍ମା କଞ୍ଜ୍ୟୁମର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ବଦଳରେ କମ୍ପୋନେଣ୍ଟ୍ ବ୍ୟବସାୟରେ ନିଜର ସଫଳତା ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି।