ଚନ୍ଦ୍ର ବିଜୟର ‘ପାୱାର ହାଉସ’: ଜାଣନ୍ତୁ କେମିତି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକେଟ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍

ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ମଣିଷର ପ୍ରଥମ ପାଦ କେବଳ ଲଞ୍ଚ୍ ପ୍ୟାଡ୍‌ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇନଥିଲା, ବରଂ ଏହାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥାନ ଥିଲା ନାସା (NASA) ର ମିସିସିପି ସ୍ଥିତ ଷ୍ଟେନିସ୍ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର (Stennis Space Center), ଯେଉଁଠାରେ ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଟର୍ନ ଭି ଏଫ୍-୧ (Saturn V F-1) ଇଞ୍ଜିନଗୁଡ଼ିକୁ ବାରମ୍ବାର ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା। ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରରେ ଭବିଷ୍ୟତର ମହାକାଶ ମିଶନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜାରି ରହିଛି।

ବିଶାଳକାୟ ସାଟର୍ନ V ରକେଟ୍ ଏବଂ F-1 ଇଞ୍ଜିନ୍

ମଣିଷକୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନେଇଯାଇଥିବା ସାଟର୍ନ ଭି (Saturn V) ରକେଟର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ୩୬୩ ଫୁଟ ଥିଲା, ଯାହାକି ଏକ ୩୬ ମହଲା କୋଠା ସହିତ ସମାନ। ଏହାର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୨୮ ଲକ୍ଷ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୪୦୦ ହାତୀଙ୍କ ଓଜନ ସହ ସମାନ ଥିଲା। ଏହି ବିଶାଳ ରକେଟକୁ ଉତକ୍ଷେପଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହାର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପାଞ୍ଚଟି F-1 ଇଞ୍ଜିନ୍ ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ମିଳିତ ଭାବେ ପ୍ରାୟ ୭୫ ଲକ୍ଷ ପାଉଣ୍ଡର ଥ୍ରଷ୍ଟ୍ (Thrust) ବା ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ। ଗୋଟିଏ F-1 ଇଞ୍ଜିନର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୮,୪୦୦ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଏବଂ ଏହା ୧୮ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚା ତଥା ୧୨.୫ ଫୁଟ୍ ଚଉଡ଼ା ଥିଲା, ଯାହା ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନମୁନା ଅଟେ।

ଇଞ୍ଜିନର ପରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ

ସାଟର୍ନ V ରକେଟର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ S1c ନ୍ୟୁ ଓର୍ଲିନ୍ସରେ ନିର୍ମାଣ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସେଠାରୁ ୧୩୮ ଫୁଟ ଲମ୍ବା ବୁଷ୍ଟରକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମାଲବାହୀ ଜାହାଜ ମାଧ୍ୟମରେ ନଦୀ ପଥ ଦେଇ ଷ୍ଟେନିସ୍ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟରକୁ ଅଣାଯାଉଥିଲା। ଇଞ୍ଜିନ୍ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ନାସା ପ୍ରାୟ ୧୩ ହଜାର ଏକର ଜମି କିଣିଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୧.୨୫ ଲକ୍ଷ ଏକରର ଏକ ବିଶାଳ ଆକୌଷ୍ଟିକ୍ ବଫର୍ ଜୋନ୍ (Acoustic Buffer Zone) ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇଞ୍ଜିନର ଭିତରର ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ୩,୦୦୦ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁଥିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନି ହିଁ ରକେଟକୁ ପୃଥିବୀର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣରୁ ବାହାରିବାର ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ମଣିଷକୁ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଅପୋଲୋ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମୟରେ ଷ୍ଟେନିସ୍ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର ସାଟର୍ନ V ରକେଟର ୨୭ ଟି ରକେଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲା।

ଅପୋଲୋରୁ ଆର୍ଟେମିସ୍: ଇତିହାସ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ

ଯେଉଁ ମାଟିରେ ଦିନେ ଅପୋଲୋ ମିଶନର ଇଞ୍ଜିନ୍ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା, ଆଜି ସେଠାରେ ଆର୍ଟେମିସ୍-II (Artemis-II) ମିଶନ ପାଇଁ RS-25 ଇଞ୍ଜିନର ପରୀକ୍ଷଣ ଚାଲିଛି। ଇତିହାସ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ, ଅପୋଲୋ ଠାରୁ ଆର୍ଟେମିସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଛଅ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ମଧ୍ୟ ଷ୍ଟେନିସ୍ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଅଭିଯାନର ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ହୋଇ ରହିଛି। ଚନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବାର କାହାଣୀ କେବଳ ଲଞ୍ଚ୍ ପ୍ୟାଡରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଏହିଭଳି ଅଗଣିତ ପରୀକ୍ଷଣ ଓ ଆହ୍ୱାନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା。