ଯୁଦ୍ଧବିଧ୍ୱସ୍ତ ୟୁକ୍ରେନର ରାଜଧାନୀ କିଏଭ୍କୁ ନିକଟରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜୋ ବାଇଡେନ୍ଙ୍କ ଗୁପ୍ତଗସ୍ତର ସନ୍ଦେଶ କ’ଣ ହୋଇପାରେ? ସେ ୟୁକ୍ରେନ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭୋଲେଦିମିର ଜେଲେନସ୍କୀଙ୍କୁ ଭେଟିବା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଆମେରିକା ଓ ନାଟୋ ମେଣ୍ଟ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସାମରିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଣର ଯେଉଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି ଯେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ସରିବାର ନାହିଁ। ଏମିତି ତ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ବର୍ଷେ ପୂରିବାକୁ ଯାଉଛି। ୟୁକ୍ରେନ୍କୁ ନେଇ ରୁଷିଆ ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବଳ କଷାକଷି ଚାଲିଛି, ବାଇଡେନ୍ଙ୍କ କିଏଭ୍ ଗସ୍ତ ଓ ତାଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟ ଏହାକୁ ଆହୁରି ଲମ୍ବା ଏବଂ ଜଟିଳ କରିବା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ବାଇଡେନ୍ଙ୍କ ଏଭଳି ଅଚାନକ ଗୁପ୍ତଗସ୍ତ ଓ ୟୁକ୍ରେନ୍କୁ ଖୋଲାଖୋଲି ସାମରିକ ଓ ବୈଷୟିକ ସହାୟତା ଘୋଷଣାକୁ ଚୀନ୍ ବିରୋଧ କରି ରୁଷିଆ ସପକ୍ଷରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି ଯେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ଅବସାନ ପରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରସମୂହ ଏବଂ ସାମ୍ୟବାଦୀ / କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଚୀନ୍ ଓ ରୁଷିଆ ଆଦର୍ଶଗତ ବିଚାରରୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ବରେ ଛିଡ଼ାହୋଇ ନିଜ ନିଜର ପତିଆରା ଓ ପ୍ରଭାବ ଜାହିର କରିବାକୁ ତତ୍ପର। ହୁଏତ ଏଭଳି ମୁହାଁମୁହିଁ ସ୍ଥିତି ଏହି ୟୁକ୍ରେନ୍ ଲଢ଼େଇକୁ ଶେଷରେ ଆଉ ଏକ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ରୂପ ଦେଇପାରେ ବୋଲି ଯଦି କେହି ଏବେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରେ, ତାହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିହେବ ନାହିଁ।
ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏବେ ଏକ ବର୍ଷ ପୂରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପରାକ୍ରମୀ ରୁଷିଆ ଏଥିରେ ବିଜୟ ହାସଲ କରିପାରି ନାହିଁ। ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ୟୁକ୍ରେନ ବିଶେଷ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଧରଣର ସାମରିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୁର୍ଗତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି। ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କଟକଣା ଯୋଗୁଁ ରୁଷିଆର ଅର୍ଥନୀତି ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହାର ପାରମ୍ପରିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଭଣ୍ଡାର ଶେଷ ହୋଇ ଆସୁଥିବାର ସଙ୍କେତ ମିଳିଛି। ଯୁଦ୍ଧ ଲଢ଼ିବାକୁ ଏହି ଦେଶ ଚୀନ୍ଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଲୋଡ଼ିଛି ଏବଂ ଲଢ଼େଇରେ ପ୍ରଚୁର ଲୋକବଳ ଏବଂ ସୈନ୍ୟ ସାମନ୍ତ ହରାଇଛି। ଅଣୁଅସ୍ତ୍ର ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ରୁଷିଆ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଏକ ଦୁର୍ବଳ ଦେଶ ପାଖରେ ନିଜର ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ରୁଷିଆ ଏବେ ଉପଲବ୍ଧି କରୁଛି ଯେ ପାରମ୍ପରିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ସହାୟତାରେ ହେଉଥିବା ଲଢ଼େଇରେ ବିଜୟ ଅସମ୍ଭବ। ଆଉ ଅଣୁଅସ୍ତ୍ର ପାଖରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତା’କୁ ଆଜିର ବିଶ୍ୱ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ବିରୋଧରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଏକପ୍ରକାର ଅସମ୍ଭବ ବ୍ୟାପାର।
କିଏଭ୍ରେ ବାଇଡେନ୍ଙ୍କ ବିବୃତି, ‘ଯୁଦ୍ଧର ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ କିଏଭ୍ ସାହସର ସହିତ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି… ୟୁକ୍ରେନ୍ ସହିତ ଗଣତନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି’। ଏହାକୁ ଅତିଶୟୋକ୍ତି କୁହାଯାଇପାରେନା। ୟୁକ୍ରେନ୍ ଏକ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଦେଶ ବିରୋଧରେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଛି ଏବଂ ଆମେରିକା ଭଳି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ସହଯୋଗରେ ତିଷ୍ଠି ରହିଛି। ଏଠି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ ଏମିତି ଏହି ଲଢ଼େଇ ଆଉ କେତେଦିନ ଚାଲିବ? ଯେଉଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ-ପରାଜୟର ସମ୍ଭାବନା କ୍ଷୀଣ, ସେ ଲଢ଼େଇକୁ ଜାରି ରଖିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କେଉଁଠି? କେତେକାଳ ୟୁକ୍ରେନ ଦାନରେ ମିଳୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧ ଲଢ଼ି ପାରିବ ଏବଂ ରୁଷିଆ ଏକ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ଜାରି ରଖିପାରିବ, ଏହା ହିଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ବିବାଦ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ସବୁଠୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେବା ସହିତ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। ଅର୍ଥନୈତିକ ବାସନ୍ଦ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ-ଅର୍ଥନୀତି ଅଧିକ ଶୋଚନୀୟ ହୁଏ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଧନ ସଂକଟ ବିଶ୍ୱରେ ଦେଖାଦିଏ। କୋଭିଡ୍ ମହାମାରୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥିତିରେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ମୁଣ୍ଡ ଟେକିବାକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ସେହି ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ କରିଛି। ଭାରତ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ପକ୍ଷଭୁକ୍ତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଅର୍ଥନୀତି ମଧ୍ୟ ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ଚାହାନ୍ତି ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧର ଅବସାନ ତୁରନ୍ତ ଘଟିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏଥିପାଇଁ ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ସମାଧାନ ପନ୍ଥା ବାହାରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି; କାରଣ ଦୁଇପକ୍ଷ ରୁଷିଆ ଓ ୟୁକ୍ରେନ୍ କେହି ଏଥିରେ ହାର ମାନିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନାହାନ୍ତି।
ୟୁକ୍ରେନ୍କୁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯେପରି ଚତୁରତାର ସହିତ ବଳି ପକାଇ ଦିଆଗଲା, ସେଥିରେ ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଙ୍କ ଭୂମିକା ଅଧିକ। ୟୁରୋପର ଶାନ୍ତି, ନିରାପତ୍ତା ଓ କୂଟନୀତି ସହିତ ଆମେରିକାର ରାଜନୀତି ସମ୍ପୃକ୍ତ। ସେ ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥିଲା। ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ (୨୦୨୪)ରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ଦୁର୍ବଳ ୟୁକ୍ରେନ ନୀତି ଏବଂ ସେଠାକାର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସେ ଦେଶର ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବାଇଡେନ୍ଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଇ ଆସୁଥିଲେ। ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ, ଯେ କି ପୁନର୍ବାର ରିପବ୍ଲିକ୍ ଦଳର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରାର୍ଥୀ ହେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ କ୍ଷମତାରେ ଥିଲେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇ ନଥା’ନ୍ତା। ପୁନର୍ବାର ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ସେ ପୁଟିନ୍ଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି ଏହାର ଅବସାନ ଘଟାଇବେ।
ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକାଠାରୁ ଏଭଳି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଚାହୁଁଛି ଏବଂ ୟୁକ୍ରେନ୍ ନାଟୋ ମେଣ୍ଟରେ ଯେପରି ସାମିଲ୍ ନ କରାଯାଏ ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଉତ୍ତର ଲୋଡୁଛି। ବାଇଡେନ୍ କିନ୍ତୁ ତାହା କରିବା ଅବସ୍ଥାରେ ନାହାନ୍ତି। ତଥାପି ଦେଶର ଘରୋଇ ରାଜନୀତିରେ ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼଼ୁଥିବାରୁ ସେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଗୋପନରେ କିଏଭ୍କୁ ଯାଇଛନ୍ତି ନିଜର ଦୁର୍ବଳ ଛବିରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ପାଇଁ। ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଆମେରିକାର ଜଣେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୋଲାଣ୍ଡର ୱାର୍ସରୁ ୧୦ ଘଣ୍ଟାର ଟ୍ରେନ୍ ଯାତ୍ରା କରି କିଏଭ୍ରେ କଡ଼ା ନିରାପତ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଏମିତି ଟ୍ରେନ୍ ଯାତ୍ରାକରି ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯିବାରେ ସେ ପ୍ରଥମ କିମ୍ବା ଶେଷ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ନେତା ନୁହନ୍ତି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ପୋଲାଣ୍ଡ, ସ୍ଲୋଭେକିଆ, ଚେକ୍ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଟ୍ରେନ୍ ଯୋଗେ କିଏଭ୍ ଗସ୍ତ କରିସାରିଛନ୍ତି। ଏହି ତାଲିକା ବେଶ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଏଥିରେ ଅଛନ୍ତି ବ୍ରିଟେନ୍ର ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବୋରିସ୍ ଜନ୍ସନ୍, କାନାଡ଼ାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜଷ୍ଟିନ୍ ଟ୍ରୁଡୋ, ଜର୍ମାନ ଚାନ୍ସେଲର ଓଲଫ୍ ସ୍କୋଲ୍ଜ, ଫ୍ରାନ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଇମାନ୍ୟୁଏଲ୍ ମ୍ୟାକ୍ରନ, ଇଟାଲୀର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମାରିଓ ଡ୍ରାଘି ପ୍ରମୁଖ। ଏହାପୂର୍ବରୁ ବାଇଡେନ୍ଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ୟୁକ୍ରେନ୍ର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଇ ବୁଲି ଆସିଛନ୍ତି।
ତେବେ ଏସବୁ ନେତାଙ୍କ ଗସ୍ତ ଭିତରୁ ସବୁଠୁ ନିଆରା ହେଲା ବାଇଡେନ୍ଙ୍କ ଦୁଇଦିନିଆ କିଏଭ୍ ଗସ୍ତ। ଏହା ଥିଲା ଗୁପ୍ତ, ଅଭୂତପୂର୍ବ ଏବଂ ଅନେକାଂଶରେ ରହସ୍ୟଜନକ। ତାଙ୍କ କଥାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ସେ ୟୁକ୍ରେନ ଲଢ଼େଇର ସମାଧାନ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏହାକୁ ବଢ଼଼ାଇ ରୁଷିଆକୁ ଏକ ସଂଘର୍ଷପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିରୋଧର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଜଣାଉଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଏକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଲା ଆମେରିକାର ଘରୋଇ ରାଜନୀତିରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ରାଜନୈତିକ ଫାଇଦା ଉଠାଇବା। ବାଇଡେନ୍ ଏ ଯାଏଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି ଓ କରୁଛନ୍ତି ସେଥିରେ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ ଦେଶରେ ରାଜନୈତିକ ଫାଇଦା ମିଳିବା ସମ୍ଭାବନା କ୍ଷୀଣ ବୋଲି ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକମାନେ ମତ ଦିଅନ୍ତି। ବାଇଡେନ୍ଙ୍କ ଅନ୍ଧାରୁଆ କିଏଭ୍ ଗସ୍ତ ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ନିଅାଁକୁ ତେଜି ରଖିବାର ଏକ ଦୁଃସାହସିକ ପ୍ରୟାସ ଭଳି ମନେ ହୁଏ। ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟର ଦ୍ୱି-ଧୃବୀୟ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏକ ଅପରିପକ୍ୱ ପ୍ରତିଫଳନ ପରି ଜଣାପଡ଼ୁଛି।