ମନୋରଞ୍ଜନ
ଓଡ଼ିଶା
ଭିତରକନିକାକୁ ବିପଦ ରେଙ୍ଗାଳି କେନାଲ
ଭୁବନେଶ୍ୱର : ରାଜ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ ‘ଶିଳ୍ପ କରିଡର’ଗୁଡ଼ିକ ପାଣି ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ଅବବାହିକାର ମଧୁର ଜଳ ପ୍ରବାହ ତଳମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ଭିତର କନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଏହାର ଜୈବ ବିବିଧତା ସହ ବିରଳ ହେନ୍ତାଳ ବନକୁ ପରିପୁଷ୍ଟ କରିଥାଏ। ତେବେ ଆସନ୍ତା ୪ ବର୍ଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀର ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ରେଙ୍ଗାଳି କେନାଲ ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲେ ତଳ ମୁଣ୍ଡରେ ମଧୁର ପାଣିର ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ମଧୁର ଜଳର ଉପସ୍ଥିତି ବିନା ବିଶ୍ୱରେ କୌଣସି ହେନ୍ତାଳ ଜଙ୍ଗଲ ବଞ୍ଚିବା ଓ ବଢ଼ିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ ଖରସ୍ରୋତାର ଶେଷମୁଣ୍ଡରେ ମଧୁର ଜଳ ସମୁଦ୍ର ପାଣି ସହ ମିଶୁଥିବାରୁ ସେଠାରେ ହେନ୍ତାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଭଲ ଭାବେ ବଢ଼଼ି ପାରୁଛି।
କେବଳ ହେନ୍ତାଳ ଜଙ୍ଗଲ ପାଇଁ ନୁହେଁ ମଧୁର ଓ ଲୁଣା ପାଣିର ଏହି ମିଶ୍ରଣ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ମାଛ, କଙ୍କଡା, ଜଳଚର ଜୀବ, ଶୈବାଳ ଓ ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଜାଗା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ବଂଶ ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ। ମଧୁର ଓ ଲୁଣି ଜଳର ଏହି ମିଶ୍ରଣରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପଙ୍କ ଭିତରକନିକାର ଲବଣାଂଶର ପରିମାଣକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରି ବାନ୍ଧି ରଖିଥାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପରିସଂସ୍ଥାନ ଯୋଗୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ସେଠାରେ ୭ ପ୍ରକାର ମାଛରଙ୍କା ପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀ ଦେଖା ଯାଇଥାନ୍ତି। ଯଦି ଭିତରକନିକାରେ ମଧୁର ଜଳର ପରିମାଣ କମିଯିବ ଓ ଲବଣାଂଶର ମାତ୍ର ଠିକ୍ ଭାବେ ସମତୁଲ ହୋଇ ପାରିବ ନାହିଁ ତେବେ ଏହି ପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ନିଜର ପରିସଂସ୍ଥାନ ଛାଡିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ।
ଲୁଣି ଓ ମଧୁରଜଳର ମିଶ୍ରଣ ସ୍ଥଳରେ ବଢ଼଼ୁଥିବା ହେନ୍ତାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବି ସେମାନେ ସହ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ପରିବେଶିତ୍ମାନେ କହିଛନ୍ତି। ଭିତରକନିକା ରାମ୍ସାର୍ ଅଞ୍ଚଳର ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିବା ଏହାର ଜୈବବିବଧିତାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦିଗରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଅଧିକ ଯତ୍ନବାନ ହେବା ଜରୁରୀ ବୋଲି ପରିବେଶବିତମାନେ ମତ ରଖିଛନ୍ତି। ତାଳଚେର-ଅନୁଗୁଳ ଓ କଳିଙ୍ଗନଗର ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ ଓ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳର ଜିନ୍ଦଲ ଷ୍ଟେନ୍ଲେସ୍, ଟାଟାଷ୍ଟିଲ୍, ମେସ୍କୋ, ଭୂଷଣ, ଏନ୍ଆଇଏନ୍ଏଲ୍ ଭଳି କମ୍ପାନୀମାନେ ନିଜ ନିଜର ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ସମୁଦାୟ ୨୫ ମିଲିୟନ୍ ଟନ୍ର ଜଳ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀର ତଳମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ସମଲ୍ ବ୍ୟାରେଜ୍ରୁ ସଂଗ୍ରହ କରିଥାନ୍ତି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଥରେ ରେଙ୍ଗାଳି ଜଳସେଚନ ପ୍ରକଳ୍ପ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ଏହା ମଧୁର ଜଳ ପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ।
ଫଳରେ ଭିତରକନିକା ଅଞ୍ଚଳରେ ସନ୍ତୁଳନ ସାଂଘାତିକ ଭାବେ ବିଗିଡ଼ିଯିବ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟନ୍ ଇସ୍ପାତ ତିଆରି ପାଇଁ ୧ ଲକ୍ଷ କ୍ୟୁବିକ୍ ମିଟର ଜଳର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ରେଙ୍ଗାଳି ଜଳଭଣ୍ଡାରରେ ସମୁଦାୟ ୪ ହଜାର ୪୦୦ ମିଲିୟନ୍ କ୍ୟୁବିକ୍ ମିଟରର ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣର କ୍ଷମତା ରହିଥିବା ବେଳେ ରେଙ୍ଗାଳି କେନାଲ୍ ପାଇଁ ୩୪୫୦ମିଲିୟନ୍ କ୍ୟୁବିକ୍ ମିଟରର ପାଣିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଏବେ ଜଳର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏନ୍ଟିପିସି, ନାଲ୍କୋ, ମହାନଦୀ କୋଇଲା ଖଣି, ଜେଏସ୍ପିଏଲ୍ ଭଳି ବଡ ବଡ ଶିଳ୍ପ କାରଖାନା ସାମଲ ବ୍ୟାରେଜ୍ରୁ ୪୫୪ ମିଲିୟନ୍ କ୍ୟୁବିକ୍ ମିଟର ମଧୁର ଜଳ ସଂଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି। ସେହିପରି କଳିଙ୍ଗନଗର ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ୪୧୪ ମିଲିୟନ୍ କ୍ୟୁବିକ୍ ମିଟର ଜଳ ଜୋକଡିଆ ବ୍ୟାରେଜ୍ ନିକଟରେ ଖରସ୍ରୋତାରୁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉଛି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ ଖରସ୍ରୋତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା କୃଷକ ଓ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ପରିବାରଙ୍କ ଜୀବନଜୀବିକା ବି ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେବେ। ଥରେ ଯଦି ଭିତରକନିକାର ପାଣିରେ ଲବଣାଂଶର ମାତ୍ରା ବଢ଼଼ିବ ତେବେ କୁମ୍ଭୀରମାନେ ନିଜର ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନ ଛାଡି ଉପର ମୁଣ୍ଡ ଆଡକୁ ପଳାଇବେ। ଯାହାକି କୁମ୍ଭୀର -ମଣିଷ ସଂଘର୍ଷକୁ ବଢ଼଼ାଇବ। ଭିତରକନିକା ଅଭୟାରଣ୍ୟର ୧୯୫ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ହେନ୍ତାଳ ଜଙ୍ଗଲ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ରହିଥିବା ବେଳେ ଏଠାରେ ପାଖାପାଖି ୬୨ ପ୍ରଜାତିର ହେନ୍ତାଳ ଗଛ ଦେଖାଯାଇଥାନ୍ତି। ଏହାସହ ୧୬୦୦ ଲୁଣି ପାଣି କୁମ୍ଭୀର, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଛ, କଙ୍କଡା ଓ ଚିଙ୍ଗୁଡିଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ।
କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ ଭିତରକନିକାର ଜୈବବିବିଧତାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ଓ ଏହାର ପୋଷକତତ୍ତ୍ୱ ଗହୀରମଥା ଆଡକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଏହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ବଡ ସଂଖ୍ୟାରେ ଅଲିଭ୍ରିଡଲେ କଇଁଚମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଆଡକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ। ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଶୀତ ମାସରେ ପାଖାପାଖି ଅଧ ନିୟୁତ କଇଁଚ ଅଣ୍ଡା ଦେବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି। ହେନ୍ତାଳ ଜଙ୍ଗଲ ବିନା ଗହୀରମଥା ସାମୁଦ୍ରିକ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ମରୁଭୂମିରେ ପରିଣତ ହେବ ବୋଲି ପରିବେଶବିତ୍ ଡକ୍ତର ବିଶ୍ବଜିତ ମହାନ୍ତି ଆଶଙ୍କା ବ୍ୟକ୍ତ କରିବା ସହ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏ ନେଇ ବିକଳ୍ପ ଚିନ୍ତା କରିବା ଜରୁରୀ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି।
About The Author
