ମନମୋହୁଛି ଶିମିଳିପାଳର ଦୁର୍ଲଭ ଅର୍କିଡ୍‌, ୨ ପ୍ରଜାତି ଅର୍କିଡ୍‌ ଭାରତରେ କେବଳ ଏଇଠି ଫୁଟେ

ବାରିପଦା: ଏସିଆ ମହାଦେଶର ଦ୍ବିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଜୈବମଣ୍ଡଳ ‘ଶିମିଳିପାଳ ଅଭୟାରଣ୍ୟ’ର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସଦାସର୍ବଦା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଆସିଛି। ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ, ଜଳପ୍ରପାତ, ବିଭିନ୍ନ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, ସରୀସୃପ ଓ ପକ୍ଷୀ ସାଙ୍ଗକୁ ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ ଫୁଲର ମନଲୋଭା ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ପାଖରୁ ଦେଖିବା ଓ ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଋତୁରେ କାହିଁ କେତେ ଦୂରରୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏଠାକୁ ଛୁଟି ଆସନ୍ତି। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ଅର୍କିଡ୍‌ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଗନ୍ତାଘର ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି। ଖାସ୍‌ ଏଇଥିପାଇଁ ୧୯୭୮ମସିହାରେ ଗୁଡ଼ୁଗୁଡ଼ିଆଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିବା ଅର୍କିଡ୍‌ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର‌ରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମୁଛି। ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା ୧୦୧ ପ୍ରଜାତିର ମନଲୋଭା ଅର୍କିଡ୍‌କୁ ପାଖରୁ ଦେଖିବା ସହ ତା’ର ବିଶେଷତ୍ବ, ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ସଂପର୍କରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେହିପରି ପାଟବିଲସ୍ଥିତ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅର୍କିଡ୍‌ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରାଯାଉଛି। ଏହି ୧୦୧ ପ୍ରଜାତି ମଧ୍ୟରୁ ୧୦ପ୍ରକାର ଅର୍କିଡ୍‌ ଗତବର୍ଷ ନୂତନ ଭାବେ ଶିମିଳିପାଳ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଆବିଷ୍କାର କରିଛନ୍ତି।

ଅର୍କିଡ୍‌ ହେଉଛି ଏକପ୍ରକାର ଲତା ପ୍ରଜାତିର ଗଛ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ମଦାଙ୍ଗ ବା ମଲାଙ୍ଗ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଜଙ୍ଗଲରେ ଏହି ଅର୍କିଡ ଲତା ଯେକୌଣସି ଗଛ ଉପରେ ବଢ଼ିପାରେ। ଏବେ ଘରର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅର୍କିଡ୍‌ ଗଛକୁ କୁଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ଲଗାଯାଉଛି। ଏହି ଫୁଲ ଥରେ ଫୁଟିଲେ, ମାସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତେଜ ରହିଥାଏ। ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଫୁଲର ମୂଲ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଫୁଲ ତୁଳନାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ। ପୂରା ଦେଶରେ ଫୁଟୁଥିବା ଅର୍କିଡ୍‌ ମଧ୍ୟରୁ ୭ ପ୍ରତିଶତ ଶିମିଳିପାଳରେ ଫୁଟିଥାଏ ବୋଲି ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ନ୍ତି। ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଲା, ଏଠାରେ ଫୁଟୁଥିବା ୨ଟି ପ୍ରଜାତିର ଅର୍କିଡ୍‌ (ବୁଲବୋ ଫାଇଲୁମ ପାଣିଗ୍ରାହୀୟାନମ ଓ ଏରିଆ ମେଘାସନିସ୍‌) ଦେଶର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ। ଅର୍କିଡ୍‌ କେବଳ ଫୁଲ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ତେଣୁ ଗବେଷକ, ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟୟନରତ ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ର ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନୀ ଶିମିଳିପାଳରେ ଥିବା ଅର୍କିଡ୍‌ ଉପରେ ଅଧିକ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁସନ୍ଧାନରେ ଆସିଥାନ୍ତି ବୋଲି ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନୀ ଡା. ଦେବାଶିଷ ବେହେରା କହିଛନ୍ତି। ଏହି ସବୁ ଗୁଣ ପାଇଁ ଅର୍କିଡ୍‌କୁ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।

ସାଧାରଣତଃ ଫେବୃୟାରୀରୁ ଅକ୍ଟୋବର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଫୁଲ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଫୁଟିଥାଏ। ଅର୍କିଡ୍‌ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଶୀତଳ ଏବଂ ଅତି ଥଣ୍ଡା ପରିବେଶରେ ଭଲ ଭାବେ ବଢ଼ିପାରନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିମିଳିପାଳରେ ଏହି ଗଛ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଏହି ଫୁଲର ଦେଶବିଦେଶରେ ପ୍ରବଳ ଚାହିଦା ରହିଥିଲେ ହେଁ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ବ୍ୟବସାୟୀକରଣ କରାଯାଇପାରୁନାହିଁ। ଶିମିଳିପାଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ବନବାସୀ ଓ ଆଦିବାସୀ ଯୁବବର୍ଗଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ତାଲିମ୍‌ ପ୍ରଦାନ କରି ଏହାର ବ୍ୟବସାୟ କରାଗଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ସୁଦୃଢ଼ ହେବା ସହ ଶିମିଳିପାଳ ଜୈବମଣ୍ଡଳର ଅଧିକ ପ୍ରଚାରପ୍ରସାର ହୋଇପାରନ୍ତା ବୋଲି ପ୍ରାକ୍ତନ ଅବୈତନିକ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂରକ୍ଷକ ଭାନୁମିତ୍ର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।