ଯୋଗିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତକୁ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଫଳଦାୟୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଆଷାଢ଼ ମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ୧୦ ତାରିଖରେ (ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ) ଏବଂ ଜୁଲାଇ ୧୧ ତାରିଖରେ (ବୈଷ୍ଣବ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ) ଯୋଗିନୀ ଏକାଦଶୀ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଏହି ଦିନ ବିଧିବିଧାନର ସହ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ସହ ବ୍ରତ କଥା ପଢ଼ିଲେ ବା ଶୁଣିଲେ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, ଏହି ବ୍ରତ କଥା ପାଠ କଲେ ୮୮ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବାର ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ।

ଯୋଗିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କଥା

ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକର ଅଳକାପୁରୀ ନଗରୀରେ ରାଜା କୁବେର ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ଜଣେ ପରମ ଭକ୍ତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହେମ ମାଳି ନାମକ ଜଣେ ଯକ୍ଷ ନିତିଦିନ ପୂଜା ନିମନ୍ତେ ଫୁଲ ଆଣି ଦେଉଥିଲେ। ହେମ ମାଳି ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱରୂପାବତୀଙ୍କୁ ବହୁତ ଭଲ ପାଉଥିଲେ। ଦିନେ ହେମ ମାଳି ଫୁଲ ଆଣିବାକୁ ଯାଇ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ସମୟ ବିତାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ରାଜା କୁବେରଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଫୁଲ ନେବାରେ ବିଳମ୍ବ କରିଥିଲେ।

ରାଜା କୁବେର ରାଗିଯାଇ ହେମ ମାଳିଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ଯେ, ସେ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବେ ଏବଂ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁଲୋକ (ପୃଥିବୀ)ରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିବେ। ଅଭିଶାପ କାରଣରୁ ହେମ ମାଳି ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବିତାଡ଼ିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଥିଲେ।

ମହର୍ଷି ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଉପଦେଶ

ଏହିପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି ଭୋଗି ଦିନେ ସେ ମହର୍ଷି ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜଣାଇଲେ। ମହର୍ଷି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆଷାଢ଼ ମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଯୋଗିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ବ୍ରତ ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଖଣ୍ଡନ ହୁଏ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟକୁ କୁଷ୍ଠ ପରି ଭୟଙ୍କର ରୋଗରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ।

ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ଶୁଭଫଳ

ମହର୍ଷିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ହେମ ମାଳି ବିଧିପୂର୍ବକ ଯୋଗିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ଫଳରୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପୁଣି ନିଜର ପୁରୁଣା ରୂପ ଫେରି ପାଇଲେ। ଏହାପରେ ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପୁନର୍ବାର ସୁଖମୟ ଜୀବନ ବିତାଇଲେ।

ତେଣୁ ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାର ସହ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ସହ ଏହି କଥା ପାଠ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତିର ସମସ୍ତ ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଜୀବନରେ ସୁଖ-ଶାନ୍ତିର ବାସ ହୁଏ ବୋଲି ପଦ୍ମ ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି।