କଲମ୍ବୋ: ଭୟଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟରୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି (ଆଇଏମ୍‌ଏଫ୍‌)। ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ୨.୯ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଋଣ ଦେବା ପାଇଁ ଆଇଏମ୍‌ଏଫ୍‌ ରାଜି ହୋଇଛି। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରଠାରୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଆଜି ଯାଏଁର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟର ସାମନା କରୁଛି। ଦେଶରେ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରାର ଘୋର ଅଭାବ ରହିଛି, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ଏହା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଆମଦାନୀ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଉଛି । ଆଇଏମ୍ଏଫ୍ ଏକ ବିବୃତ୍ତିରେ କହିଛି ଯେ ଆଇଏମ୍ଏଫ୍ ପ୍ରାୟ ୨.୯ ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାରର ବିସ୍ତାରିତ ପାଣ୍ଠି ସୁବିଧା ଅଧୀନରେ ୪୮ ମାସର ଋଣ ପାଇଁ ରାଜି ହୋଇଛି। ଆଇଏମ୍ଏଫ୍ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛି ଯେ ଆଇଏମ୍ଏଫ୍ ଏବଂ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଅଧିକାରୀମାନେ ଅବରୋଧିତ ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ନୀତିକୁ ସମର୍ଥନ କରିବାକୁ କର୍ମଚାରୀ ସ୍ତରୀୟ ଚୁକ୍ତିରେ ସହମତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ, ୪୮ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ପାଣ୍ଠି ସୁବିଧା ରେ ୨.୯ ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାର ଋଣ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ। ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଆଇଏମ୍ଏଫ୍ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ଅନେକ ସଂସ୍କାର ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ କହିଥିଲେ। ସେହିପରି ପାକିସ୍ତାନକୁ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ ଯୋଗାଇଦେବା ଲାଗି ଆଇଏମ୍‌ଏଫ୍‌ ହାତ ବଢାଇଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଶେଷରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ ଗୋଟବାୟା ରାଜପକ୍ଷେ । ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତାଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ପତ୍ର ବାଚସ୍ପତି ମହିନ୍ଦା ୟାପାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଇମେଲ ଜରିଆରେ ପଠାଇଛନ୍ତି । ଏ ନେଇ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ବାଚସ୍ପତି ମହିନ୍ଦା ୟାପା ।

ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟକୁ ନେଇ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥିତି । କ’ଣ ହେବ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଭବିଷ୍ୟତ ? କିଏ ହେବେ ସଙ୍କଟମୋଚକ ? ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ସରକାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ କୁହୁଳୁଥିବା ଅସନ୍ତୋଷର ହିଂସ୍ରକ ପରିଣାମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି । ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର ଦର ବୃଦ୍ଧି, ସରକାରଙ୍କ ଦୂରଦର୍ଶିତା ଅଭାବରୁ ଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇଛି ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି । ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଗୋଟବାୟା ରାଜପକ୍ଷେ ଦେଶଛାଡି ପଳାୟନ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ମାଲଦ୍ୱୀପ ପରେ ରାଜପକ୍ଷେ ସିଙ୍ଗାପୁରରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ।

ଅନ୍ୟପଟେ ସିଙ୍ଗାପୁରର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁସାରେ ରାଜପକ୍ଷେ ଶରଣ ମାଗି ନାହାନ୍ତି କି, ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଶରଣ ଦିଆଯାଇ ନାହିଁ । ସେ ବ୍ୟକ୍ତଗତ ଗସ୍ତରେ ସିଙ୍ଗାପୁର ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି । ଏପଟେ ଦେଶ ଛାଡି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଗୋଟବାୟା ରାଜପାକ୍ଷେ ଯିବା ପରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସ୍ଥିତି ଆହୁରି ସଙ୍ଗୀନ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ରାଜଧାନୀ କଲମ୍ବୋଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ କେବଳ ଆଉ କେବଳ ହିଂସା, ପ୍ରତିବାଦ, ବିକ୍ଷୋଭ ଓ ପୋଡାଜଳା ଜାରି ରହିଛି । ସୁନାର ଲଙ୍କାରେ ଲାଗିଛି ସଙ୍କଟ ଓ ଆକ୍ରୋଶର ନିଆଁ । ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ସହ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭବନ, ସଂସଦ ଭବନକୁ କବଜା କରିଛନ୍ତି ।

କଲମ୍ବୋ: ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଖରାପ ସମୟ ଶେଷ ହେବାର ନାମ ଧରୁନାହିଁ। ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ପେଟ୍ରୋଲ ମୂଲ୍ୟ ୫୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଡିଜେଲରେ ୬୦ ଟଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି। ଦେଶରେ ଇନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟ ଗତ ଦୁଇ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟ ଥର ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି। ଫଳରେ ସେଠାରେ ପେଟ୍ରୋଲ ମୂଲ୍ୟ ଲିଟର ପିଛା ୪୭୦ ଏବଂ ଡିଜେଲ ପ୍ରତି ଲିଟର ପିଛା ୪୬୦ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ, ଦେଶ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ଯୋଗୁଁ ନିକଟରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସରକାର ନାଗରିକଙ୍କ ଲାଗି ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ ସୀମା ଲାଗୁ କରିଥିଲେ।

ଘୋର ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ଏବେ ରୁଷ ତେଲ ଭରସା। ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଏବେ ରୁଷରୁ ଶସ୍ତା ତେଲ ଆମଦାନୀ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁଛି। ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ତୈଳ ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ଦେଶ ଏବେ ଭାରତର କ୍ରେଡିଟ୍ ଲାଇନ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବ। ରବିବାର ଦିନ ଅପରାହ୍ନ ୨ଟାରୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲର ଅଭାବ ଜନିତ ସ୍ଥିତି ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସରକାର ଉଭୟ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ମୂଳ୍ୟରେ ଯଥାକ୍ରମେ ୫୦ ଏବଂ ୬୦ ଟଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। ଏହାଫଳରେ ସେଠାରେ ପେଟ୍ରୋଲ ମୂଲ୍ୟ ଲିଟର ପିଛା ୫୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଡିଜେଲରେ ୬୦ ଟଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି। ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ କମ୍ପାନୀ ସିଲନ୍ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ କର୍ପୋରେସନ୍ ଦେଇଥିବା ସୂଚନା ପରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସରକାର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ କାରଣରୁ ଇନ୍ଧନ ପରିବହନ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିବ ନାହିଁ ବୋଲି କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି।

ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତିରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ରୁଷଠାରୁ ରିଆତି ମୂଲ୍ୟରେ ଇନ୍ଧନ କ୍ରୟ ସୁଯୋଗ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁଥିବା ଇନ୍ଧନ ମନ୍ତ୍ରୀ କାଞ୍ଚନା ବିଜୟଶେଖରା କହିଛନ୍ତି। ଆମର ପ୍ରଥମ କ୍ରେଡିଟ ଚିଠିକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ତୈଳ ଜାହାଜ ପହଞ୍ଚିବାରେ ବିଳମ୍ବ କରୁଛି। ଇନ୍ଧନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୋମବାର ରୁଷ ଗସ୍ତ କରିବେ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି। ଗତ ସପ୍ତାହରେ କଲମ୍ବୋରେ ଥିବା ରୁଷ ଦୂତାବାସର ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ ପାଇଁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସରକାର ଅନେକ କମ୍ପାନୀ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥିବା ଇନ୍ଧନ ପରିବହନ କେବେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିବ ତାହା କହିବା କଷ୍ଟକର ବୋଲି ବିଜୟ ଶେଖରା କହିଛନ୍ତି। ତେବେ ଇନ୍ଧନ ଆମଦାନୀ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାରେ ମନ୍ତ୍ରାଳୟର ଚାରୋଟି ଗୋଷ୍ଠୀ ନିୟୋଜିତ ଥିବା ସେ କହିଛନ୍ତି।

ତେଲ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ପେଟ୍ରୋଲ ମୂଲ୍ୟ ଲିଟର ପିଛା ୪୭୦ ଏବଂ ଡିଜେଲ ୪୬୦ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏଠାରେ ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ନିକଟରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସରକାର ଦେଶରେ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରାର ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ଯୋଗୁ ନାଗରିକଙ୍କ ଲାଗି ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ ସୀମା ଲାଗୁ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅନୁଯାୟୀ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ପାଖରେ ସର୍ବାଧିକ ୧୦,୦୦୦ ଡଲାର ଧାରଣ କରିପାରିବେ। ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଇନ୍ଧନ ସମେତ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସରକାର ଏଭଳି ସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।