ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦର ସମାଧାନ ଦିଗରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର କାର୍ଯ୍ୟକାଳକୁ ଆଉ ୯ ମାସ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି। କେନ୍ଦ୍ର ଜଳ ଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଏ ନେଇ ଏକ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।
ପୂର୍ବରୁ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୩, ୨୦୨୬ରେ ଶେଷ ହେବାର ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ନୂତନ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଅବଧିକୁ ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ, ଅର୍ଥାତ୍ ୧୩ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।
କାହିଁକି ବଢ଼ିଲା ଅବଧି?
ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲରେ ଦୀର୍ଘ ୯ ମାସ ଧରି ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦ ଖାଲି ପଡ଼ିଥିଲା। ଫଳରେ କୌଣସି ଶୁଣାଣି ବା କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରି ନଥିଲା। ଏହି ସମୟର କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇଁ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର ଅବଧିକୁ ସମାନ ୯ ମାସ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ ସରକାର କେନ୍ଦ୍ର ନିକଟରେ ମିଳିତ ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଉଭୟ ରାଜ୍ୟର ଅନୁରୋଧକୁ ରକ୍ଷା କରି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି।
୨୦୨୭ ଜାନୁଆରୀ ସୁଦ୍ଧା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଗେଜେଟ୍ ନୋଟିଫିକେସନ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ଦ୍ଧିତ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୪, ୨୦୨୬ରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଛି। ଏହି ନୂତନ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଶୁଣାଣି ଶେଷ କରିବା ସହ ନିଜର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ରାୟ ୧୩ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୭ ସୁଦ୍ଧା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରିବେ। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦର ଏକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଏବଂ ଆଇନଗତ ସମାଧାନ ବାହାରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ବିବାଦର ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ମହାନଦୀର ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ଛତିଶଗଡ଼ ସରକାର ବେଆଇନ ଭାବେ ଏକାଧିକ ବ୍ୟାରେଜ୍ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବାରୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜଳପ୍ରବାହ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରି ଓଡ଼ିଶା ସରକାର କେନ୍ଦ୍ରର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହେବା ପରେ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୮ରେ ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା। ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର ସଦସ୍ୟମାନେ କିଛି ଦିନ ତଳେ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟର ମହାନଦୀ ଅବବାହିକା ଅଞ୍ଚଳ ପରିଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରହିଥିବା ବେଳେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ସମୟ ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସହାୟକ ହେବ।