ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ବଜାର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ (US-Iran conflict) କାରଣରୁ ଗତ କିଛି ମାସ ଧରି ବନ୍ଦ ରହିଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକ ଏଲଏନଜି ଟ୍ୟାଙ୍କର (LNG Tanker) ଅତିକ୍ରମ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ ମାସ ଧରି ନିଖୋଜ ରହିବା ପରେ ଏହି ବିଶାଳକାୟ ଟ୍ୟାଙ୍କରଟି ହଠାତ୍ ଭାରତର ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳ (Western Coast of India) ନିକଟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ଗୋପନୀୟ ଉପାୟରେ ସୀମା ପାର କଲା ଜାହାଜ

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଟ୍ୟାଙ୍କରଟି ୟୁଏଇ (UAE) ର ପ୍ରମୁଖ କମ୍ପାନୀ ଏଡିଏନଓସି ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଆଣ୍ଡ ସର୍ଭିସେସ୍ (ADNOC Logistics & Services) ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେଉଛି ଏବଂ ଏହାର କ୍ଷମତା ୧,୩୬,୩୫୭ ଘନ ମିଟର (1,36,357 cubic meters) ରହିଛି। ଏହି ଜାହାଜଟିକୁ ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ଗତ ୩୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ରେ ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ICIS LNG Edge, ମେରାଇନ୍ ଟ୍ରାଫିକ୍ (MarineTraffic) ଏବଂ ଲଣ୍ଡନ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ ଗ୍ରୁପ୍ ବା ଏଲଏସଇଜି (LSEG) ର ଟ୍ରାକିଂ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ଭାରତୀୟ ଉପକୂଳ ନିକଟରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଟ୍ୟାଙ୍କରଟି ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ସମୟରେ ଏହାର ଟ୍ରାକିଂ ସିଗ୍ନାଲ୍ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଏହାର ସ୍ଥିତି ଜାଣିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା। ସଫଳତାର ସହ ସୀମା ପାର ହେବା ପରେ ଏହା ପୁଣି ନିଜ ସିଗ୍ନାଲ୍ ଅନ୍ କରିଛି।

ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଥମ ଏଲଏନଜି ସଫଳତା

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ମାସ ଶେଷ ଭାଗରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଆମେରିକା-ଇରାନ ସଂଘର୍ଷ ପରଠାରୁ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଚଳାଚଳ ପ୍ରାୟତଃ ବନ୍ଦ ରହିଥିଲା। ଯଦିଓ ଇରାନ, ଭାରତ ସମେତ ନିଜର କିଛି ବନ୍ଧୁ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଜାହାଜକୁ ଯାତାୟାତ କରିବା ପାଇଁ ସର୍ତ୍ତମୂଳକ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲା, ତଥାପି ଶହ ଶହ ଜାହାଜ ଭୟରେ ସେଠାରେ ଅଟକି ରହିଛନ୍ତି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ କିଛି ତୈଳ ଏବଂ ଏଲପିଜି (LPG) ଟ୍ୟାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଏଲଏନଜି (LNG) ଟ୍ୟାଙ୍କର ଯାଇପାରି ନଥିଲା। ତେଣୁ ଏହି ଯାତ୍ରା ଏକ ଐତିହାସିକ ତଥା ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଘଟଣା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଏଲଏନଜି କ'ଣ ଏବଂ ଭାରତ ପାଇଁ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ

ଏଲଏନଜି ବା ତରଳୀକୃତ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (Liquefied Natural Gas) ହେଉଛି ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସର ଏକ ରୂପ, ଯାହାକୁ -୧୬୨°C (-162°C) ତାପମାତ୍ରାରେ ଥଣ୍ଡା କରି ତରଳ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଗ୍ୟାସର ଆୟତନ ୬୦୦ ଗୁଣ କମିଯାଏ ଓ ଦୂରଦୂରାନ୍ତକୁ ଜାହାଜ ମାଧ୍ୟମରେ ସହଜରେ ପରିବହନ କରାଯାଇପାରେ। ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ସହିତ ଏହା ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ସ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଏବଂ ଔଷଧ ନିର୍ମାଣରେ କଞ୍ଚାମାଲ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଭାରତ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଚତୁର୍ଥ ବୃହତ୍ତମ (4th largest) ଏଲଏନଜି କ୍ରେତା। ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନ ସୀମିତ ଥିବାରୁ ଭାରତ ନିଜ ଆବଶ୍ୟକତାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। କେବଳ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୪-୨୦୨୫ ରେ ଭାରତ ପ୍ରାୟ ୨୭-୨୮ ମିଲିୟନ୍ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ (MMT) ଏଲଏନଜି ଆମଦାନୀ କରିଥିଲା। ଭାରତ ମୁଖ୍ୟତଃ କତାର, ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ (UAE), ଓମାନ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଆଙ୍ଗୋଲା ପରି ଦେଶରୁ ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ କିଣିଥାଏ। ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବା ଭାରତର ଶକ୍ତି ନିରାପତ୍ତା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।