ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭର କରିବା ଦିଗରେ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ମିଡିୟମ୍ କମ୍ବେଟ୍ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ (AMCA) ନିର୍ମାଣ ଲାଗି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରାୟ ₹୧୫,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ରିକ୍ୱେଷ୍ଟ ଫର୍ ପ୍ରୋପୋଜାଲ୍ (RFP) କିମ୍ବା ଟେଣ୍ଡର ଜାରି କରାଯାଇଛି।

ଟାଟା, L&T ଏବଂ ଭାରତ ଫୋର୍ଜ ମଧ୍ୟରେ କଡ଼ା ପ୍ରତିଯୋଗିତା

ଏହି ମେଗା ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ପାଇଁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ୩ଟି ପ୍ରମୁଖ ସଂସ୍ଥାକୁ ସର୍ଟଲିଷ୍ଟ କରିଛି। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ ଟାଟା ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (TASL), ଲାର୍ସନ୍ ଆଣ୍ଡ ଟୁବ୍ରୋ (L&T) ସହ ଭାରତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (BEL) ଏବଂ ଭାରତ ଫୋର୍ଜ ସହ BEML। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟରୁ ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଏରୋନେଟିକ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (HAL)କୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଭାରତରେ ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ତଥା ନୂତନ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ନିର୍ମାଣ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ବାଟ ଫିଟିପାରିଛି।

AMCA ର ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟ

ଏହି ଷ୍ଟିଲ୍‌ଥ ଫାଇଟର ଜେଟ୍‌ର ଡିଜାଇନ୍ ଡିଆରଡିଓ (DRDO) ଅଧୀନରେ ଥିବା ଏରୋନୋଟିକାଲ୍ ଡେଭେଲପମେଣ୍ଟ ଏଜେନ୍ସି (ADA) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରାଥମିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏଥିରେ ଆମେରିକାର GE-414 ଇଞ୍ଜିନ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭାରତରେ ନିର୍ମିତ ଫ୍ରାନ୍ସର ସାଫ୍ରାନ୍ (Safran) ଇଞ୍ଜିନ୍ ଲାଗିବ। ଆଶା କରାଯାଉଛି ଯେ ୨୦୨୭ ସୁଦ୍ଧା ଏହାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରୋଟୋଟାଇପ୍ (ନମୁନା ବିମାନ) ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯିବ ଏବଂ ୨୦୨୮ ରୁ ୨୦୨୯ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବ। ୨୦୩୫ ବେଳକୁ ଏହାର ଲଗାତାର ସିରିଜ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି। ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF) ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏଭଳି ୧୨୦ଟି ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ନିଜ ବାହିନୀରେ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଛି।

ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷମତା

ଚଳିତ ମାସ ଆରମ୍ଭରେ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏନ୍. ଚନ୍ଦ୍ରବାବୁ ନାଇଡୁ ପୁଟ୍ଟାପର୍ଥୀଠାରେ ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେସନ୍ ଏବଂ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟେଷ୍ଟିଂ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ AMCA ଯୁଦ୍ଧବିମାନରେ ସୁପର-କ୍ରୁଜ୍, ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI), ଷ୍ଟିଲ୍‌ଥ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଦୂରଗାମୀ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରହିବ। ଏହା ଆମେରିକାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ F-35, ଚୀନ୍‌ର J-20 ଏବଂ ଋଷିଆର Su-57 ଭଳି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ କଡ଼ା ଟକ୍କର ଦେବ। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁସେନାରେ ଥିବା ପୁରୁଣା Su-30 MKI ଫାଇଟର ଜେଟ୍ ଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥାନ ନେବ ବୋଲି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ବିକାଶ ସଂଗଠନ (DRDO) ପକ୍ଷରୁ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱଦେଶୀ ଗ୍ଲାଇଡ୍ ଅସ୍ତ୍ର ଟାକ୍ଟିକାଲ୍ ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ରେଞ୍ଜ ଅଗମେଣ୍ଟେସନ୍ ବା 'ତାରା' (TARA) ର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି। ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି ଯେ, ମେ ୭ ତାରିଖ ଦିନ ଓଡ଼ିଶା ଉପକୂଳରେ ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଥମ ଉଡ଼ାଣ ପରୀକ୍ଷଣ ସଫଳତାର ସହ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ବିଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବା ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ଦିଗରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ।

'ତାରା' ହେଉଛି ଏକ ମଡ୍ୟୁଲାର୍ ରେଞ୍ଜ୍ ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍ କିଟ୍, ଯାହାକି ସାଧାରଣ ବା ଦିଗହୀନ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗାଇଡେଡ୍ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ କରିପାରିବ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଭାରତରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ପ୍ରଥମ ଗ୍ଲାଇଡ୍ ୱେପନ୍‌କୁ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ସ୍ଥିତ ରିସର୍ଚ୍ଚ ସେଣ୍ଟର ଇମାରତ (RCI), DRDO ର ବିଭିନ୍ନ ଲାବୋରେଟୋରୀ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପ ସହଭାଗୀମାନଙ୍କ ମିଳିତ ଉଦ୍ୟମରେ ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ଏହା ସର୍ବନିମ୍ନ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଭୂମିରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିବାରେ ସଠିକତା ଏବଂ ମାରକ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଛି।

ଏହି ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ DRDO, ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF) ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ସହ ଜଡ଼ିତ ସମସ୍ତ ଶିଳ୍ପ ସହଭାଗୀମାନଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଛନ୍ତି। ସେହିପରି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ବିକାଶ ବିଭାଗର ସଚିବ ତଥା DRDO ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଡକ୍ଟର ସମୀର ଭି. କାମାତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଟିମ୍‌କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଛନ୍ତି।

ଦେଶରେ ଘରୋଇ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ନେଉଥିବା ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟରେ 'ତାରା' ର ସଫଳତା ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖେ। ନିକଟରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ନର୍ଥ ଟେକ୍ ସିମ୍ପୋଜିୟମ୍‌ରେ ଉଦ୍‌ବୋଧନ ଦେଇ ରାଜନାଥ ସିଂହ କହିଥିଲେ ଯେ, ସରକାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଉଛନ୍ତି। DRDO ପକ୍ଷରୁ ବିଭିନ୍ନ ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାୟ ୨,୨୦୦ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ଏବଂ ବିକାଶ ବଜେଟର ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ଶିଳ୍ପ, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଆବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୪,୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବିନିଯୋଗ ହୋଇସାରିଛି।

ଗତବର୍ଷ ପାକିସ୍ତାନ ବିପକ୍ଷରେ କରାଯାଇଥିବା 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର' (Operation Sindoor) ରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଏକଚାଟିଆ ଆଧିପତ୍ୟ ବା ଏୟାର ସୁପିରିଓରିଟି ଥିବା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ଆମେରିକାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧ ବିଶେଷଜ୍ଞ ତଥା ୱେଷ୍ଟ ପଏଣ୍ଟର ଅର୍ବାନ ୱାରଫେୟାର ଷ୍ଟଡିଜ୍ ମୁଖ୍ୟ ଜନ୍ ସ୍ପେନ୍ସର୍ (John Spencer) ଏବଂ ଏକ ୟୁରୋପୀୟ (ସ୍ୱିସ୍) ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରିପୋର୍ଟରୁ ଏହି ବଡ଼ ଖୁଲାସା ହୋଇଛି। ଏହି ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ନିଜର ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଆକ୍ରମଣ ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ପାକିସ୍ତାନର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ପାକିସ୍ତାନ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ପାଇଁ ନିବେଦନ କରିଥିଲା।

ନୂତନ ସାମରିକ ନୀତି ଏବଂ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତ

ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶ୍ଳେଷକ ଜନ୍ ସ୍ପେନ୍ସର୍ଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଅପରେସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛି ଯେ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟ ଦେଖାଇ ଆଉ ଆତଙ୍କବାଦକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଭାରତ ନିଜର ପୁରୁଣା ସୀମିତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନୀତିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣକୁ ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ସ୍ପେନ୍ସର୍ ବିଶେଷଭାବେ ଭାରତର ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ (Make in India) ରେ ନିର୍ମିତ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ଯେପରିକି ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସଫଳ ବ୍ୟବହାରକୁ ଖୁବ୍ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି।

ସ୍ୱିସ୍ ମିଲିଟାରୀ ରିପୋର୍ଟର ବଡ଼ ଖୁଲାସା

ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଥିଙ୍କ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ ସେଣ୍ଟର ଫର ମିଲିଟାରୀ ହିଷ୍ଟ୍ରି ଆଣ୍ଡ ପରସପେକ୍ଟିଭ୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍ (CHPM) ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ପାକିସ୍ତାନର ମିଥ୍ୟା ପ୍ରଚାରର ପର୍ଦ୍ଦାଫାଶ କରିଛି। ମେ ୭ ରୁ ୧୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିବା ଏହି ୮୮ ଘଣ୍ଟିଆ ବାୟୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା କିଭଳି ପାକିସ୍ତାନୀ ଆକାଶରେ ନିଜର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା, ତାହାର ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ ଦିଆଯାଇଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର କ୍ରମାଗତ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ଯୋଗୁଁ ପାକିସ୍ତାନର ରାଡାର୍ ଏବଂ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନେଟୱର୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅକାମୀ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ମେ ୧୦, ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ଇସଲାମାବାଦ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧବିରତି (Ceasefire) ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲା।

ପହଲଗାମ୍ ଆକ୍ରମଣର କଡ଼ା ପ୍ରତିଶୋଧ

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୨, ୨୦୨୫ ରେ କାଶ୍ମୀରର ପହଲଗାମ୍ ଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରାୟୋଜିତ ଆତଙ୍କବାଦୀମାନେ ୨୬ ଜଣ ନିରୀହ ନାଗରିକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହାର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବା ପାଇଁ ଭାରତ ମେ ୭, ୨୦୨୫ ରେ 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର' ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏଥିରେ ସଠିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ପାକିସ୍ତାନ ଭିତରେ ଥିବା ଜୈଶ-ଇ-ମହମ୍ମଦ ଓ ଲସ୍କର-ଇ-ତୋଇବା ଭଳି ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଙ୍ଗଠନର ଶିବିରଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଇଥିଲା।

ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଏରୋନେଟିକ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (HAL) ପକ୍ଷରୁ ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ୧୮ଟି ତେଜସ୍ ମାର୍କ-୧ଏ (Tejas Mk1A) ବିମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF) ର ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତା ଏପ୍ରିଲ୍ ମାସରେ ବାୟୁସେନା ଏହାର ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚଟି ତେଜସ୍ ମାର୍କ-୧ଏ ବିମାନର ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଯାଞ୍ଚ କରିବ।

ଟ୍ରାୟଲ୍ ଏବଂ ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା

ବାୟୁସେନା ସୂତ୍ରରୁ ପ୍ରକାଶ ଯେ, ବିମାନଗୁଡ଼ିକର ଲଢ଼ୁଆ କ୍ଷମତାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବା ପରେ ହିଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ସାମିଲ କରାଯିବ। ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ମିସାଇଲ୍ ଫାୟାରିଂ, ରାଡାର୍-ଇଡବ୍ଲ୍ୟୁ (Radar-EW) ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେସନ୍ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀର ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବ। ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁସେନାର ସମସ୍ତ ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରୁଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଟ୍ରାୟଲ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ସାଲିସ୍ ବିହୀନ ଲଢ଼ୁଆ କ୍ଷମତା

ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି ଯେ, ତେଜସ୍ ମାର୍କ-୧ଏ ବିମାନକୁ ବାୟୁସେନାରେ ସାମିଲ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଲଢ଼ୁଆ କ୍ଷମତା ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଆପୋଷ ବୁଝାମଣା କରାଯିବ ନାହିଁ। ବାୟୁସେନା ଏହାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ତଥା ଶକ୍ତିକୁ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବି ଦୁର୍ବଳ ହେବାକୁ ଦେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଏହି ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକର ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଫଳ ହେବା ପରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବେ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବାୟୁସେନାର ସୁଖୋଇ-୩୦ ବିମାନ କ୍ରାସ୍ । ଆସାମର କାର୍ବି ଆଙ୍ଗଲଙ୍ଗ ଜିଲ୍ଲାରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଏକ Su-30MKI ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ ଘଟଣାରେ ବିମାନରେ ଥିବା ଦୁଇ ଜଣ ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି। ମୃତ ପାଇଲଟ ଦୁଇଜଣ ହେଲେ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ଲିଡର୍ ଅନୁଜ ଏବଂ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ପୁର୍ବେଶ ଦୁରଗକର। ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF) ପକ୍ଷରୁ ଏହି ସୂଚନା ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।

ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ 'ଏକ୍ସ' (X) ଜରିଆରେ ନିଜର ଶୋକ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛି। ବାୟୁସେନା ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, "Su-30 ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ଲିଡର୍ ଅନୁଜ ଏବଂ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ପୁର୍ବେଶ ଦୁରଗକରଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ଆମେ ମର୍ମାହତ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ସମୟରେ ବାୟୁସେନାର ସମସ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ଶୋକସନ୍ତପ୍ତ ପରିବାରବର୍ଗଙ୍କ ସହ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି।"

ପ୍ରାପ୍ତ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଗୁରୁବାର ଦିନ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନଟି ଏକ ନିୟମିତ ତାଲିମ ମିଶନରେ ଥିଲା। ଉଡ଼ାଣ ସମୟରେ ହଠାତ୍ ରାଡାର୍ ସହ ଏହାର ଯୋଗାଯୋଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ବିମାନଟି ଯୋରହାଟ ଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୬୦ କିଲୋମିଟର ଦୂର କାର୍ବି ଆଙ୍ଗଲଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଘଟଣା ପରେ ତୁରନ୍ତ ବାୟୁସେନା ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ସର୍ଚ୍ଚ ଅପରେସନ୍ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା।

Sukhoi-30MKI ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଲଢୁଆ ବିମାନ। ଏହା ଦେଶର ବାୟୁ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ। ତେବେ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଆସାମର ତେଜପୁର ନିକଟରେ ସୁଖୋଇ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହେବାର ନଜିର ରହିଛି। ୨୦୧୯ ଏବଂ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଅନୁରୂପ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ପାଇଲଟମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ବାହାରି ପାରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏଥର ଦୁଇ ଜଣ ବୀର ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ବାୟୁସେନା ହରାଇଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭାରତ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ବିଚାର କରୁଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇସ୍ରାଏଲ ଭାରତକୁ ଏହାର ‘ଗୋଲଡେନ୍ ହୋରାଇଜନ୍’ (Golden Horizon) ଏୟାର-ଲଞ୍ଚଡ୍ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ (ALBM) ଯୋଗାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି। ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ମଜବୁତ ବଙ୍କର୍ ଏବଂ ଭୂତଳ ସାମରିକ ଘାଟିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି, ଯାହା ଭାରତର ଆକାଶମାର୍ଗରୁ ଆକ୍ରମଣ କ୍ଷମତାକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରିବ। ଏହି ଭାରତର 'ବ୍ରହ୍ମୋସ' କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଘାତକ ତଥା ବିନାଶ ଘଟାଇବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି । 

ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ଦୀର୍ଘ ଦୂରଗାମୀ କ୍ଷମତା। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ‘ଗୋଲଡେନ୍ ହୋରାଇଜନ୍’ର ରେଞ୍ଜ୍ ୧,୦୦୦ ରୁ ୨,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ମଧ୍ୟରେ ରହିପାରେ। ଏହା ଇସ୍ରାଏଲର ‘ସିଲଭର ସ୍ପାରୋ’ ଟାର୍ଗେଟ୍ ମିସାଇଲ ଉପରେ ଆଧାରିତ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ଯଦି ଭାରତ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତେବେ ଏହାକୁ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ‘ସୁଖୋଇ-୩୦ ଏମକେଆଇ’ (Su-30MKI) ଯୁଦ୍ଧବିମାନରେ ମୁତୟନ କରାଯାଇପାରେ, ଯାହା ବାୟୁସେନାକୁ ଶତ୍ରୁ ସୀମାର ବହୁ ଭିତରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବ।

ଏହି ମିସାଇଲର ଗତି ବେଶ୍ ଭୟଙ୍କର। ଏହା ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ଟ୍ରାଜେକ୍ଟୋରୀ ଅନୁସରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧବିମାନରୁ ନିକ୍ଷେପ ହେବା ପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବେଗରେ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳ ଆଡ଼କୁ ମାଡ଼ି ଆସେ। ଏହାର ଅନ୍ତିମ ବେଗ ଶବ୍ଦର ଗତିଠାରୁ ୫ ଗୁଣ ଅଧିକ ବା ହାଇପରସୋନିକ (Mach 5) ସ୍ତରକୁ ଛୁଇଁପାରେ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆସୁଥିବାରୁ ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ଏବଂ ଏହାର କାଇନେଟିକ୍ ଏନର୍ଜି କଠିନ କଂକ୍ରିଟ୍ ଭେଦ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।

ପୂର୍ବରୁ ଇସ୍ରାଏଲ ଭାରତକୁ ଯୋଗାଇଥିବା ‘ଲୋରା’ (୪୦୦ କିମି) ଏବଂ ‘ରାମ୍ପେଜ୍’ (୨୫୦ କିମି) ମିସାଇଲ୍ ଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଡାର୍ ଷ୍ଟେସନ୍ ଏବଂ କମାଣ୍ଡ ସେଣ୍ଟର ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ‘ଗୋଲଡେନ୍ ହୋରାଇଜନ୍’ ଏକ ଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଅସ୍ତ୍ର। ଏହା ମାଟି ତଳେ ଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ କଂକ୍ରିଟ୍ ବଙ୍କର, ସାମରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ପରମାଣୁ ଘାଟି ଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।

ରାଜସ୍ଥାନର ପୋଖରାନ ଫିଲ୍ଡ ଫାୟାରିଂ ରେଞ୍ଜରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ନିଜର ରଣକୌଶଳ ଏବଂ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି। ଆସନ୍ତା ଫେବୃଆରୀ ୨୭ ତାରିଖରେ ହେବାକୁ ଥିବା ମେଗା ଅଭ୍ୟାସ 'ବାୟୁ ଶକ୍ତି-୨୦୨୬' ପୂର୍ବରୁ ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଏହାର ଫୁଲ୍ ଡ୍ରେସ୍ ରିହର୍ସାଲ୍ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ସମୟରେ ପୋଖରାନର ଆକାଶ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନର ଗର୍ଜନରେ କମ୍ପି ଉଠିଥିଲା ଏବଂ ବାୟୁସେନା ନିଜର ସାମରିକ ଦକ୍ଷତାର ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥିଲା।

୧୨୦ରୁ ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନର ଅଂଶଗ୍ରହଣ

ଏହି ରିହର୍ସାଲରେ ବାୟୁସେନାର ପ୍ରାୟ ୧୨୦ରୁ ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଓ ହେଲିକପ୍ଟର ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ। ଏଥିରେ ରାଫେଲ (Rafale), ସୁଖୋଇ-୩୦ ଏମକେଆଇ (Su-30 MKI), ମିରାଜ୍-୨୦୦୦, ଜାଗୁଆର ଏବଂ ମିଗ୍-୨୯ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ଆମେରିକୀୟ ହେଲିକପ୍ଟର ଆପାଚେ (Apache) ଏବଂ ଚିନୁକ୍ (Chinook) ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତର ଝଲକ

ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ 'ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ'ର ଏକ ବିଶେଷ ଝଲକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ହାଲୁକା ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ତେଜସ୍ (Tejas) ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲିକପ୍ଟର ପ୍ରଚଣ୍ଡ (Prachand) ନିଜର ସଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆକାଶ (Akash) ଏବଂ ସମର (SAMAR) ଭଳି ସ୍ୱଦେଶୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀର ମଧ୍ୟ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା।

ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଅପରେସନ୍

ପାଖାପାଖି ଅଢେଇ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ ଦିନ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଏବଂ ରାତି (Day, Dusk and Night) ସମୟରେ ଅପରେସନ୍ କରାଯାଇଥିଲା। ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଠିକଣାକୁ କିଭଳି ନିମିଷକ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଇପାରିବ, ତାହାର ନମୁନା ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ ପ୍ରାୟ ୧୨,୦୦୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ବିସ୍ଫୋରକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ବାୟୁସେନାର ଅଗ୍ନିବର୍ଷୀ କ୍ଷମତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଶନିବାର ଦିନ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଇତିହାସରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଆସାମର ଡିବ୍ରୁଗଡ଼ସ୍ଥିତ ମୋରାନ ବାଇପାସ୍‌ରେ ନିର୍ମିତ ଏମରଜେନ୍ସି ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଫାସିଲିଟି (ELF) ବା ଜରୁରୀକାଳୀନ ଅବତରଣ କେନ୍ଦ୍ରରେ C-130J ସୁପର ହରକ୍ୟୁଲିସ୍ ବିମାନ ଯୋଗେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଐତିହାସିକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଥିଲା, କାରଣ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ କୌଣସି ଭାରତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏକ ରାଜପଥ ରନ୍‌ୱେରେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଭାରତର ବାୟୁସେନା ଶକ୍ତି ଏବଂ ରଣନୈତିକ କ୍ଷମତାର ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ପ୍ରଦର୍ଶନ।

ସାରା ଦେଶରେ ବିକଶିତ ହେଉଥିବା ୨୮ଟି ELF ମଧ୍ୟରୁ ମୋରାନ ବାଇପାସ୍ ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଥିବା ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ସହଯୋଗରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି। ଏଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଂକ୍ରିଟରେ ନିର୍ମିତ ଯେ, ଏହା ୭୪ ଟନ୍ ଓଜନର ପରିବହନ ବିମାନର ଭାର ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉତ୍ତାପକୁ ସହ୍ୟ କରିପାରିବ। ଏଠାରେ ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଏବଂ ପାର୍କିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ରହିଛି, ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରନ୍‌ୱେ ଭଳି କାମ କରିବ।

ମୋରାନ ହାଇୱେ ଏୟାରଷ୍ଟ୍ରିପ୍ ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ସେନାର କ୍ଷମତାକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରିଛି। ଏହା ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ପ୍ରକୃତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେଖା (LAC) ନିକଟରେ ଥିବାରୁ ଚୀନ୍ ସହ ସୀମା ବିବାଦ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଧିକ। ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ସାଧାରଣତଃ ଏୟାରବେସ୍ ଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ହାଇୱେ ଏୟାରଷ୍ଟ୍ରିପ୍ ବାୟୁସେନାକୁ ବିକଳ୍ପ ଯୋଗାଇବ। ଏଠାରୁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସୈନ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଯାନବାହନ ସୀମାନ୍ତକୁ ପଠାଯାଇପାରିବ।

କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ଶାନ୍ତି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ELF ଗୁଡ଼ିକର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆସାମ ଭଳି ବନ୍ୟାପ୍ରବଣ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ରିଲିଫ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ। ବିଶେଷଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମା ଚେଲାନିଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରଣନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସେନା ମୁତୟନ ସମ୍ଭବ ହେବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଫ୍ରାନ୍ସ ସହିତ ୩.୨୫ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏକ ବୃହତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅଧୀନରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ପାଇଁ ୧୧୪ଟି ରାଫେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ କ୍ରୟ କରାଯିବ। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଇମାନୁଏଲ୍ ମାକ୍ରୋନଙ୍କ ଦିଲ୍ଲୀ ଗସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଚଳିତ ସପ୍ତାହରେ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ଯଦି ଏହି ଚୁକ୍ତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଚୁକ୍ତି ହେବ। ଏହି ଚୁକ୍ତିର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି 'ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ' କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ। ମୋଟ ୧୧୪ ବିମାନ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ଟି ବିମାନ ଭାରତରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବ। ଏଥିପାଇଁ ଫ୍ରାନ୍ସ ଭାରତକୁ ଉନ୍ନତ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବା ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବ ଏବଂ ଏକ ରଣନୈତିକ ଭାଗିଦାରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶୀୟ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ଏହି ଲଢୁଆ ବିମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ନିକଟରେ ୩୬ଟି ରାଫେଲ୍ ବିମାନ ରହିଛି, ଯାହାର ଶେଷ 'ସି' (C) ଭାରିଆଣ୍ଟ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୪ରେ ବାୟୁସେନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲା। ଏହାବ୍ୟତୀତ ନୌସେନା ପାଇଁ ୨୬ଟି 'ଏମ୍' (M) ଭାରିଆଣ୍ଟ ରାଫେଲ୍ ପାଇଁ ୬୩,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଚୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ହୋଇସାରିଛି। ଏହି ନୂତନ ୧୧୪ଟି ବିମାନ ସାମିଲ ହେଲେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ବୃହତ୍ତମ ରାଫେଲ୍ ଅପରେଟର୍ ହେବ। ରାଫେଲ୍ ଏକ ବହୁମୁଖୀ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ, ଯାହା ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଶତ୍ରୁକୁ ମାତ୍ ଦେବା ଏବଂ ସଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିବାରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପରିଚିତ।

ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଅଭାବର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF) ଖୁବଶୀଘ୍ର ୧୧୪ଟି ନୂଆ ରାଫେଲ (Rafale) ଜେଟ୍ ପାଇପାରେ। ୨୦୨୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ଶେଷରେ ଫ୍ରାନ୍ସର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଇମାନୁଏଲ ମାକ୍ରୋନଙ୍କ ଭାରତ ଗସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ରହିଛି। ଏହି ଗସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ଡିଫେନ୍ସ ଆକ୍ୱିଜିସନ୍ କାଉନସିଲ୍ (DAC) ଏହି କ୍ରୟକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିପାରେ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଂସ୍ଥାର ଅନୁମୋଦନ ପରେ ଏହି ଐତିହାସିକ ଡିଲ୍ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

କାହିଁକି ଜରୁରୀ ରାଫେଲ ଚୁକ୍ତି?

ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ମାତ୍ର ୨୯ଟି ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଗୋଟିଏ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନରେ ୧୮-୨୦ଟି ବିମାନ ଥାଏ। ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ୪୨ଟି ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ମଞ୍ଜୁର କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ବିପଦକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ବାୟୁସେନାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ଜରୁରୀ ହୋଇପଡିଛି। ସ୍ୱଦେଶୀ ତେଜସ୍ ବିମାନର ଡେଲିଭରୀ ଧିମା ଥିବାବେଳେ AMCA ଆସିବାକୁ ଅନେକ ବର୍ଷ ବାକି ଅଛି। ତେଣୁ ଏହି ୧୧୪ଟି ରାଫେଲ ବିମାନ କ୍ରୟ ବାୟୁସେନା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଚୁକ୍ତିର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୩.୨୫ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ହୋଇପାରେ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି।

ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଯୋଜନା

ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ, ୧୧୪ଟି ରାଫେଲ ମଧ୍ୟରୁ ୧୮ଟି ବିମାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅବସ୍ଥାରେ (ଫ୍ଲାଏ-ଆୱେ) କିଣାଯିବ ଏବଂ ବାକି ବିମାନ ଭାରତରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବ। 'ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ' ଅଧୀନରେ ପ୍ରାୟ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ବିମାନ ଦେଶରେ ତିଆରି ହେବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ସ୍ୱଦେଶୀ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର ହେବ। ଏଥିରେ ୮୮ଟି ସିଙ୍ଗଲ୍-ସିଟ୍ ଏବଂ ୨୬ଟି ଟ୍ୱିନ୍-ସିଟ୍ ବିମାନ ସାମିଲ ରହିବ। ଡସଲ୍ଟ ଏଭିଏସନ୍ ଏଥିପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଘରୋଇ କମ୍ପାନୀଗୁଡିକ ସହ ଚୁକ୍ତି କରିପାରେ।

ସୋର୍ସ କୋଡ୍ ସମସ୍ୟା କ’ଣ?

ରାଫେଲ କ୍ରୟ ସହ 'ସୋର୍ସ କୋଡ୍' ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ। ସୋର୍ସ କୋଡ୍ ହେଉଛି ବିମାନର 'ମସ୍ତିଷ୍କ', ଯାହା ସ୍ଥିର କରେ ଜେଟ୍ କିପରି ଉଡ଼ିବ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିପରି କାମ କରିବ। ପୂର୍ବରୁ ଫ୍ରାନ୍ସ ଭାରତକୁ ଏହି କୋଡ୍ ଦେଇନଥିଲା, ଫଳରେ ଭାରତ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ମୁତାବକ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏଥିରେ ସଂଯୋଗ କରିପାରିନଥିଲା। ଯଦି ଏଥର ମଧ୍ୟ ସୋର୍ସ କୋଡ୍ ନ ମିଳେ, ତେବେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଭାରତକୁ ପୁଣିଥରେ ଫ୍ରାନ୍ସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF) ପୁଣି ଥରେ ନିଜର ସାହସିକତା ଏବଂ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠାର ପରିଚୟ ଦେଇଛି। ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ପ୍ରବଳ ତୁଷାରପାତ ମଧ୍ୟରେ ଫସି ରହିଥିବା ଜଣେ ୮୫ ବର୍ଷୀୟା ବୃଦ୍ଧାଙ୍କୁ ବାୟୁସେନା ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରିଛି। ଖରାପ ପାଗ ଏବଂ ଅତି କମ ଦୃଶ୍ୟମାନ କ୍ଷମତା (Low Visibility) ସତ୍ତ୍ୱେ ବାୟୁସେନା ଏହି କଠିନ ମିଶନକୁ ସଫଳ କରିପାରିଛି।

An IAF Cheetah helicopter undertook an urgent medical evacuation of an 85 Year-old paralysed woman from Dhanderwari, Himachal Pradesh (9,000 ft AMSL) to Chandigarh. This was after snowfall blocked all roads. The life-saving mission was completed in snowfall, and low visibility.… pic.twitter.com/u1bewb6lgh

— Indian Air Force (@IAF_MCC) February 1, 2026

୯୦୦୦ ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚରୁ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ

ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରବଳ ତୁଷାରପାତ ଯୋଗୁଁ ରାସ୍ତାଘାଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ରହିଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଧାଣ୍ଡେରୱାରୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧା ଗୁରୁତର ଅବସ୍ଥାରେ ଫସି ରହିଥିଲେ। ସେ ପାରାଲିସିସ୍‌ରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା। ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ଥିବାରୁ ମେଡିକାଲ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଚିତା ହେଲିକପ୍ଟର ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚି ୯,୦୦୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରୁ ବୃଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଏୟାରଲିଫ୍ଟ କରି ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା। ବାୟୁସେନା ପକ୍ଷରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଭିଡିଓରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି ଯେ, ବରଫାବୃତ ହେଲିପ୍ୟାଡରେ ଯବାନମାନେ ଷ୍ଟ୍ରେଚର ସାହାଯ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧାଙ୍କୁ ହେଲିକପ୍ଟର ପାଖକୁ ନେଉଛନ୍ତି।

ମଣିପୁରରେ ନିଆଁ ଲିଭାଉଛି ବାୟୁସେନା

କେବଳ ହିମାଚଳ ନୁହେଁ, ମଣିପୁରରେ ମଧ୍ୟ ବାୟୁସେନା ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଛି। ମଣିପୁରର ଜଙ୍ଗଲରେ ଲାଗିଥିବା ନିଆଁକୁ ଆୟତ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ବାୟୁସେନା ଗତ ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୪୦,୦୦୦ ଲିଟର ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ କରିଛି। ପ୍ରାୟ ୯,୫୦୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚରେ ଥିବା ଏହି ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ବାୟୁସେନାର Mi-17 V5 ହେଲିକପ୍ଟର ନିୟୋଜିତ ହୋଇଛି। ପ୍ରବଳ ପବନ ଏବଂ ଧୂଆଁ ସତ୍ତ୍ୱେ ବାୟୁସେନା ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜାରି ରଖିଛି। ଏହି ନିଆଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ମଣିପୁରର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ ମାଉଣ୍ଟ ଇସୋ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପି ଯାଇଛି।

ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଜାରି ରହିଛି ଶୀତ ଲହରୀ

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଶୀତର ପ୍ରକୋପ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି। ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD) ଅନୁଯାୟୀ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଲାହୌଲ-ସ୍ପିତିର ଟାବୋ ଠାରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା -୩.୬ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ପାଓଣ୍ଟା ସାହିବରେ ରାଜ୍ୟର ସର୍ବାଧିକ ତାପମାତ୍ରା ୨୪ ଡିଗ୍ରୀ ରହିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି।

ଗାଜଆବାଦ: ବଢିଲା ଭାରତର ଶକ୍ତି । ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାରେ ସାମିଲ ହେଲା ଅତ୍ୟାଧୁନିକ C-295 MW ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ । ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ହିଣ୍ଡନ ଏୟାରବେସରେ ଏହାକୁ ସାମିଲ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ବିମାନ ସ୍ପେନ୍ ଠାରୁ ୬ ହଜାର ୮୫୪ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ ୨୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଭଦୋଦରାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ଆଜି ଏହା ହିଣ୍ଡେନ ଏୟାରବେସରେ ପହଞ୍ଚିିଲା ପରେ ଏହାକୁ ବାୟୁସେନାରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି ।

ଏହି ବିମାନକୁ ଉଡାଇବା ପାଇଁ ବାୟୁସେନାର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାଚ୍ ବିଦ୍ଧିବଦ୍ଧ ତାଲିମ୍ ନେଇଛନ୍ତି । ସ୍ପେନରୁ ୧୬ଟି ବିମାନ ଅଣାଯାଉଥିବାବେଳେ, ଏହାପରେ ଭାରତରେ ହିଁ ସି-୨୯୫ ବିମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ ବୋଲି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି । ଏହି ବିମାନ ଦ୍ୱାରା ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ହୋଇ ଯାଇଛି । ଭାରତ ପାଇଁ ଏହି ବିମାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ। କାରଣ ଏହି ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟ ବିମାନ ଦ୍ବାରା ସୈନିକ, ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର, ଇନ୍ଧନ ଓ ହାର୍ଡୱେର ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ସହଜ ହେବ।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଏହି ବିମାନ ୫ ରୁ ୧୦ ଟନ୍‌ ବିଶିଷ୍ଟ ପରିବହନ ବିମାନ ଅଟେ, ଯାହାକି ଅନେକ ମିଶନକୁ ସଫଳ କରିପାରିବ। ଏହି ବିମାନ ୧୧ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଲଗାତର ଉଡ଼ାଣ ଭରିବା ସହିତ ଖୁବ୍‌ କମ୍‌ ସ୍ଥାନରେ ଅବତରଣ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବ। ଏହା ଉଭୟ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଲଗାତର ସମାନ କ୍ଷମତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ। ଏହାର ବେଗ ଘଣ୍ଟାପ୍ରତି ୪୮୦ କିମି।