ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ କୋଟି କୋଟି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା। ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ କରୁଣା ପାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଟି ଭକ୍ତର ମନ ହୋଇଉଠେ ବ୍ୟଗ୍ର। ତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ବଡଦେଉଳ ଓ ତାଙ୍କ ରାସ୍ତା ନା ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ। ତାଙ୍କ ମାହାତ୍ମର ଗୁଣଗାନ କରେ ନୀଳଚକ୍ର। ସେଥି ପାଇଁ ମାନ୍ୟବର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ବପ୍ନ ଆଜି ସାକାର ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଆହୁରି ଅଧିକ ସଜେଇ ହେଉଛି। ପରିକ୍ରମା ପ୍ରକଳ୍ପ ମେଘନାଦ ପ୍ରାଚୀର ସୁସଜ୍ଜିତ ରୂପରେ ନବକଳେବର ପାଇଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ‘ସକାଳ’ର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି ମେଘ ବି ଦେଖିବ ମେଘନାଦ ପ୍ରାଚୀର….

ବିଶେଷତ୍ବ

ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣର ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ମରହଟ୍ଟା ଶାସନ ଅମଳରେ ଏହି ପ୍ରାଚୀର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିବାର ଜଣାଯାଏ। ଅନ୍ୟ ଏକ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ୧୪୫୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଗଜପତି କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱରେ ମେଘନାଦ ପାଚେରିର ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ।

ମେଘନାଦ ପ୍ରାଚୀରର ମହିମା ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରଖିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ, ତାଙ୍କ ଐତିହାସିକ ରାୟରେ, ଏହି ପାଚେରୀ ନିକଟରେ ଏହାଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଆଉ କୌଣସି ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ନ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଜଗନ୍ନାଥ ବରୁଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ବିବାହ ପରେ ଶ୍ୱଶୁର ବରୁଣ ଅର୍ଥାତ ସାଗରଦେବତାଙ୍କ ସହ ମତାନ୍ତର ହୋଇଥିଲା। ଜଗନ୍ନାଥ ସାଗର କୂଳରେ ମନ୍ଦିର ତୋଲାଇ ରହିଥିବାରୁ ସମୁଦ୍ରଗର୍ଜନ ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ନପଶିବା ପାଇଁ ମେଘନାଦ ପ୍ରାଚୀର ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ ।

ମେଘନାଦ ପ୍ରାଚୀର
ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଚାରି ଦ୍ବାର ଓ ଦୁଇଟି ବଡ଼ କେନ୍ଦ୍ରିତ ପାଚେରି ରହିଛି। ସଂଯୋଗ ବସତଃ ଏହା ରାଜ୍ୟର ଗୋଟିଏ ହିଁ ମନ୍ଦିର ଯାହାର ବାହାର ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଭିତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାରିଟି ଲେଖାଏଁ ଦ୍ୱାର ରହିଛି। ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିର ବାହାର ପାର୍ଶ୍ବରେ ଥିବା ପାଚେରିକୁ କୁହାଯାଏ ମେଘନାଦ ପ୍ରାଚୀର। ଯାହାର ଲମ୍ବା ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଯାଏ ୬୫୦ ଫୁଟ୍ ଥିବାବେଳେ ଉତ୍ତରରୁ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଚଉଡ଼ା ୬୪୪ ଫୁଟ ଅଟେ। ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ରହିଛି ୨୦ ଫୁଟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଅଟେ ୬ ଫୁଟ। କୁରୁମା ପାଚେରିର ଉଚ୍ଚତା ମେଘନାଦ ପାଚେରିର ଉଚ୍ଚତା ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ମାତ୍ର ଏହାର ମୋଟା ମେଘନାଦ ପ୍ରାଚୀରଠୁ କମ୍ ମାନେ ୫ ଫୁଟ୍। ମୂଳତଃ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କେବଳ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ହିଁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ରାଜା ଓ ଶାସକମାନେ ମେଘନାଦ ପ୍ରାଚୀର, ମୁଖଶାଳା, ନାଟ ମଣ୍ଡପ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିର ସହ ଜଡ଼ି ଥିଲେ।

ଅଭିଲେଖରେ ମେଘନାଦ ପାଚେରି
ଅଭିଲେଖ ଅନୁସାରେ ୧୧ ଶହ ଶତାବ୍ଦୀ ସମୟରେ ରାଜା ଚୋଡ଼ଗଙ୍ଗ ଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳ ସମୟରେ ପୁରୀ ସହରକୁ ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କ କବଳରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବହୁ ଗୁଡ଼ିଏ କୋଟା (କିଲ୍ଲା), ଦୁର୍ଗ ଓ ଜଗଘର (ବ୍ୟାୟାମ ଶାଳାର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଆଉ ସେହି ସମୟରେ ମେଘନାଦ ପାଚେରି ର ନିର୍ମାଣ ହୋଇ ନ ଥିଲା। ଯାହା ଏବେ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିରକୁ ଚାରି ପାର୍ଶ୍ବରୁ ଘେରି ରହିଛି। ଜାଗାଘର ଗୁଡ଼ିକର ଦାୟିତ୍ବରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଥିଲା ସେମାନେ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିରକୁ କେମିତି ଶତ୍ରୁ କବଳରୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ବଳରାମ ଦାଶଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ବରୁଣ , ସମୁଦ୍ରର ସ୍ବର ଓ ଗର୍ଜନରୁ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏହାର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା।

ନବୀନଙ୍କ ରୂପାନ୍ତରଣରେ ମେଘନାଦ
ମେଘନାଦ ପ୍ରାଚୀରକୁ ଲାଗିରହିଥିବା ନିର୍ମାଣ ଉଚ୍ଛେଦକୁ ନେଇ ଅନେକ କଳ୍ପନାଜଳ୍ପନା ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଥିଲା। ମାତ୍ର ଶେଷରେ ନବୀନଙ୍କ ବିକାଶ ନକ୍ସାରେ ଏହା ସାମିଲ ହୋଇଥିଲା। ବିକାଶକୁ ବିରୋଧୀ ବି ସ୍ବାଗତ କରିଥିଲେ। ସେଦିନ ଥିଲା ୨୦୧୯ ମସିହା ୧୯ ତାରିଖ । ଭଙ୍ଗା ଯାଇଥିଲା ପାଚେରୀ କଡ଼ରେ ଥିବା ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ କୋଠା। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସୋନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକରଣ ପାଇଁ ୭୫ ମିଟର ସୁରକ୍ଷା ଜୋନ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ସରକାରୀ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ରାଜସ୍ବ ବିଭାଗ ଏହାର ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବା ଏଏସ୍ଆଇ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅଧି ସୂଚନା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ପ୍ରାୟ ୧୫.୧୯୧ ଏକର ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିଲା। ଯେଉଁଥିରେ ୧୨.୫୪୪୫ ଏକର ଜମି ଘରୋଇ ଓ ୨.୬୪୬୫ ଏକର ଜମି ସରକାରୀ ଜମି ଥିଲା। ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅକୁଣ୍ଠ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଜମି ହରାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଥଇଥାନ ଓ ପୁନର୍ବାସ କରିଥିଲେ। ସଂପୃକ୍ତ ପରିବାର ଗୁଡ଼ିକର ଜମି ଓ ସେଥିରେ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିବା କୋଟା ବାବଦରେ ୨ କୋଟି ୧୪ ଲକ୍ଷ ୮୩୫୦ ଟଙ୍କା ଡବଲ ହିସାବରେ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଉକ୍ତ ପରିବାର ଗୁଡ଼ିକର ୨୦ ଜଣ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଥଇଥାନ ଓ ପୁନର୍ବାସ ଯୋଜନାରେ ଏକକାଳୀନ ସାହାଯ୍ୟ ରାଶି ୩୦ ଲକ୍ଷ ଲେଖାଏ ମୋଟ ୬ କୋଟି ଓ ଅଧିକ ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ହିସାବରେ ମୋଟ ୬୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଯାହାର ମିଠା ଫଳସ୍ବରୂପ ସାରା ବିଶ୍ବ ଦେଖୁଛି ବିଶ୍ବ ଐତିହ୍ୟ ବହନ କରୁଥିବା ମେଘନାଦ ପାଚେରୀ। ଆସନ୍ତା ୧୭ ତାରିଖ ପରେ ସାରା ବିଶ୍ବ ଦେଖିବ ନବୀନଙ୍କ ବିକାଶ ନକ୍ସାର ପରିକ୍ରମା ପ୍ରକଳ୍ପ। ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଇତିହାସର ସ୍ବର୍ଣ୍ଣ ଅକ୍ଷରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିବ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବିଶ୍ବବାସୀଙ୍କୁ ଏ ଭେଟି।

ବିଶ୍ବ ଦେଖିବ ମେଘନାଦ ପାଚେରି
ରାଜ୍ୟ ସରକରଙ୍କ ସହଯୋଗ ଓ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଓ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନର ସହାୟତା ବଳରେ ବିଶ୍ବ ଆଉ ଅଳ୍ପ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ନୂଆ ମେଘନାଦ ପାଚେରୀ ଦେଖିବ । ମନ୍ଦିର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ବରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ମେଘନାଦ ପ୍ରାଚୀରକୁ ଲାଗି ଥିବା ୭୫ ମିଟର ପରିଧିକୁ ବିକଶିତ କରାଯାଇଛି। ପାଚେରୀ ର ସୋନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକରଣ କାମରେ ଖଣ୍ଡେ ଲାଇଟ୍ ପଥର, କୁଣ୍ଡ , କାଠ ଓ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିବା ବୃକ୍ଷର ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି। ୮୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଏହି ପରିକ୍ରମା ପ୍ରକଳ୍ପରେ ମେଘନାଦ ପାଚେରୀ ସାମିଲ ହୋଇ ବିକଶିତ ହୋଇଛି। ଯାହା ବିଶ୍ବ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ଏକ ସୂର୍ଣ୍ଣିମ ଅଧ୍ୟାୟ।