ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିବା ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ଚୁକ୍ତି (US-Iran Interim Deal) ପରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବାକୁ ଯାଉଛି। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (IAEA) ର ମୁଖ୍ୟ ରାଫେଲ ମାରିଆନୋ ଗ୍ରୋସି ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ତାଙ୍କ ଟିମ୍ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଇରାନର ପରମାଣୁ ଏନରିଚମେଣ୍ଟ୍ ସାଇଟ୍ (ପରମାଣୁ କେନ୍ଦ୍ର) ଗୁଡ଼ିକର ଯାଞ୍ଚ କରିବ। ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ଏହି ଚୁକ୍ତିର ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଯାଞ୍ଚ ନେଇ ଆଇଏଇଏ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଦୃଢୋକ୍ତି

ବୁଧବାର ଟୋକିଓରେ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇ ରାଫେଲ ଗ୍ରୋସି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଇରାନର ପରମାଣୁ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଯାଞ୍ଚ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ହେବ। "ଏହା ଆସନ୍ତାକାଲି, ଏକ ସପ୍ତାହ କିମ୍ବା ଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହେବାକୁ ଯାଉଛି" ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ଜୁନ୍ ୨୩ ତାରିଖରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ବୟାନ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ଆମେରିକା ଦାବି କରିଥିଲା ଯେ ଇରାନ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଇଛି, କିନ୍ତୁ ଇରାନ ଏହାକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଥିଲା। ତେବେ ଗ୍ରୋସିଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ପରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦୂର ହୋଇଛି।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଏବଂ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଆଶଙ୍କା

ଗତ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ୧୨ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଇରାନର ପରମାଣୁ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାସହ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟ ନିଜର ବି-୨ (B-2) ବୋମାବର୍ଷକ ବିମାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଇରାନର ଫୋର୍ଦୋ, ନତାଞ୍ଜ ଏବଂ ଇସ୍ଫାହାନ ପରମାଣୁ କେନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା। ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନ ଉତକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ଆଇଏଇଏ (IAEA) ଟିମକୁ ନିଜର ପରମାଣୁ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରବେଶ ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇଥିଲା। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁମାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ପାଖରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରେନିୟମ (Highly Enriched Uranium) ମହଜୁଦ ରହିଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଚାହିଁଲେ ପ୍ରାୟ ୧୦ଟି ପରମାଣୁ ବୋମା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବ।

ଯଦିଓ ଇରାନ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଦାବି କରିଆସୁଛି ଯେ ତାର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ, ତଥାପି ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଏହାକୁ ନେଇ ଆଶଙ୍କା ଲାଗିରହିଛି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ଚୁକ୍ତି ଆଧାରରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ଏହି ପରମାଣୁ ଏଜେନ୍ସି ଦ୍ୱାରା ହେବାକୁ ଥିବା ଯାଞ୍ଚ, ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ସ୍ଥିରତା ଆଣିବା ଦିଗରେ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପଦକ୍ଷେପ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ।