ୟୁକ୍ରେନ୍ ନିଜର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଡ୍ରୋନ୍ ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ବିଲିୟନେୟାର ଏଲନ୍ ମସ୍କଙ୍କ କମ୍ପାନୀ ସ୍ପେସ୍ ଏକ୍ସ (SpaceX) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ସାଟେଲାଇଟ୍ ସେବା ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ନିକଟରେ ଏହି ସେବାରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ବିଭ୍ରାଟ ଯୋଗୁଁ ୟୁକ୍ରେନକୁ ଅନେକ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡ଼ିଛି।
ଡ୍ରୋନ୍ ଅଭିଯାନରେ ବିଭ୍ରାଟ ଏବଂ ଜେଲେନସ୍କିଙ୍କ କ୍ଷୋଭ
ଋଷୀୟ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଡ୍ରୋନକୁ ଖସାଇବା ଏବଂ ମସ୍କୋ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ୟୁକ୍ରେନ୍ ଷ୍ଟାରସିଲ୍ଡ (Starshield) ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗୋଟିଏ ଦିନ ପାଇଁ ଏହି ସେବାରେ ବାଧା ଉପୁଜିଥିଲା କିମ୍ବା ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବେଗ କମିଯାଇଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ୟୁକ୍ରେନୀୟ ସେନାକୁ ଅନେକ ଡ୍ରୋନ୍ ମିଶନ୍ ବାତିଲ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ୟୁକ୍ରେନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭୋଲୋଡିମିର ଜେଲେନସ୍କି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଇଣ୍ଟରସେପ୍ଟର ଡ୍ରୋନ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ଭାବେ କାମ ନକରିବାରୁ ଋଷୀୟ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣରେ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଉପଦେଷ୍ଟା ସେରହି ବେସକ୍ରେଷ୍ଟନୋଭଙ୍କ ମତରେ ଷ୍ଟାରସିଲ୍ଡ ଉପରେ କୌଣସି ପୂର୍ବ ସୂଚନା ବିନା ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତି ୧୦୦ ମାଇଲ୍ର ଗତି କଟକଣା ଲଗାଯାଇଥିଲା।
କାହା ହାତରେ ରହିଛି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ?
ଏହି ଘଟଣା ପରେ ସ୍ପେସ୍ ଏକ୍ସର ମାଲିକ ଏଲନ୍ ମସ୍କ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ 'ଏକ୍ସ'ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସେବାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆମେରିକା ସରକାରଙ୍କ ହାତରେ ଅଛି, ତାଙ୍କ କମ୍ପାନୀ ହାତରେ ନୁହେଁ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ରୁ ଆସିଥିବା କୁହାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏଭଳି କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇନଥିବା ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣାଟି ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ଜେଲେନସ୍କିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କରେ ତିକ୍ତତା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି ଯେ ୟୁକ୍ରେନ୍ ଏଭଳି ଏକ ସିଷ୍ଟମ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି, ଯାହା ଉପରେ ତାର କୌଣସି ମାଲିକାନା କିମ୍ବା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ।
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ଏବଂ ଷ୍ଟାରସିଲ୍ଡ କ'ଣ?
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ (Starlink) ହେଉଛି ସ୍ପେସ୍ ଏକ୍ସର ଏକ ସାଧାରଣ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ନେଟୱାର୍କ ଯେଉଁଥିରେ ପୃଥିବୀର ନିମ୍ନ କକ୍ଷପଥରେ ୧୧,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ସାଟେଲାଇଟ୍ ରହିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଷ୍ଟାରସିଲ୍ଡ ହେଉଛି ଏହାର ଏକ ସାମରିକ ସଂସ୍କରଣ ଯାହାକୁ କେବଳ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ସାମରିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ୨୦୨୨ ମସିହା ଫେବୃଆରୀରେ ଋଷର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ୟୁକ୍ରେନ୍ର ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ବେଳେ ଏହି ଉପଗ୍ରହ ସେବା ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ସାହାରା ପାଲଟିଥିଲା।