ଆପଣ କେବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଛନ୍ତି କି ଆଇନା ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହେଲେ ନିଜ ଚେହେରା ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ସେଲ୍ଫି ବା ଫଟୋ ଉଠାଇଲେ ତାହା ଖରାପ ଲାଗେ? ଅନେକ ସମୟରେ ଆମେ ଭାବୁ ଯେ ଆମେ ପ୍ରକୃତରେ କିପରି ଦେଖାଯାଉ - ଆଇନା ପରି ନା ଫଟୋ ପରି? ଏହା ପଛରେ କୌଣସି ଯାଦୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ରହିଛି ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ମନୋବିଜ୍ଞାନର କିଛି ରୋଚକ ତଥ୍ୟ।
ଆଇନାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବର ସତ
ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ଆଇନାରେ ନିଜକୁ ଦେଖୁ। ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଆଇନା ଆମକୁ ଆମ ଚେହେରାର ଏକ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ (Flipped Image) ଦେଖାଇଥାଏ। ଅର୍ଥାତ୍ ଆମ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ବାମ ପଟେ ଏବଂ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ ଡାହାଣ ପଟେ ଦେଖାଯାଏ। ମନୋବିଜ୍ଞାନରେ ଏହାକୁ 'ମିଅର୍ ଏକ୍ସପୋଜର୍ ଇଫେକ୍ଟ' (Mere Exposure Effect) କୁହାଯାଏ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କ ଯେଉଁ ଜିନିଷକୁ ବାରମ୍ବାର ଦେଖେ, ତାହାକୁ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣ କରେ ଏବଂ ପସନ୍ଦ କରିବାକୁ ଲାଗେ। ତେଣୁ, ଆମେ ନିଜର ଓଲଟା ଛବି ଦେଖି ଅଭ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିବାରୁ ଆଇନାରେ ନିଜକୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ମଣିଥାଉ।
ସେଲ୍ଫି କିମ୍ବା ଫଟୋ କାହିଁକି ଖରାପ ଲାଗେ?
ଯେତେବେଳେ କେହି ଆମର ଫଟୋ ଉଠାନ୍ତି ବା ଆମେ ସେଲ୍ଫି ନେଉ (ବିନା ମିରର୍ ଫିଲ୍ଟରରେ), କ୍ୟାମେରା ଆମ ଚେହେରାର ସିଧା ବା ପ୍ରକୃତ ଛବି (Un-flipped Image) ଉତ୍ତୋଳନ କରେ- ଠିକ୍ ଯେପରି ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଆମକୁ ଦେଖନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କ ଏହି ଅଣ-ଓଲଟା ଛବିକୁ ଦେଖି ଅଭ୍ୟସ୍ତ ନଥିବାରୁ, ଏହା ଆମକୁ ଅଜବ କିମ୍ବା ଅସୁନ୍ଦର ଲାଗେ।
ଏହା ସହିତ କୌଣସି ବି ମଣିଷର ଚେହେରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ସମାନ (Symmetrical) ନୁହେଁ। ଆମର ଗୋଟିଏ ଆଖି ଅନ୍ୟଟି ତୁଳନାରେ ସାମାନ୍ୟ ଉପରକୁ ଥାଇପାରେ କିମ୍ବା ଭ୍ରୂଲତାର ଆକାର ଅଲଗା ହୋଇପାରେ। ଆଇନାରେ ଏହି ଅସମାନତାକୁ ଓଲଟା ଦେଖି ଆମେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଥାଉ, କିନ୍ତୁ ଫଟୋରେ ସିଧା ଦେଖିଲା ବେଳେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ବାରି ହୋଇପଡ଼େ, ଯାହା ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଠିକ୍ ଲାଗେ ନାହିଁ।
କ୍ୟାମେରା ଲେନ୍ସ ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ
କ୍ୟାମେରା, ବିଶେଷ କରି ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନର ୱାଇଡ୍ ଆଙ୍ଗଲ୍ ଲେନ୍ସ (Wide Angle Lens) ଆମ ଚେହେରାକୁ ସାମାନ୍ୟ ବିକୃତ ବା ଚଉଡ଼ା କରିଦିଏ। ପାଖରୁ ସେଲ୍ଫି ନେଲେ ଏହା ପର୍ସପେକ୍ଟିଭ୍ କାରଣରୁ ନାକକୁ ବଡ଼ ଦେଖାଏ ଏବଂ ଚେହେରାକୁ ମୋଟା ଲାଗିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆଇନାରେ ଆମେ ଆମର ଥ୍ରି-ଡି (3D) ଏବଂ ଗତିଶୀଳ ରୂପ ଦେଖୁ, କିନ୍ତୁ କ୍ୟାମେରା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ସ୍ଥିର ଏବଂ ଟୁ-ଡି (2D) ଛବିରେ ବାନ୍ଧିଦିଏ, ଯାହା ପ୍ରାକୃତିକ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି ସବୁରେ ଆଲୋକର ପ୍ରଭାବ (Lighting) ମଧ୍ୟ ଫଟୋକୁ ଖରାପ ବା ଭଲ କରିବାରେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।
ତେବେ ସତ କ'ଣ?
ପ୍ରକୃତ କଥା ହେଉଛି ଆଇନା ଏବଂ କ୍ୟାମେରା- ଉଭୟ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଠିକ୍। ଲୋକମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଫଟୋରେ ଥିବା ଚେହେରା ପରି ହିଁ ଦେଖନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କ୍ୟାମେରା ଲେନ୍ସର ବିକୃତି ବିନା। ତେଣୁ ଯଦି ଫଟୋରେ ଆପଣଙ୍କ ଚେହେରା ଖରାପ ଲାଗୁଛି, ତେବେ ଆଦୌ ବ୍ୟସ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆପଣ ଅସୁନ୍ଦର ନୁହଁନ୍ତି, କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କ ସେହି ନୂଆ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ନିଜକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ନୁହେଁ!