ପାକିସ୍ତାନର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଦିନକୁ ଦିନ ଅଧିକ ସଙ୍ଗିନ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ଦେଶରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହାର ଗତ ୧୧ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତର ୨୯ ପ୍ରତିଶତରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଆୟ ଅସମାନତା ମଧ୍ୟ ଗତ ୨୭ ବର୍ଷର ରେକର୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଛି। ପାକିସ୍ତାନର ଯୋଜନା ମନ୍ତ୍ରୀ ଅହସାନ ଇକବାଲ ଶୁକ୍ରବାର ଏକ ସରକାରୀ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ରିପୋର୍ଟ ଜାରି କରି ଏହି ଉଦବେଗଜନକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ପାକିସ୍ତାନରେ ପ୍ରାୟ ୭୦ ନିୟୁତ ବା ୭ କୋଟି ଲୋକ ଚରମ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମଧ୍ୟରେ କାଳାତିପାତ କରୁଛନ୍ତି।

୨୦୨୪-୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶାହବାଜ ଶରିଫଙ୍କ ଶାସନ କାଳର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଅନୁପାତ ୨୦୧୯ରେ ଥିବା ୨୧.୯%ରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୨୮.୯% ହୋଇଯାଇଛି। ୨୦୧୪ ପରେ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତର। ସେହିପରି ଦେଶରେ ବେକାରୀ ହାର ୨୧ ବର୍ଷର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତର ୭.୧% ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ସରକାରୀ ହିସାବ ଅନୁସାରେ, ମାସିକ ୮,୪୮୪ ଟଙ୍କାରୁ କମ୍ ଆୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଗରିବ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।

ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳର ସ୍ଥିତି

ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହାର ୨୮.୨%ରୁ ୩୬.୨%କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବାବେଳେ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୧୧%ରୁ ୧୭.୪%କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ପ୍ରାଦେଶିକ ତଥ୍ୟ ଦେଖିଲେ ବାଲୁଚିସ୍ତାନରେ ସର୍ବାଧିକ ୪୭% ଲୋକ ଗରିବ ଅଛନ୍ତି। ସେହିପରି ସିନ୍ଧରେ ୩୨.୬%, ଖାଇବର-ପାଖ୍ଟୁନଖ୍ୱାରେ ୩୫.୩% ଏବଂ ପଞ୍ଜାବରେ ୨୩.୩% ଲୋକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ଅଛନ୍ତି। ଖାଇବର-ପାଖ୍ଟୁନଖ୍ୱା ଏବଂ ବାଲୁଚିସ୍ତାନରେ ସୁରକ୍ଷା ଜନିତ ସମସ୍ୟା ଜୀବିକା ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି।

ବିଗତ ସାତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପରିବାରର ପ୍ରକୃତ ମାସିକ ଆୟ ୧୨% ହ୍ରାସ ପାଇ ୩୧,୧୨୭ ଟଙ୍କାକୁ ଖସି ଆସିଛି। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି (IMF) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହ ଜଡିତ ନୀତି, ସବସିଡି ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ଅବମୂଲ୍ୟାୟନ ଯୋଗୁଁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବଢିଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଏଥିପାଇଁ ଦାୟୀ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି।

ପାକିସ୍ତାନର ନିଜସ୍ୱ ଉତ୍ପାଦିତ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ JF-17 ଥଣ୍ଡର ବର୍ତ୍ତମାନ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ପାକିସ୍ତାନ ଏହାକୁ ନିଜର ବୈଷୟିକ ସଫଳତା ବୋଲି ଦାବି କରୁଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ୟ ପଟେ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ବଡ଼ 'ବ୍ଲଣ୍ଡର' ବା ବୈଷୟିକ ବିଫଳତା ବୋଲି ଅଭିହିତ କରୁଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନର ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟତା କ’ଣ।

ପ୍ରଚାରର କରାମତି (PR Wonder) ନା ବାସ୍ତବତା?

ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ପାକିସ୍ତାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ JF-17 ଥଣ୍ଡର ବିକ୍ରି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାକ, ବାଂଲାଦେଶ, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବ ଭଳି ଦେଶ ଏହି ବିମାନ କିଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନ ସରକାର ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଯେ, ମେ ୨୦୨୫ରେ ଭାରତ ସହ ହୋଇଥିବା ସଂଘର୍ଷରେ ଏହି ବିମାନର ପ୍ରଦର୍ଶନ ଚମତ୍କାର ଥିଲା। ଏହାର ଦାମ୍ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶର ବିମାନ ତୁଳନାରେ ଯଥେଷ୍ଟ କମ୍ (ପ୍ରାୟ ୩୦-୪୦ ନିୟୁତ ଡଲାର) ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ 'ଗରିବ ଦେଶର F-16' ବୋଲି ପ୍ରଚାର କରାଯାଉଛି।

ବୈଷୟିକ ତ୍ରୁଟି ଏବଂ ଦୁର୍ଘଟଣା (The Blunder)

ପାକିସ୍ତାନର ଏହି ଦାବି ପଛରେ ଥିବା ସତ୍ୟତା କିନ୍ତୁ କିଛି ଅଲଗା। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, JF-17 ଥଣ୍ଡରରେ ଗୁରୁତର ଇଞ୍ଜିନ ଏବଂ ରାଡାର ଜନିତ ସମସ୍ୟା ରହିଛି।

* ଇଞ୍ଜିନ ସମସ୍ୟା: ଏଥିରେ ବ୍ୟବହୃତ ଚୀନ୍ ନିର୍ମିତ ଇଞ୍ଜିନରୁ କଳା ଧୂଆଁ ବାହାରିବା ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି ଦେଖାଦେବା ଏକ ସାଧାରଣ ଘଟଣା।

* ଦୁର୍ଘଟଣା ଇତିହାସ: ଗତ ୧୩ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବିମାନର ପ୍ରାୟ ୫ଟି ବଡ଼ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଛି। ଜୁନ୍ ୨୦୨୪ରେ ପଞ୍ଜାବ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଏକ JF-17 ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଏହାର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

* ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା: ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ବାର୍ଷିକ ମାତ୍ର ୨୦ଟି ବିମାନ ତିଆରି କରିବାର କ୍ଷମତା ରହିଛି, ଯାହା ବିଦେଶୀ ଚାହିଦା ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ।

ଋଣ ଶୁଝିବାକୁ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସାୟ

ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ବିଷୟ ହେଲା, ପାକିସ୍ତାନ ଏହି ବିମାନ ବିକ୍ରି କରି ନିଜର ବିପୁଳ ବିଦେଶୀ ଋଣ ପରିଶୋଧ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ବିଶେଷକରି ସାଉଦି ଆରବର ଋଣ ଶୁଝିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ 'ବାର୍ଟର ସିଷ୍ଟମ' (Barter System) ଭଳି କାମ କରୁଛି। ତେବେ ଏହା ଏକ ପ୍ରକୃତ ସଫଳତା ନା କେବଳ ଋଣରୁ ମୁକୁଳିବା ପାଇଁ ଏକ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରଚାର (PR Stunt), ତାହା ଭବିଷ୍ୟତ ହିଁ କହିବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ପଡୋଶୀ ପାକିସ୍ତାନରେ ଦେଖାଦେଇଥ଄ବା ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଦିନକୁ ଦିନ ଗମ୍ବୀର ରୂପ ନେବାରେ ଲାଗିଛି। ସେଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଏତେ ଖରାପ ହୋଇଛି ଯେ, ସରକାର ପାକିସ୍ତାନରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଚା ପିଇବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଛନ୍ତି। ଚା ’ବ୍ୟବହାରକୁ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ସରକାର ତାଙ୍କ ଲୋକଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନର ଯୋଜନା ଏବଂ ବିକାଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅହସାନ ଇକବାଲ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ପାକିସ୍ତାନ ଋଣ ନେଇ ଚା ଆମଦାନୀ କରୁଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦେଶକୁ ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇକବାଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ଦେଶର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି ଯେ, ଦୈନିକ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇ କପ ଚା’ ବ୍ୟବହାର କମାଇଦିଅନ୍ତୁ। କାରଣ ଦେଶକୁ ଚା’ ଆମଦାନୀ କରିବାକୁ ଋଣ କରିବାକୁ ପଡୁଛି।

ଏହି ସମୟରେ ଏପରି ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହାସହିତ ମନ୍ତ୍ରୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦେଶରେ ବିଦ୍ୟୁତ ସଙ୍କଟ ଗଭୀର ରୂପ ନେଇଛି। ତେଣୁ ବଜାରଗୁଡ଼ିକ ରାତି ୮ଟା ୩୦ ମିନିଟ୍ ପରେ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ନିକଟରେ ପାକିସ୍ତାନର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ମିଫ୍ଟା ଇସମାଇଲ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିବା ବେଳେ ପାକିସ୍ତାନର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ସରକାର ଗତ ମାସରେ ଦେଶକୁ ୪୧ ଟି ଜିନିଷ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଦୁଇ ମାସ ପାଇଁ କଟକଣା ଲାଗୁ କରିଥିଲେ। ଅବଶ୍ୟ, ଏହି ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡିକ ଆମଦାନୀ ବିଲ୍‌କୁ ମାତ୍ର ୬୦୦ ମିଲିୟନ୍ ଡଲାରକୁ ହ୍ରାସ କରିଛି, ଯାହା ଦେଶର ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରତିଶତ।