ଜାଣନ୍ତୁ ବିମାନ ଇତିହାସର ସେହି ୧୩ଟି ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟଣା, ଯାହା ପରେ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ବଦଳିଗଲା ବିମାନ ଯାତ୍ରା ଉଡ଼ାଣର ନିୟମ

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ବାରାମତୀରେ ବୁଧବାର ସକାଳେ ଘଟିଥିବା ଏକ ଦୁଃଖଦ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଏନସିପି ନେତା ତଥା ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ସମେତ ୫ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣା ସର୍ବଦା ହୃଦୟବିଦାରକ ହୋଇଥାଏ, କାରଣ ଏଥିରେ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ବଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭାବନା ଖୁବ୍ କମ୍ ଥାଏ। ତେବେ ଇତିହାସ ସାକ୍ଷୀ ଅଛି ଯେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ବା ଏଭିଏସନ୍ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିରେ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ଓ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ସେହି ୧୩ଟି ପ୍ରମୁଖ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣା ବିଷୟରେ, ଯାହା ବିମାନ ଯାତ୍ରାର ନିୟମକୁ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା।

୧. ଗ୍ରାଣ୍ଡ କ୍ୟାନିୟନ୍ ଧକ୍କା (୧୯୫୬)

୩୦ ଜୁନ୍ ୧୯୫୬ରେ ଗ୍ରାଣ୍ଡ କ୍ୟାନିୟନ୍ ଉପରେ ଦୁଇଟି ବିମାନ ପରସ୍ପର ସହ ଧକ୍କା ହୋଇଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ରାଡାର୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏତେ ଉନ୍ନତ ନଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଫେଡେରାଲ୍ ଏଭିଏସନ୍ ଆଡମିନିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ (FAA) ଗଠନ କରାଗଲା ଏବଂ ବିମାନରେ ଧକ୍କା ରୋକିବା ପାଇଁ ଆଧୁନିକ TCAS ସିଷ୍ଟମ ଲଗାଗଲା।

୨. ୟୁନାଇଟେଡ୍ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୧୭୩ (୧୯୭୮)

ପାଇଲଟ୍ ଏକ ଛୋଟ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି ସୁଧାରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିବାରୁ ବିମାନର ଇନ୍ଧନ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ କକ୍‌ପିଟ୍ ରିସୋର୍ସ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ (CRM) ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ପାଇଲଟମାନଙ୍କୁ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଶୁଣିବା ଏବଂ ଟିମ୍ ଭାବେ କାମ କରିବା ଶିଖାଇଲା।

୩. ଏୟାର କାନାଡା ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୭୯୭ (୧୯୮୩)

୩୩ ହଜାର ଫୁଟ ଉଚ୍ଚରେ ଟ୍ୱାଏଲେଟରେ ନିଆଁ ଲାଗିବା ଫଳରେ ଧୂଆଁ ଯୋଗୁଁ ଯାତ୍ରୀମାନେ ବାହାରି ପାରିନଥିଲେ। ଏହାପରେ ବିମାନର ଟ୍ୱାଏଲେଟରେ ସ୍ମୋକ ଡିଟେକ୍ଟର ଏବଂ ଅଟୋମେଟିକ୍ ନିଆଁ ଲିଭା ଯନ୍ତ୍ର ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଗଲା। ଚଟାଣରେ ରେଡିୟମ୍ ଲାଇଟ୍ ଲଗାଗଲା ଯାହା ଧୂଆଁରେ ମଧ୍ୟ ରାସ୍ତା ଦେଖାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

୪. ଡେଲ୍ଟା ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୧୯୧ (୧୯୮୫)

ଅବତରଣ ସମୟରେ ପବନର ପ୍ରବଳ ଚାପ ଯୋଗୁଁ ବିମାନଟି ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହାପରେ ବିମାନଗୁଡିକରେ ଉନ୍ନତମାନର ରାଡାର୍ ଲଗାଗଲା, ଯାହା ପାଇଲଟଙ୍କୁ ପବନର ଗତିବିଧି ସମ୍ପର୍କରେ ଆଗୁଆ ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ।

୫. ୟୁନାଇଟେଡ୍ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୨୩୨ (୧୯୮୯)

ଇଞ୍ଜିନର ଏକ ପଙ୍ଖା ଫାଟିଯିବାରୁ ବିମାନର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହଜିଯାଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଇଞ୍ଜିନ୍ ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା କଡ଼ାକଡ଼ି କରାଗଲା ଏବଂ ଗୋଟିଏ ସିଷ୍ଟମ ଫେଲ୍ ମାରିଲେ ମଧ୍ୟ ବିମାନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାକଅପ୍ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଡ଼ାଗଲା।

୬. ଆଲୋହା ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୨୪୩ (୧୯୮୮)

ଧାତୁ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯିବାରୁ ଉଡ଼ନ୍ତା ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ପୁରୁଣା ବିମାନର ଛାତ ଉଡ଼ିଯାଇଥିଲା। ଏହାପରେ 'ବୃଦ୍ଧ ବିମାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ' ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପୁରୁଣା ବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ।

୭. ୟୁଏସ୍ ଏୟାରୱେଜ୍ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୪୨୭ (୧୯୯୪)

ରଡର୍ (Rudder) ଜାମ୍ ହେବା କାରଣରୁ ବିମାନଟି ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ବୋଇଂ କମ୍ପାନୀ ହଜାର ହଜାର ବିମାନର ରଡର୍ ସିଷ୍ଟମ ବଦଳାଇ ନୂତନ ଯନ୍ତ୍ରାଂଶ ଲଗାଇଥିଲା।

୮. ଭାଲ୍ୟୁଜେଟ୍ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୫୯୨ (୧୯୯୬)

କାର୍ଗୋରେ ରଖାଯାଇଥିବା କେମିକାଲରୁ ନିଆଁ ଲାଗି ବିମାନଟି ଖସି ପଡ଼ିଥିଲା। ଏହାପରେ ବିମାନର କାର୍ଗୋ ବିଭାଗରେ ସ୍ମୋକ୍ ଡିଟେକ୍ଟର ଲଗାଇବା ଏବଂ ବିପଜ୍ଜନକ ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନ ନିୟମକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି କରାଗଲା।

୯. ଟିଡବ୍ଲୁଏ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୮୦୦ (୧୯୯୬)

ଇନ୍ଧନ ଟାଙ୍କିରେ ବିସ୍ଫୋରଣ ଘଟିବାରୁ ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ଏହାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଇନ୍ଧନ ଟାଙ୍କିରେ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ଭରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲା, ଯାହା ନିଆଁ ଲାଗିବାକୁ ଦିଏନାହିଁ।

୧୦. ସ୍ୱିସ୍ ଏୟାର ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୧୧୧ (୧୯୯୮)

ବିମାନର ମନୋରଞ୍ଜନ ସିଷ୍ଟମରେ ସର୍ଟ ସର୍କିଟ୍ ହେବାରୁ ନିଆଁ ଲାଗିଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ତାର (wiring) ଉପରେ ଅଗ୍ନିରୋଧୀ କଭର୍ ଲଗାଇବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଗଲା।

୧୧. ଏୟାର ଫ୍ରାନ୍ସ ୪୪୭ (୨୦୦୯)

ଗତି ମାପକ ଯନ୍ତ୍ର ଜାମ୍ ହେବାରୁ ପାଇଲଟ୍ ବିମାନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିନଥିଲେ। ଏଥିରୁ ଶିକ୍ଷା ନେଇ ପାଇଲଟମାନଙ୍କୁ ଅଟୋ-ପାଇଲଟ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ମାନୁଆଲ୍ ବିମାନ ଉଡ଼ାଇବା ପାଇଁ କଡ଼ା ତାଲିମ ଦିଆଗଲା।

୧୨. ମାଲେସିଆ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ୩୭୦ (୨୦୧୪)

ଏହି ବିମାନ ରହସ୍ୟମୟ ଭାବେ ନିଖୋଜ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହାପରେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ବିମାନର ସଠିକ୍ ଲୋକେସନ୍ ଜାଣିବା ପାଇଁ ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ଟ୍ରାକିଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯାଇଛି।

୧୩. ଲାୟନ୍ ଏୟାର ଓ ଇଥିଓପିଆନ୍ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ (୨୦୧୮)

ସଫ୍ଟୱେୟାର ତ୍ରୁଟି (MCAS) ଯୋଗୁଁ ବୋଇଂ ୭୩୭ ମ୍ୟାକ୍ସର ଦୁଇଟି ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହାପରେ ସଫ୍ଟୱେୟାର ବଦଳାଗଲା ଏବଂ ପାଇଲଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସିଷ୍ଟମ ଉପରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାଲିମ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ କରାଗଲା।