ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଗୁଜରାଟ ସର୍ବଦା ବ୍ୟବସାୟ, ସଞ୍ଚୟ ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ, ରିସ୍କ ନେବା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା। କିନ୍ତୁ ୧୯୩୨ରେ ସୌରାଷ୍ଟ୍ରର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଚୋରୱାଡର ଏକ ସାଧାରଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଧୀରୁଭାଇ ଅମ୍ବାନୀ ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ ଦେଖାଇଥିଲେ ଯେ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ କିପରି ସଫଳତାର ସହ ହାସଲ କରାଯାଇପାରିବ। ସେ ଥିଲେ, ଧୀରୁଭାଇ ଅମ୍ବାନୀ । ସେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାର କେବଳ କିଛି ଧନୀ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିଲା। ସାଧାରଣ ଲୋକେ ସୁନା, ଜମି କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କରେ ସଞ୍ଚୟ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ରିଲାଏନ୍ସ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଏହି ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲେ। ବିନା କୌଣସି ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ସେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ କାହାଣୀ ଲେଖିଥିଲେ।
ଚୋରୱାଡ଼ରୁ ଏଡେନ୍ ଯାତ୍ରା
ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା ୧୯୩୨ ମସିହାରେ ଗୁଜରାଟର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଚୋରୱାଡ଼ ଗ୍ରାମରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏକ ସାଧାରଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଧୀରୁଭାଇ ଯୁବକ ଅବସ୍ଥାରେ କାମ ସନ୍ଧାନରେ ୟେମେନର ଏଡେନ୍ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଏ. ବେସେ ଆଣ୍ଡ କୋ. ରେ କିରାଣୀ ଭାବେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ବ୍ୟବସାୟର ପରିଚାଳନା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ଏଡେନ୍ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକୃତ ପାଠଶାଳା ପାଲଟିଥିଲା, ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ବ୍ୟବସାୟର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଶିଖିଥିଲେ। ମୁମ୍ବାଇ ଫେରିବା ପରେ ସେ ମସଲା ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ଗୁଜରାଟର ନରୋଡାଠାରେ ଏକ ଟେକ୍ସଟାଇଲ୍ ମିଲ୍ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଭାରତକୁ ବିମଲ ଭଳି ଲୋକପ୍ରିୟ ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ ଭେଟି ଦେଇଥିଲା।
ନିବେଶକୁ ନେଇ ବଦଳିଲା ଚିନ୍ତାଧାରା
ଧୀରୁଭାଇଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଚାର ଥିଲା ଏକ ସରଳ । ତାଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଥିଲା- "ଭାରତୀୟମାନେ କେବଳ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ପାଦନର ଗ୍ରାହକ କାହିଁକି ହେବେ, ସେମାନେ ମାଲିକ କାହିଁକି ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ?" ଏହି ଚିନ୍ତାଧାରାର ଫଳସ୍ୱରୂପ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ରିଲାଏନ୍ସ ଟେକ୍ସଟାଇଲ୍ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ର ଆଇପିଓ ଆସିଥିଲା, ଯାହା ୭ ଗୁଣା ଓଭରସବସ୍କ୍ରାଇବ୍ ହୋଇଥିଲା। ହଠାତ୍ ଜଣେ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକ, ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀ କିମ୍ବା କିରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀର ସେୟାରହୋଲ୍ଡର ହେବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ। ଧୀରୁଭାଇ ସେୟାର ବଜାରକୁ ସାଧାରଣ ଘରର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ପହଞ୍ଚାଇ ପାରିଥିଲେ, ଯାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିବେଶକୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ାଇଥିଲା।
ଗୁଜରାଟର ଗର୍ବ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ପିଢ଼ିର ଉଦ୍ୟୋଗୀ
ସେହି ସମୟରେ ଟାଟା, ବିର୍ଲା ଏବଂ ବମ୍ବେ ଡାଇଙ୍ଗ୍ ଭଳି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପ ଜଗତରେ ଆଧିପତ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଜଣେ ପ୍ରଥମ ପିଢ଼ିର ଉଦ୍ୟୋଗୀ ଭାବରେ ଧୀରୁଭାଇ ଏକ ନୂତନ ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଗୁଜରାଟବାସୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଗର୍ବ ବୋଲି ମାନିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସଫଳତା ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲା ଯେ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଏବଂ ଉଚିତ୍ ସମୟରେ ରିସ୍କ୍ ନେବାର ସାହସ ଜଣେ ସାଧାରଣ ମଣିଷର ଭାଗ୍ୟ ବଦଳାଇ ପାରିବ। ତାଙ୍କର ଏହି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଆଜି ବି 'ଔଦ୍ୟୋଗିକ ଗୁଜରାଟ ନା ନାଥ' ବା ଔଦ୍ୟୋଗିକ ଗୁଜରାଟର ପିତାମହ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।