ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ୨ ସପ୍ତାହର ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଘୋଷଣା: ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବାକୁ ରାଜି ହେଲା ତେହେରାନ, ତୈଳ ଦରରେ ବଡ଼ ହ୍ରାସ

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ୨ ସପ୍ତାହ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି (Ceasefire) ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଏବଂ ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଏହି ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିରେ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବୁଝାମଣା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇରାନ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ କରାଯାଉଥିବା ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) କୁ ସୀମିତ ସମୟ ପାଇଁ ପୁଣିଥରେ ଖୋଲିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛି।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବିରତିକୁ "ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଦିନ" ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଥିବା ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ସମସ୍ୟା ତଥା ଟ୍ରାଫିକ୍ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ସାହାଯ୍ୟ କରିବ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ଏକ "ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ" ହୋଇପାରେ ବୋଲି ଟ୍ରମ୍ପ ନିଜର 'ଟ୍ରୁଥ୍ ସୋସିଆଲ' (Truth Social) ପୋଷ୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଏହାସହ ସେ ଇରାନର ପୁନର୍ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି।

ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଆଭିମୁଖ୍ୟ

ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୟଦ ଆବାସ ଆରାଗଚି (Seyed Abbas Araghchi) ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ବନ୍ଦ ହୁଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷାମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ବନ୍ଦ କରିଦେବ। ଇରାନର ସୁପ୍ରିମ୍ ଲିଡର ମୋଜତାବା ଖାମେନେଇ (Mojtaba Khamenei) ସମସ୍ତ ସାମରିକ ବାହିନୀକୁ ଗୁଳିଚାଳନା ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ ନେତାନ୍ୟାହୁ (Benjamin Netanyahu) ଆମେରିକାର ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଇସ୍ରାଏଲ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଲେବାନନରେ ଚାଲିଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଉପରେ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ।

ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଓ ଆଲୋଚନା

ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଚୁକ୍ତି ପଛରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଚୀନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶାହବାଜ ସରିଫ (Shehbaz Sharif) ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନକୁ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଇସଲାମାବାଦରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି। ଉଭୟ ଦେଶର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନରେ ଏକାଠି ହେବେ। ଜାତିସଂଘ ମହାସଚିବ ଆଣ୍ଟୋନିଓ ଗୁଟେରସ୍ (Antonio Guterres) ମଧ୍ୟ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ସହ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଘୋଷଣା ହେବା ମାତ୍ରେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ସେୟାର ବଜାରରେ ସକରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର (Crude Oil) ପ୍ରାୟ ୧୬% ରୁ ୨୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଇ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୦୦ ଡଲାରରୁ ତଳକୁ ଖସି ଆସିଛି। ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍ ଏବଂ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଟିଆଇ ଦରରେ ଐତିହାସିକ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାରରେ ବଡ଼ ଉତ୍ଥାନ ଦେଖାଦେଇଛି। ସେନସେକ୍ସ (Sensex) ପ୍ରାୟ ୨୭୦୦ ପଏଣ୍ଟ ଏବଂ ନିଫ୍ଟି (Nifty 50) ୩.୧୬% ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି。