ରୁଷିଆ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ନିଜର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ରଣନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଛି। ନିକଟରେ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ରୁଷିଆ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭାରତ ଏବେ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଚଳିତ ମାସରେ ହିଁ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ପ୍ରଥମ ତୈଳ ଜାହାଜ ଭାରତରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଯାଉଛି।

ଆମେରିକା ସହ ଚୁକ୍ତି ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସୁବିଧା

ଚଳିତ ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ଆମେରିକା ଭେନେଜୁଏଲାର ତୈଳ ଶିଳ୍ପ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରିବା ପରେ ଏହି ନୂଆ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିବା ଏକ ଅନ୍ତରୀଣ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ଭାରତୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା ଟିକସ ହାରକୁ ୫୦ ପ୍ରତିଶତରୁ କମାଇ ୧୮ ପ୍ରତିଶତ କରିଦେଇଛି। ଏହା ବଦଳରେ ଭାରତକୁ ରୁଷିଆ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣିବାକୁ ସର୍ତ୍ତ ରଖାଯାଇଛି। ବିଶେଷ କରି ରୁଷିଆର ରୋସନେଫ୍ଟ (Rosneft) ଏବଂ ଲୁକୋଏଲ୍ (Lukoil) ଭଳି ବୃହତ୍ତ କମ୍ପାନୀ ଉପରେ ଆମେରିକାର କଟକଣା ପରେ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ନୂଆ ବିକଳ୍ପକୁ ବାଛିଛନ୍ତି।

ରିଲାଏନ୍ସର ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ

ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର କମ୍ପାନୀ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ (Reliance Industries) ସିଧାସଳଖ ଭେନେଜୁଏଲାର ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ତୈଳ କମ୍ପାନୀ ପିଡିଭିଏସଏ (PDVSA) ରୁ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ କିଣିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ନୂତନ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ରିଲାଏନ୍ସ ପ୍ରାୟ ୨ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ (2 Million Barrels) ଭେନେଜୁଏଲାନ୍ ହେଭି କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଲୋଡ୍ କରିସାରିଛି। ହେଲିଓସ୍ (Helios) ନାମକ ଏକ ବିଶାଳ ସୁପରଟ୍ୟାଙ୍କର୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ତୈଳ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଏହା ଗୁଜରାଟର ସିକ୍କା ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିବ। ଏଥିସହ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ କମ୍ପାନୀ ଏମଆରପିଏଲ୍ (MRPL) ମଧ୍ୟ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ତୈଳ କିଣିବା ନେଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଚାର କରୁଛି।

ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ବୃଦ୍ଧି

ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତକୁ ଭେନେଜୁଏଲାର ତୈଳ ରପ୍ତାନି ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଜାହାଜ ଟ୍ରାକିଂ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଭାରତକୁ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ଦୈନିକ ମାତ୍ର ୩୫,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଏହା ଦୈନିକ ୩,୪୨,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ୍ (342,000 bpd) କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତିରେ ରୁଷିଆ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ଭେନେଜୁଏଲା ସହ ଏହି ନୂତନ ଚୁକ୍ତି ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବଜାରରେ ଭାରତର ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ ବୋଲି ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ (US-Iran War) ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଅଶାନ୍ତିର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାର ଉପରେ ପଡ଼ିଛି। ସୋମବାର, ଏପ୍ରିଲ୍ ୬, ୨୦୨୬ ରେ, ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ କମ୍ପାନୀ ତଥା ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ (Reliance Industries) ର ସେୟାର ମୂଲ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ସେୟାର ବଜାରରେ ବଡ଼ ଧରଣର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ସେୟାର ବଜାର ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଭାବ

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବା କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ବିନିଯୋଗକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟର ବାତାବରଣ ଖେଳିଯାଇଛି। ସୋମବାର ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ (BSE) ରେ ରିଲାଏନ୍ସ ସେୟାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୪.୧୩% ଖସିଯାଇ ଗୋଟିଏ ସେୟାରର ମୂଲ୍ୟ ୧,୨୯୫ ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଛି। ଏହା ବେଞ୍ଚମାର୍କ ନିଫ୍ଟି ୫୦ (Nifty 50) ସୂଚକାଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ କ୍ଷତି ସହିଥିବା ସେୟାର ପାଲଟିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ସାମଗ୍ରିକ ବଜାର ୦.୭% ତଳକୁ ଖସି ଆସିଛି।

ମାର୍କେଟ କ୍ୟାପ୍‌ରେ ବ୍ୟାପକ ହ୍ରାସ

ସେୟାର ବଜାରରେ ଏହି ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ କମ୍ପାନୀର ବଜାର ପୁଞ୍ଜିକରଣ ବା ମାର୍କେଟ୍ କ୍ୟାପ୍ (Market Cap) ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଛି। ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ର ମାର୍କେଟ୍ କ୍ୟାପ୍ ୧୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ତଳକୁ ଖସି ଆସି ପ୍ରାୟ ୧୭.୬୫ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ସୀମିତ ରହିଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ନିଫ୍ଟି ୫୦ ରେ ଏଚ୍‌ଡିଏଫ୍‌ସି ବ୍ୟାଙ୍କ (HDFC Bank) ପରେ ୮.୮୭% ସହ ରିଲାଏନ୍ସ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ୱେଟେଜ୍ (Weightage) ରଖିଛି। ତେଣୁ ଏହି ଗୋଟିଏ ସେୟାରର ପତନ ସମଗ୍ର ବଜାରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି।

ରିଫାଇନିଂ ମାର୍ଜିନ୍ ଉପରେ ଚାପ

ଆମେରିକା-ଇରାନ ବିବାଦ ସାଙ୍ଗକୁ ସରକାରଙ୍କ ନୂତନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ କମ୍ପାନୀ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି। ସରକାର ନିକଟରେ ଡିଜେଲ୍ ଏବଂ ଆଭିଏସନ୍ ଟର୍ବାଇନ୍ ଫୁଏଲ୍ (ATF) ଉପରେ ପୁନର୍ବାର ରପ୍ତାନି ଶୁଳ୍କ (Export Duty) ଲାଗୁ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଡିଜେଲ୍ ଲିଟର ପିଛା ୨୧.୫୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଏଟିଏଫ୍ ଉପରେ ୨୯.୫୦ ଟଙ୍କା ଶୁଳ୍କ ଆଦାୟ ହେବ। ଏହି କାରଣରୁ କମ୍ପାନୀର ରିଫାଇନିଂ ମାର୍ଜିନ୍ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି, ଯାହା ସେୟାର ହ୍ରାସର ଅନ୍ୟ ଏକ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ବୋଲି ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ଦେଶରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ରୋଷେଇ ଗ୍ୟାସର ଅଭାବକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ଦୀର୍ଘ ୮ ବର୍ଷ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଇରାନରୁ ଏଲପିଜି (LPG) କିଣିଛି ଭାରତ। ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଏଲ କର୍ପୋରେସନ୍ (IOC) ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ କିଣାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଏହାକୁ ନେଇ 'ସି ବାର୍ଡ' (Sea Bird) ନାମକ ଏକ ଜାହାଜ ଭାରତ ଅଭିମୁଖେ ବାହାରିଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ସଙ୍କଟ ଓ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା

ଆମେରିକା, ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ତିକ୍ତତା ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଯାତାୟାତ ବହୁଳ ଭାବରେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଭାରତ ତାର ମୋଟ ଏଲପିଜି ଚାହିଦାର ପ୍ରାୟ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ତେବେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରଭାବିତ ହେବାରୁ ଦେଶରେ ଉତ୍କଟ ଗ୍ୟାସ୍ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏପରିକି ଘରୋଇ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣରେ କାଟ୍ କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର କଟକଣା କୋହଳ ପରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତି

ପଶ୍ଚିମ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର କଟକଣା କାରଣରୁ ଭାରତ ୨୦୧୯ ମସିହାରୁ ଇରାନରୁ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ ଆମଦାନୀ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆମେରିକା ସରକାର ଇରାନ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା କଟକଣାକୁ ୩୦ ଦିନ ପାଇଁ କୋହଳ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସୁଯୋଗରେ ଭାରତ ତୁରନ୍ତ ଇରାନରୁ ପ୍ରାୟ ୪୩,୦୦୦ ଟନ୍ ଏଲପିଜି କିଣିବାକୁ ଚୁକ୍ତି କରିଛି। ଏହି ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଗ୍ୟାସକୁ ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଏଲ ସମେତ ଭାରତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (BPCL) ଏବଂ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (HPCL) ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟାଯିବ। ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି, ଏହି କ୍ରୟ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା 'ଟଙ୍କା' ଆକାରରେ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ।

'ସି ବାର୍ଡ' ଜାହାଜରେ ଆସୁଛି ଏଲପିଜି

ଇରାନରୁ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏଲପିଜି ଖେପ ଆଣୁଥିବା ଟ୍ୟାଙ୍କର 'ସି ବାର୍ଡ' କର୍ଣ୍ଣାଟକର ମାଙ୍ଗାଲୋର ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିବା ନେଇ ସୂଚନା ରହିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଫସି ରହିଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଯଥା ପାଇନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ଏବଂ ଜଗ୍ ବସନ୍ତ କୁ ମଧ୍ୟ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରହିଛି, ଯାହାକି ଦେଶର ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ଚାହିଦାକୁ ପୂରଣ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣକୁ ନେଇ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଥିବା ବେଳେ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ଆସିଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସହିତ ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘକୁ ଏକ ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଛି। ଏହି ବାର୍ତ୍ତାରେ ଇରାନ ସୂଚନା ଦେଇଛି ଯେ, ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳକୁ ସୀମିତ ଭାବେ ଅନୁମତି ଦିଆଯିବ। କିନ୍ତୁ ଏଥିପାଇଁ କଠୋର ସର୍ତ୍ତ ଲାଗୁ ହେବ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳରେ ସେଠାରେ ଫସି ରହିଥିବା ୨୦ଟି ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ପାଇଁ ଆଶା ସଞ୍ଚାର ହୋଇଛି।

ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଉପରେ Hormuz ପ୍ରଣାଳୀର ଗୁରୁତ୍ୱ

ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ସପ୍ଲାଏ ବା ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ (ଅଶୋଧିତ ତୈଳ) ଏବଂ ଏଲପିଜି (LPG) ର ପରିବହନ ଏହି ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ହୋଇଥାଏ। ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି କାରଣରୁ ଏହି ପଥ ବନ୍ଦ ହେବା ଫଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ବହୁ ଜାହାଜ ଏଠାରେ ଫସି ରହିଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ତେବେ ଇରାନର ନୂତନ ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସହିତ ଜଡିତ ଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରହିବ, କିନ୍ତୁ ଭାରତ ଭଳି ଦେଶର ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଯାଞ୍ଚ ପରେ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯାତାୟାତ କରିପାରିବେ।

ଫସି ରହିଛି ୨୦ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି। ବନ୍ଦର ଏବଂ ଜଳପଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଚିବ ରାଜେଶ କୁମାର ସିହ୍ନା କହିଛନ୍ତି ଯେ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ରାୟ ୨୦ଟି ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଅଟକି ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ସଙ୍କଟପୂର୍ଣ୍ଣ ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି। ଏହା ମଧ୍ୟରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଏଲପିଜି ଏବଂ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବହନ କରୁଥିବା ଜାହାଜ ସାମିଲ ରହିଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଭାରତୀୟ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ପରେ ଏହାପୂର୍ବରୁ ଏମଟି ଶିବାଲିକ୍ (MT Shivalik) ଏବଂ ନନ୍ଦା ଦେବୀ (Nanda Devi) ଭଳି ଭାରତୀୟ ଏଲପିଜି ବାହକ ଜାହାଜ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗୁଜରାଟ ଉପକୂଳରେ ପହଞ୍ଚି ସାରିଛନ୍ତି।

ଭାରତରେ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଅଭାବ ନାହିଁ

ଏହି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଯୁଗ୍ମ ସଚିବ ସୁଜାତା ଶର୍ମା ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଏଲପିଜି (LPG) ଷ୍ଟକ୍ ମହଜୁଦ୍ ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଦେଶର ସମସ୍ତ ରିଫାଇନାରୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଦେଶରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲର (Petrol-Diesel) କୌଣସି ଅଭାବ ନାହିଁ। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ୍ ପେଜେସକିଆନ୍ (Masoud Pezeshkian) ଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ ଫୋନ୍ ଯୋଗେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଆମେରିକା କଟକଣାରେ କୋହଳ ପରେ ଭାରତୀୟ ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିଛି। ଦେଶର ଅଗ୍ରଣୀ କମ୍ପାନୀ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ (Reliance Industries) ଇରାନଠାରୁ ବଡ଼ ଧରଣର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ କରିଛି। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନରୁ ୫୦ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣାଯାଇଛି।

ଆମେରିକା କଟକଣା କୋହଳର ପ୍ରଭାବ

ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି କଡ଼ା ଆମେରିକୀୟ କଟକଣା କାରଣରୁ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଇରାନରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ। ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଭୌଗୋଳିକ ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ କାରଣରୁ ଆମେରିକା ନିଜର ନିୟମକୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ କୋହଳ କରିଛି। ଏହାର ଫାଇଦା ଉଠାଇ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ପୁଣିଥରେ ଇରାନରୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଆରମ୍ଭ କରିଛି।

ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ବଜାର ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ଅସ୍ଥିର ରହିଥିବା ବେଳେ ଇରାନରୁ ରିହାତି ମୂଲ୍ୟରେ ମିଳୁଥିବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଭାରତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭଦାୟକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ। ଏହି ୫୦ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ହେବା ସହ ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଇନ୍ଧନ ଦରକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବାରେ ସହାୟକ ହେବ ଏବଂ ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଭାବ ଏବେ ଭାରତରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ତେଲ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଭାରତରେ ପ୍ରିମିୟମ୍ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଦର ଲିଟର ପିଛା ୨ ରୁ ୨.୩୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। ତେବେ ଆଶ୍ୱସ୍ତିର ବିଷୟ ହେଉଛି, ସାଧାରଣ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଏବଂ ଡିଜେଲ୍ ଦରରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇନାହିଁ।

ପ୍ରିମିୟମ୍ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ମିଡିଆ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ଦ୍ଧିତ ଦର ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦, ୨୦୨୬ ରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଛି। ବିଶେଷ କରି ଉଚ୍ଚ-ଅକ୍ଟେନ୍ ଯୁକ୍ତ ଇନ୍ଧନ ଯେପରିକି ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଏଲ୍ (IOCL) ର XP95 ଏବଂ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (HPCL) ର Power ପେଟ୍ରୋଲ୍ ର ଦାମ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଉନ୍ନତ ଇଞ୍ଜିନ୍ ପରଫର୍ମାନ୍ସ ଏବଂ ଅଧିକ ମାଇଲେଜ୍ ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ଏହି ପ୍ରିମିୟମ୍ ତେଲ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ତେଣୁ ଏହି ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ସୀମିତ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିବ।

ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ସଙ୍କଟ

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ତେଲ ପରିବହନ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ବ୍ରେଣ୍ଟ୍ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବ୍ୟାରେଲ୍ ପିଛା ୮୦ ଡଲାର୍ ପାର୍ କରିଯାଇଛି। ଭାରତ ନିଜର ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରୁଥିବାରୁ ଏହି ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଦର ବୃଦ୍ଧିର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଦେଶ ଉପରେ ପଡ଼ିଛି।

ସ୍ଥିର ରହିଛି ସାଧାରଣ ପେଟ୍ରୋଲ୍-ଡିଜେଲ୍ ଦର

କେବଳ ପ୍ରିମିୟମ୍ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ମହଙ୍ଗା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସାଧାରଣ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଏବଂ ଡିଜେଲ୍ ଦରରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇନାହିଁ। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଲିଟର ପିଛା ସାଧାରଣ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଦର ୯୪.୭୭ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଡିଜେଲ୍ ଦର ୮୭.୬୭ ଟଙ୍କା ରହିଛି। ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ ନକରିବା ପାଇଁ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ପ୍ରିମିୟମ୍ ତେଲର ଦାମ୍ ବଢ଼ାଇ ସେମାନଙ୍କ ଖର୍ଚ୍ଚ ଭରଣା କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରିଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ କୌଣସି ଇନ୍ଧନର ଅଭାବ ନାହିଁ ବୋଲି କେନ୍ଦ୍ର ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ ମନ୍ତ୍ରୀ ହରଦୀପ ସିଂହ ପୁରୀ ଗୁରୁବାର ଦିନ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଦେଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମହଜୁଦ ରହିଛି ଏବଂ ଭାରତର ଊର୍ଜା ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିରାପଦ ଅଟେ। ସଂସଦରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇ ସେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଗୁଜବର ଶିକାର ନହେବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଅଶାନ୍ତି କାରଣରୁ ଭାରତ ନିଜର ଇନ୍ଧନ ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ପଥ ଆପଣାଇଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ସଫଳ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ଯୋଗୁଁ, ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯେତିକି ପରିମାଣର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆସିବା କଥା, ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ତୈଳ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଅଣାଯାଇପାରିଛି ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ବିଭିନ୍ନ ବିକଳ୍ପ ମାର୍ଗ ଦେଇ ପ୍ରାୟ ୪୦ଟି ଦେଶରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ସଂଗ୍ରହ କରୁଛି।

ଦେଶର ଘରୋଇ ଖାଉଟିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଧନର କୌଣସି ଅଭାବ ନାହିଁ ବୋଲି ସରକାର ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ସାଧାରଣ ପରିବାର ଗୁଡ଼ିକୁ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ସିଏନଜି (CNG) ଏବଂ ପିଏନଜି (PNG) ଯୋଗାଣ ଜାରି ରହିବ। ହରଦୀପ ସିଂହ ପୁରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଦେଶବାସୀ ଆତଙ୍କିତ ହେବାର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ, ଘରୋଇ ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କୁ ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟରେ ଊର୍ଜା ଯୋଗାଇଦେବାକୁ ସରକାର ପ୍ରତିବଦ୍ଧ।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇରାନରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ ଏବଂ ସିପିଂ କ୍ଷେତ୍ରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MEA) ନିରନ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ରଣଧୀର ଜୟସ୍ୱାଲ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ଏସ୍. ଜୟଶଙ୍କର ଏବଂ ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ ଆରାଗଚିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିକଟରେ ତିନିଥର ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି। ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଭାରତର ଊର୍ଜା ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରାଯାଇଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ତୈଳ ଦରରେ ଆଶାତୀତ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ଗତ ୪ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୦୦ ଡଲାର ପାର କରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଏହା ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୧୦ ଡଲାରରେ କାରବାର କରୁଛି। ଗତ ଶୁକ୍ରବାର ଠାରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦରରେ ୨୮ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ଋଷ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ତୈଳ ଦର ଏତେ ମାତ୍ରାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧିର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାର ଉପରେ ପଡିଛି, ଯାହାକି ଆଜି ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଖସିଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ବା ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବିପୁଳ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଆଜି ବଜାର ଖୋଲିବା ମାତ୍ରେ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ୪୭ ପଇସା ଖସି ୯୨.୨୧ ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଗତ ସପ୍ତାହରେ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ୯୨.୩୧ ଟଙ୍କାକୁ ଖସିଯାଇଥିଲା। ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ ଯଦି ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ୧୦୦ ଡଲାର ଉପରେ ରୁହେ, ତେବେ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ଆହୁରି ଖସିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।

ବିଶ୍ୱର ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ସ୍ଟ୍ରେଟ ଅଫ ହରମୁଜ୍ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ହୋଇଥାଏ, ଯେଉଁଠାରୁ ପ୍ରତିଦିନ ୧୫ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ ତୈଳ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ରପ୍ତାନି ହୁଏ। ଇରାନର ଧମକ ପରେ ଏହି ମାର୍ଗ ଦେଇ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଇରାକ, କୁଏତ ଏବଂ ୟୁଏଇ ଭଳି ଦେଶଗୁଡିକ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକି ଦର ବୃଦ୍ଧିର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ପାଲଟିଛି। 

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇତିମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତେଲ ମୂଲ୍ୟ ୯୦ ଡଲାର ପାର୍‌ କରିଛି। ଶୁକ୍ରବାର ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍‌ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ମୂଲ୍ୟ ୯୧ ଡଲାର ଛୁଇଁବା ପରେ ଏହା ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। ଗତ ୬ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ଅକ୍ଟୋବର ପରେ ଅଶୋଧିତ ତେଲର ଏହା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟସ୍ତର। ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷରେ ରୁଷ ଏବଂ ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନେଇ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପେଟ୍ରୋଲିମ ବଜାର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଆସିଥିଲା ବେଳେ ଏବେ ଇସ୍ରାଏଲ ବିରୋଧରେ ଇରାନର ଯୁଦ୍ଧ ଧମକ ପୁଣି ବୈଶ୍ବିକ ଭୂ-ରାଜନୀତିକୁ ସରଗରମ କରିବା ସହ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଡ଼ିଛି।

ବିଶ୍ବ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତେଲ ଦର ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲାବେଳେ ଯୋଗାଣ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରଭାବିତ ହେବା ଦ୍ବାରା ବ୍ରେଣ୍ଟ୍‌ କ୍ରୁଡ୍‌ ଅଏଲ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୯୧.୨୦ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା କୁହାଯାଇଛି। ସେହିଭଳି ଡବ୍ଲ୍ୟୁଟିଆଇ କ୍ରୁଡ ଅଏଲ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୮୬.୬୬ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହାଦ୍ବାରା ଭାରତୀୟ ତୈଳ ବିପଣନକାରୀ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ଚିନ୍ତା ବଢିଛି। ନିକଟରେ ଘରୋଇ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ମୂଲ୍ୟରେ ହ୍ରାସ କରାଯାଇଥିଲା ବେଳେ ଏବେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରରେ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଏହି କମ୍ପାନୀଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷତି ଆଣିପାରେ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତାମତ ଅନୁସାରେ ଇସ୍ରାଏଲ ବିରୋଧରେ ଯଦି ଇରାନ ସେଭଳି କିଛି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରେ ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ଘୋର ପ୍ରଭାବିତ ହେବ। ଏହା ଫଳରେ ଆସନ୍ତା କିଛିଦିନ ମଧ୍ୟରେ ‌ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୯୫ରୁ ୧୦୦ ଡଲାର ଛୁଇଁବା ଆଶଙ୍କାକୁ ଏଡାଇ ଦିଆଯାଇ ପାରିବନି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ତେବେ ଭାରତରେ ଏବେ ନିର୍ବାଚନ ଋତୁ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତେଲ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାର କାରଣ ହୋଇପାରେ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ବାରା ତୈଳ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ଲାଭ ହାର ହ୍ରାସ ପାଇବ। କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚନ ଶେଷ ହେବା ନ ଯାଏ ସେମାନେ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଫଳରେ ତୈଳ ବିପଣନ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥିତି ଉପଜିବ। ଏହିକ୍ରମରେ ଗତକାଲି ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଶକ୍ତିକାନ୍ତ ଦାସ ୨୦୨୪-୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ଦ୍ବିମାସିକ ମୁଦ୍ରାନୀତି ସମୀକ୍ଷା କରିବା ସମୟରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ‌ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖି ଆବଶ୍ୟକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ସେ ସତର୍କ କରାଇ ଦେଇଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ସମ୍ପ୍ରତି ବିଶ୍ବ ବଜାରରେ ଲଗାତାର ଭାବେ ଆଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ଘଟିବାରେ ଲାଗିଛି। ଯଦି ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ପ୍ରାୟ ୧୧୦ ଡଲାର ରୁହେ, ତେବେ ଏହା ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ବୋଲି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରେଟିଂ ଏଜେନ୍ସି ମୋର୍ଗାନ୍‌ ଷ୍ଟାନ୍‌ଲେ ପକ୍ଷରୁ ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (ଆର୍‌ବିଆଇ) ସୁଧ ହାର ବଢ଼ାଇପାରେ ବୋଲି ଏଜେନ୍ସି କହିଛି।

ବିଶ୍ବର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଉପଭୋକ୍ତା ହୋଇଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଭାରତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଥିବା ଏସିଆର ଅର୍ଥନୀତି ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ମୋର୍ଗାନ ଷ୍ଟାନ୍‌ଲେର ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞମାନେ ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି ଯେ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ୧୦ ଡଲାର ବୃଦ୍ଧି ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିରେ ୫୦ ବେସିସ୍‌ ପଏଣ୍ଟକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ ଏବଂ ଚଳନ୍ତି ଖାତା ବାଲାନ୍ସରେ ୩୦ ବେସିସ୍‌ ପଏଣ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ଘଟାଇଥାଏ। ମୋର୍ଗାନ ଷ୍ଟାନ୍‌ଲେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ଯେ ଯଦି ତେଲ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୧୦ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ ହୁଏ ତେବେ ଏହା ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଅସ୍ଥିର କରିପାରେ। ଏହା ଘରୋଇ ଇନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ। ଏଥିସହ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଚଳନ୍ତି ଖାତା ନିଅଣ୍ଟ ଜିଡିପିର ୨.୫% ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିଯିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଚେତନ ଅହିଆଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମୋର୍ଗାନ ଷ୍ଟାନ୍‌ଲେର ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ଟଙ୍କା ଦୁର୍ବଳ ହେଉଛି। ଏଭଳି ଘଟୁଥିବା ଯୋଗୁ ଆରବିଆଇକୁ ପୁନର୍ବାର ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ସୁଧ ହାରରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିପାରେ।

ଏଠାରେ ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ୪ ଥର ଆରବିଆଇ ଏହାର ସୁଧ ହାର ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖିଛି, କିନ୍ତୁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଅଧିକ ରହିଲେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହା ହାର ବଢ଼ାଇପାରେ ବୋଲି ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି। ଚଳିତ ଆର୍ଥିକବର୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ୪% ଧାର୍ଯ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ରହିବ ବୋଲି ଆରବିଆଇ ଆଶା ରଖିଛି। ମୋର୍ଗାନ ଷ୍ଟାନ୍‌ଲେ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ବିଶ୍ବ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୯୫ ଡଲାର ରୁହେ ତେବେ ଭାରତ ଏହାର ଅର୍ଥନୀତି ପରିଚାଳନାରେ ସକ୍ଷମ ହେବ। ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ, ଆରବିଆଇ ସୁଧ ହାର ବଜାୟ ରଖିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ। ନଭେମ୍ବରରେ ଭାରତରେ ଅଶୋଧିତ ତ ଳ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଉଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଶ୍ବ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ହଠାତ୍‌ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଏମିତିକି ଅକ୍ଟୋବର ମାସରେ, ବ୍ରେଣ୍ଟ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ୧୧ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଆମେରିକୀୟ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଟିଆଇର କ୍ରୁଡ୍‌ ମୂଲ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୯ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ହୋଇଛି। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ଏହି ହ୍ରାସ ଧାରା ଆଗକୁ ଜାରି ରହିବାର ବେଶ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଅକ୍ଟୋବର ମାସରେ ବ୍ରେଣ୍ଟ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୭୫ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ନଭେମ୍ବର ମାସରେ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ମୂଲ୍ୟରେ ହ୍ରାସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିପାରେ।

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ହ୍ରାସ ହେତୁ ପେଟ୍ରୋଲ ମୂଲ୍ୟ ୭ ଟଙ୍କା କମିପାରେ। ଯାହାଫଳରେ ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀରେ ପେଟ୍ରୋଲ ମୂଲ୍ୟ ଲିଟର ପିଛା ୯୦ ଟଙ୍କା ସ୍ତରକୁ ଆସିଯିବ। ଅକ୍ଟୋବର ମାସରେ ଉପସାଗରୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡିକରେ ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍‌ ମୂଲ୍ୟ ୧୧ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ରେ, ବ୍ରେଣ୍ଟ ଅଶୋଧିତ ତେଲର ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୯୫.୩୧ ଡଲାର ଥିଲା। ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୮୪.୪୮ ଡଲାର ରହିଛି। ଗତ ଦୁଇ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ୬ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଆମେରିକାର ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ୮ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ରେ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଟିଆଇ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୯୦.୭୯ ଡଲାର ଥିଲା, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୮୨.୭୯ ଡଲାରରେ କାରବାର କରୁଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ରୁଷିଆ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜି-୭ ରାଷ୍ଟ୍ର(ଆମେରିକା, ବ୍ରିଟେନ, ଫ୍ରାନ୍ସ, କାନାଡା, ଇଟାଲୀ, ଜର୍ମାନୀ, ଜାପାନ) ରୁଷର ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ରପ୍ତାନି ଉପରେ ‘ପ୍ରାଇସକ୍ୟାପ୍‌’ ଲାଗୁ କରିଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍‌ ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମୂଲ୍ୟ ଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟରେ କୌଣସି ରାଷ୍ଟ୍ର ରୁଷିଆର ତେଲ ଆମଦାନୀ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଯଦି ଏହାକୁ ଉଲ୍ଲଘଂନ କରି କୌଣସି ରାଷ୍ଟ୍ର ରୁଷରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟରେ ତେଲ ଆମଦାନୀ କରେ ତେବେ ଜି-୭ ରାଷ୍ଟ୍ର ସଂପୃକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ବିରୋଧରେ ଆର୍ଥିକ କଟକଣା ଜାରି କରିବାକୁ ପଛାଇବେ ନାହିଁ। ହେଲେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ଏହି ତେଲ ରାଜନୀତି ବିଶ୍ବ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ପୁଣି ପ୍ରଭାବିତ କରିବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଗୋଟିଏ ପଟରେ ପ୍ରାଇସ୍‌କ୍ୟାପକୁ ନେଇ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ତୈଳ ବଜାରରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ବେଳେ ଅନ୍ୟପଟରେ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ରପ୍ତାନିକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ସଂଘ (ଓପେକ୍‌)ର ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିଶ୍ବ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଧାରାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ପୁଣି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆଶଙ୍କା ବଢିଛି। ରୁଷ ଉପରେ ପ୍ରାଇସ୍‌କ୍ୟାପ ଲାଗୁ କରାଯିବା ପରେ ସୋମବାର ଆମେରିକୀୟ ବ୍ରେଣ୍ଟକ୍ରୁଡ୍‌ ମୂଲ୍ୟ ୨ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଦୁଇ ଦିନ ତଳେ ଏହି ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୮୫ ରୁ ୮୬ ଡଲାର ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିଲା। ହେଲେ ସୋମବାର ବ୍ରେଣ୍ଟକ୍ରୁଡ ମୂଲ୍ୟ ୮୭.୨୫ ଡଲାର ଛୁଇଁଛି।

ଅନ୍ୟପଟେ ରୁଷ ଉପରେ ପ୍ରାଇସକ୍ୟାପ୍‌ ଲାଗୁ ହେବା ଯୋଗୁଁ ସେଠାରେ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରାଯିବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ମଧ୍ୟ ଏଡାଇ ଦିଆଯାଇପାରୁ ନାହିଁ। ଏହାଦ୍ବାରା ବିଶ୍ବ ବଜାରରେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଚାହିଦା ପୂରଣ ହୋଇ ନପାରିଲେ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ସେପଟେ ଚୀନ୍‌ର ଅଧିକାଂଶ ସହରରେ ଏବେ କୋଭିଡ୍‌ କଟକଣା କୋହଳ କରାଯାଇଥିବାରୁ ଔଦ୍ୟୋଗିକ କାରବାର ବୃଦ୍ଧି ସହ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଚାହିଦା ବଢିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ତେଣୁ ସେହି ଅନୁସାରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବଜାରରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଉପଲବ୍ଧ ନ ହେଲେ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ବଜାର ବିଶ୍ଳେଷଣକାରୀ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।