ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ (Strait of Hormuz) ପୁଣିଥରେ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଇରାନର ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ଏକ ଭାରତୀୟ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ସେଠାରୁ ଫେରାଇ ଦେଇଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଇରାନର ଫାର୍ସ ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ଜାହାଜଟି ଆମେରିକା ସମର୍ଥିତ ଓମାନୀ କରିଡର ଦେଇ ଯିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ତାକୁ ଅଟକାଯାଇଥିଲା।

ଇରାନର ଚେତାବନୀ ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ମାର୍ଗ

ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, IRGC ରେଡିଓ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ଜାହାଜଟିକୁ ଓମାନୀ କରିଡର ଛାଡି ତେହେରାନ୍ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାର୍ଗ ଦେଇ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ଜୁନ୍ ୨୪ ତାରିଖରେ ଓମାନ ଏବଂ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ସଂଗଠନ (IMO) ପକ୍ଷରୁ ଗଲ୍ଫ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସି ରହିଥିବା ଜାହାଜଗୁଡିକର ସୁରକ୍ଷିତ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ସାମୁଦ୍ରିକ କରିଡର ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାର ତଦାରଖ ଆମେରିକା କରୁଛି। ତେବେ ଏହି ମାର୍ଗକୁ ଇରାନ କଡ଼ା ବିରୋଧ କରୁଛି।

ସମୁଦ୍ରରେ ବଢୁଛି ବିପଦ

କେବଳ ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କର ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କରଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରୁ ଫେରିବାକୁ ପଡ଼ିଛି। ନିକଟରେ ଏହି ଜଳପଥରେ ଏକ କାତାରର ଏଲଏନଜି (LNG) ଟ୍ୟାଙ୍କର ଏବଂ ଏକ ସାଉଦି ଆରବର କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ସାମୁଦ୍ରିକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷମାନେ ଏଠାରେ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ବିପଦ ସ୍ତରକୁ 'ଗୁରୁତର' ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଶିପ୍ ଟ୍ରାକିଂ ଡାଟା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ପତାକା ଲାଗିଥିବା ବିଶାଳ କ୍ରୁଡ୍ କ୍ୟାରିୟର ଲୀଳା ଭାଡିନାର (Lila Vadinar) ମଧ୍ୟ ଏହି ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ଓମାନ ଉପକୂଳରୁ ନିଜର ଗତିପଥ ବଦଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଜାହାଜରେ ପ୍ରାୟ ୨ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ କୁଏତ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଥିଲା।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବର ଆଶଙ୍କା

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ସମୁଦ୍ରବାହିତ ତୈଳ ଏବଂ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଏଲଏନଜି (LNG) ଏହି ବାଟ ଦେଇ ଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ବାରମ୍ବାର ଘଟୁଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଇରାନର କଟକଣା ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଯଦି ଏହି ସ୍ଥିତି ଲାଗି ରହେ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ, ଯାହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଭାରତ ସମେତ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପଡ଼ିବ।