ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ଭାରତୀୟ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ ହେଲା INS ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି । ଆଜି ବିଶାଖାପାଟଣା ନାଭାଲ୍ ଡକ୍‌ୟାର୍ଡ ଠାରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ ଷ୍ଟିଲ୍‌ଥ୍ ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଆଇଏନଏସ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି (INS Mahendragiri) କୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି।

ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ ଅଭିଯାନ ଅଧୀନରେ ନିର୍ମିତ ଆଇଏନଏସ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ହେଉଛି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ୧୭ଏ (Project 17A) ଅଧୀନରେ ଥିବା ଷଷ୍ଠ ସ୍ୱଦେଶୀ ଷ୍ଟିଲ୍‌ଥ୍ ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଏବଂ ମାଜାଗନ୍ ଡକ୍ ସିପବିଲ୍ଡର୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (MDL) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଚତୁର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧପୋତ। ଏଥିରେ ୭୫ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ସ୍ୱଦେଶୀ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଭାରତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରୁଛି। ଏହି ଅବସରରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ସିଂହ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶକୁ "ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ଏରୋସ୍ପେସ୍ ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ନୂତନ ପାୱାରହାଉସ୍" ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ସେ ନୌସେନା କର୍ମଚାରୀ ଓ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣକାରୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଅବଦାନ ପାଇଁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ।

ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଆକାଶ, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ପାଣି ଭିତରୁ ଆସୁଥିବା ବିପଦର ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ। ଏହାକୁ ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦ କରିପାରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମୋସ (BrahMos) କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଇପାରିବ। ଶ୍ରୀ ସିଂହ ଜାହାଜର କ୍ରେଷ୍ଟ ବା ପ୍ରତୀକ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ଉପରେ ଏକ ଛଞ୍ଚାଣ (Goshawk) ବସିଥିବାର ଚିତ୍ର ରହିଛି। ଏହା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ, ଯାହାକି ଆଧୁନିକ ନୌସେନା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧପୋତଟି ଏବେ ନୌସେନାର ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ଫ୍ଲିଟ୍ (Eastern Fleet) ରେ ସାମିଲ ହୋଇଛି।

ନୌସେନା ମୁଖ୍ୟ ଆଡମିରାଲ କ୍ରିଷ୍ଣା ସ୍ୱାମୀନାଥନ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ୧୭ଏ ଅଧୀନରେ ନିର୍ମିତ ହେବାକୁ ଥିବା ସାତୋଟି ଯୁଦ୍ଧପୋତ ମଧ୍ୟରୁ ଆଇଏନଏସ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ହେଉଛି ଷଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧପୋତ। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି। ଏହା ୧୯୭୨ ରୁ ୨୦୧୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଶର ସେବା କରିଥିବା ନୀଳଗିରି-କ୍ଲାସ୍ ଫ୍ରିଗେଟ୍ (Nilgiri-class) ର ଐତିହ୍ୟକୁ ବଜାୟ ରଖିଛି ବୋଲି ସେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ପୁରୀ: ଆସନ୍ତା ରଥଯାତ୍ରା ୨୦୨୬ ପାଇଁ ପୁରୀରେ ବ୍ୟାପକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (DGP) ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ରାଜ୍ୟ ପୋଲିସ ସହିତ ୧୫ କମ୍ପାନୀ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସଶସ୍ତ୍ର ପୋଲିସ ବଳ (CAPF) ମୁତୟନ ହେବେ। ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ କଡ଼ା ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି।

ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଘୋଷଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଭିଡ଼ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସିଆରପିଏଫ୍ (CRPF), ବିଏସଏଫ୍ (BSF) ଏବଂ ଆରଏଏଫ୍ (RAF) ୟୁନିଟ୍ ସାମିଲ ହେବେ। ଏହି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଫୋର୍ସଗୁଡ଼ିକ ରାଜ୍ୟ ପୋଲିସ ସହିତ ମିଶି ସୁରକ୍ଷାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରକୁ ମଜବୁତ କରିବେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସବ ସମୟରେ କୌଣସି ଅପ୍ରୀତିକର ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ।

ପୁରୀ ଏକ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସହର ହୋଇଥିବାରୁ ସମୁଦ୍ରକୂଳ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦିଆଯାଇଛି। ଭାରତୀୟ ନୌସେନା, କୋଷ୍ଟଗାର୍ଡ ଏବଂ ମେରାଇନ୍ ପୋଲିସ ମିଳିତ ଭାବେ ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇବେ। ସମୁଦ୍ର ପଥରେ ଯେପରି କୌଣସି ପ୍ରକାର ଅବାଞ୍ଛିତ ଅନୁପ୍ରବେଶ ବା ବିପଦ ନଆସେ, ସେଥିପାଇଁ କଡ଼ା ପହରା ଦିଆଯିବ।

ରାଜ୍ୟ ଡିଜିପି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାସରିଛି। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନଙ୍କ ଆଗମନକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ପ୍ରଶାସନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜାଗ ରହିଛି। ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ବଜାୟ ରଖିବା ସହ ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କ ଏହି ମହାପର୍ବକୁ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ଦୃଢ଼ ପରିକର ଅଟେ।

ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଘୋଷଣା ହୋଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର ଏବଂ ଆରବ ସାଗରରେ ନିଜର ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ମୁତୟନ ରଖିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ନିରାପତ୍ତା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି ବୋଲି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସୂତ୍ରରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି।

ସୁରକ୍ଷାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା

ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟିକ ମାର୍ଗରେ ସୁରକ୍ଷା ବଜାୟ ରଖିବା ଭାରତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ଫେରିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୌସେନା ପକ୍ଷରୁ ସତର୍କତା କମ୍ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଅପରେସନ୍ ସଂକଳ୍ପ (Operation Sankalp) ଅଧୀନରେ ନୌସେନାର କର୍ମଚାରୀମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ନିରନ୍ତର ପାଟ୍ରୋଲିଂ ଜାରି ରଖିବେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ପତାକାବାହୀ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବେ।

ଇରାନ-ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧବିରାମର ପ୍ରଭାବ

ନିକଟରେ ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ପରେ ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ତିକ୍ତତା କିଛି ମାତ୍ରାରେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ତେବେ ଅତୀତର ଘଟଣାବଳୀକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ନିଜର ଆମଦାନୀ-ରପ୍ତାନି ଏବଂ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଆଞ୍ଚ ଆସିବାକୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହେଁ। ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ଦେଇ ହେଉଥିବାରୁ, ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ନୌସେନାର ଦୃଢ଼ ଉପସ୍ଥିତି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟରେ କୌଣସି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

୨୧ ଜୁନ୍ ୨୦୨୬ ରେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାରେ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ୩ଟି ଯୁଦ୍ଧପୋତ (ଆଇଏନଏସ ଦୁନାଗିରି, ଆଇଏନଏସ ସଂଶୋଧକ ଏବଂ ଆଇଏନଏସ ଅଗ୍ରୟ) ସାମିଲ ହେବାର ଐତିହାସିକ 'ଟ୍ରିପଲ୍ କମିଶନିଂ' ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହି ବଡ଼ ସଫଳତା ପରେ ନୌସେନା ନିଜର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପୁଣି ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ଯାଉଛି। ଆସନ୍ତା ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାରେ ଆହୁରି ଦୁଇଟି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ତଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱଦେଶୀ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଦୁଇ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ହେଉଛନ୍ତି ଷ୍ଟେଲ୍‌ଥ ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଆଇଏନଏସ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ଏବଂ ଆଣ୍ଟି-ସବମେରାଇନ୍ ୱାରଫେୟାର ଭେସେଲ ଆଇଏନଏସ ମାଲୱନ।

ଆଇଏନଏସ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି: ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ୧୭ଏ ର ଅନ୍ତିମ ତଥା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଫ୍ରିଗେଟ୍

ଆଇଏନଏସ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ହେଉଛି 'ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ୧୭ଏ' ଅଧୀନରେ ନିର୍ମିତ ନୀଳଗିରି କ୍ଲାସର ସପ୍ତମ ତଥା ଅନ୍ତିମ ଜାହାଜ। ମୁମ୍ବାଇ ସ୍ଥିତ ମାଜଗାଓଁ ଡକ୍ ସିପବିଲ୍ଡର୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏହି ଯୁଦ୍ଧପୋତରେ ପାଖାପାଖି ୭୫ ପ୍ରତିଶତ ସ୍ୱଦେଶୀ ଯନ୍ତ୍ରାଂଶ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ଓଜନରେ ପ୍ରାୟ ୬୭୦୦ ଟନ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଷ୍ଟେଲ୍‌ଥ ଫ୍ରିଗେଟକୁ ବିଶାଖାପାଟଣା ଠାରେ ନୌସେନାରେ କମିଶନ କରାଯିବ। ବହୁମୁଖୀ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ଜାହାଜରେ ଆଣ୍ଟି-ଏୟାର, ଆଣ୍ଟି-ସର୍ଫେସ୍ ଏବଂ ଆଣ୍ଟି-ସବମେରାଇନ୍ କ୍ଷମତା ରହିଛି। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ବିନାଶକାରୀ ବ୍ରହ୍ମୋସ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଦୂରଗାମୀ ସର୍ଫେସ୍-ଟୁ-ଏୟାର ମିସାଇଲ୍ ସିଷ୍ଟମରେ ସଜ୍ଜିତ ଏହି ଜାହାଜଟି ଶତ୍ରୁର ରାଡାରରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ଷ୍ଟେଲ୍‌ଥ ଫିଚର୍ସ ସହିତ ଆସୁଛି।

ଆଇଏନଏସ ମାଲୱନ: ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳର ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ଶିକାରୀ

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଆଇଏନଏସ ମାଲୱନ ହେଉଛି ଆଣ୍ଟି-ସବମେରାଇନ୍ ୱାରଫେୟାର ସ୍ୟାଲୋ ୱାଟର କ୍ରାଫ୍ଟ (ASW-SWC) ପ୍ରୋଗ୍ରାମର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜାହାଜ। କୋଚିନ୍ ସିପୟାର୍ଡ ଲିମିଟେଡ୍ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏହି ଜାହାଜଟିର ଲମ୍ବ ୮୦ ମିଟର ଏବଂ ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୧୧୦୦ ଟନ୍ ଅଟେ। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଐତିହାସିକ ଉପକୂଳ ସହର ମାଲୱନ ନାମରେ ନାମିତ ଏହି ଜାହାଜଟିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ଏବଂ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି। ଏହାକୁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଟର୍ପେଡୋ, ଆଣ୍ଟି-ସବମେରାଇନ୍ ରକେଟ୍, ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ସୋନାର ଏବଂ ଆଧୁନିକ ରାଡାରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରାଯାଇଛି। ଆସନ୍ତା ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଏହାକୁ କୋଚି ଠାରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ କରାଯିବ।

ଏହି ଦୁଇ ସ୍ୱଦେଶୀ ଯୁଦ୍ଧପୋତର ସାମିଲ ହେବା ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର 'ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ' ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଶର ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷମତା ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ।

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ପୋଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଡିଜିପି) ୱାଇ.ବି. ଖୁରାନିଆ ଏକ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ମଲ୍ଟି-ଏଜେନ୍ସି ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷା ସେମିନାରର ଉଦଘାଟନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦିନିକିଆ କର୍ମଶାଳାରେ ହୋଇଥିବା ଆଲୋଚନା ରାଜ୍ୟର ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷା ରଣନୀତିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବାରେ ବିଶେଷ ସହାୟକ ହେବ ବୋଲି ସେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କର୍ମଶାଳାରେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା, ଭାରତୀୟ ତଟରକ୍ଷୀ ବାହିନୀ (କୋଷ୍ଟ ଗାର୍ଡ), ବନ୍ଦର କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ, ମତ୍ସ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ, ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍ଥାକୁ ମିଶାଇ ମୋଟ ୧୮ଟି ଏଜେନ୍ସି ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଦିନତମାମ ଆୟୋଜିତ ୬ଟି ବୈଷୟିକ ଅଧିବେଶନରେ ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷାର ବୈଷୟିକ ଦିଗ ଏବଂ ନୂତନ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା। କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନେ ନିଜ ନିଜର ଅଭିଜ୍ଞତା ବାଣ୍ଟିଥିଲେ।

ସମ୍ମିଳନୀକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ଶ୍ରୀ ଖୁରାନିଆ କହିଥିଲେ ଯେ, ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷା ଦେଶର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଓଡ଼ିଶାର ୫୭୪.୭ କିଲୋମିଟର ଦୀର୍ଘ ଉପକୂଳ ଏବଂ ପାରାଦୀପ, ଧାମରା ଓ ଗୋପାଳପୁର ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦର ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବାରୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସୁରକ୍ଷାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଇଛି। ଡିଜିପି ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଉପକୂଳରେ ଥିବା ୧୮ଟି ସାମୁଦ୍ରିକ ଥାନା (ମେରାଇନ ଥାନା)ରେ ୭୦୦ରୁ ଅଧିକ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀ ମୁତୟନ ଅଛନ୍ତି। ଗତ ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଉପକୂଳ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିକାଶ ପାଇଁ ସରକାର ପ୍ରାୟ ୧୫୦-୨୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟବରାଦ କରିଛନ୍ତି। ଏହାଛଡ଼ା ୧୫ଟି ଫାଷ୍ଟ ଇଣ୍ଟରସେପ୍ଟର ବୋଟ୍, ୫ଟି ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ୫ଟି ଭଡ଼ା ଟ୍ରଲର ମାଧ୍ୟମରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ପାଟ୍ରୋଲିଂକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି କରାଯାଇଛି।

ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଆହୁରି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅଧିକ ୧୦ଟି ଫାଷ୍ଟ ଇଣ୍ଟରସେପ୍ଟର ବୋଟ୍, ମିନି କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ସେଣ୍ଟର, ସିସିଟିଭି କ୍ୟାମେରା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଆଣ୍ଟି-ଡ୍ରୋନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ମୁତୟନ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ଡଙ୍ଗା ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ନଭମିତ୍ର (NABHMITRA) ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ 'କମାଣ୍ଡ ଆଣ୍ଡ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ସେଣ୍ଟର' ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି, ଯାହା ମେରାଇନ ଥାନା ଓ ଡ୍ରୋନ୍ ଗୁଡ଼ିକରୁ ସିଧାସଳଖ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବ। ଆଗାମୀ ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସର କୋଷ୍ଟାଲ୍ ସିକ୍ୟୁରିଟି ୱିଙ୍ଗ୍ ଦେଶର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁରକ୍ଷା ୟୁନିଟ୍ ଭାବେ ଉଭା ହେବ ବୋଲି ଡିଜିପି ଆଶାବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ହାସଲ ହୋଇଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ବିକାଶ ସଂଗଠନ (DRDO) ଏବଂ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ମିଳିତ ଭାବରେ ଚାନ୍ଦିପୁର ସମନ୍ୱିତ ପରୀକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ନାଭାଲ୍ ଆଣ୍ଟି-ସିପ୍ ମିସାଇଲ୍-ସର୍ଟ ରେଞ୍ଜ୍ ବା NASM-SR ର ସଫଳ 'ସାଲଭୋ ଲଞ୍ଚ' କରିଛନ୍ତି।

ଶତ୍ରୁ ଜାହାଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ

ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ, ଏକ ହେଲିକପ୍ଟରରୁ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଦୁଇଟି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଉତକ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି 'ସାଲଭୋ ଲଞ୍ଚ' କୌଶଳ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଭେଦ କରିବାରେ ବେଶ୍ ସହାୟକ ହେବ। ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ଶତ୍ରୁ ଜାହାଜର ନିମ୍ନ ଭାଗକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିବା ସହ ସର୍ବାଧିକ କ୍ଷତି ଘଟାଇବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ଦେଶୀୟ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ଉଚ୍ଚ ଗତିସମ୍ପନ୍ନ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଶତ୍ରୁ ଜାହାଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ସହିତ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ କ୍ଷମତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଶୁଭେଚ୍ଛା

ଏହି ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ ପରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ ଉଭୟ ଡିଆରଡିଓ, ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ଏବଂ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ହାସଲ ଦିଗରେ ଏହାକୁ ଏକ ବଡ଼ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ବୋଲି ସେ ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି।

ଖୋର୍ଦ୍ଧା: ପୁଣି ଆତ୍ମହତ୍ୟା କଲେ ଆଉ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ଅଗ୍ନିବୀର ପ୍ରଶିକ୍ଷାତ୍ରୀ । ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା ବାଲୁଗାଁ ଥାନା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ଚିଲିକା ପରିସରରେ ଘଟିଛି ଏପରି ଅଘଟଣ । ଚଳିତ ମାସ ୮ ତାରିଖରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଜଣେ ଅଗ୍ନିବୀର ପ୍ରଶିକ୍ଷାତ୍ରୀ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ୧୧ ଦିନ ପରେ ଗତକାଲି ଆଉ ଜଣେ ଅଗ୍ନିବୀର ପ୍ରଶିକ୍ଷାତ୍ରୀ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି । ଆତ୍ମହତ୍ୟା କାରଣ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଛି ।

ପ୍ରଶିକ୍ଷାତ୍ରୀ ଜଣଙ୍କ ରହୁଥିବା ବ୍ୟାରେକ ପାଖରେ ଥିବା ଜିମ ହଲ ଘର ଭିତରେ ବେକରେ ରସି ଲଗାଇ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି  । ତେବେ ଆତ୍ମହତ୍ୟାର କାରଣ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଥିବାବେଳେ, ନୌସେନା ବିଭାଗ କର୍ମଚାରୀ ମୃତଦେହକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି କ୍ୟାମ୍ପ ଭିତରେ ଥିବା ମେଡିକାଲରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିଥିଲେ । ପରେ ଡାକ୍ତର ଅଗ୍ନିବୀର ପ୍ରଶିକ୍ଷାତ୍ରୀଙ୍କୁ ମୃତ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ମୃତ ଅଗ୍ନିବୀର ପ୍ରଶିକ୍ଷାତ୍ରୀ ହେଲେ ବିହାରର ଭୋଜପୁର ଜିଲ୍ଲା ସନ୍ଦେଶ ଥାନା ଅନ୍ତର୍ଗତ ସାରିପୁର ଗ୍ରାମର ବିକାଶ କୁମାର । ଖବର ପାଇ ମୃତ ବିକାଶଙ୍କ ବାପା ପିଣ୍ଟୁ ସାଏ ଚିଲିକା ନୌସେନା କ୍ୟାମ୍ପରେ ପହଞ୍ଚି ପୁଅକୁ ଚି଼ହ୍ନଟ କରିଥିଲେ । ପରେ ବିକାଶଙ୍କ ବାପା ବାଲୁଗାଁ ଥାନାରେ ପହଞ୍ଚି ଏକ ଲିଖିତ ଅଭିଯୋଗ କରିବା ପରେ  ଘଟଣା ସ୍ଥଳରେ ବାଲୁଗାଁ ପୋଲିସ ନୌସେନା ଚିଲିକା କ୍ୟାମ୍ପ ପରିସରରେ ପହଞ୍ଚି ଏକ ମାମଲା ରୁଜୁ କରି ମୃତଦେହକୁ ଜବତ କରି ଶବ ବ୍ୟବଚ୍ଛେଦ ପାଇଁ ପଠାଇ ସାଇଣ୍ଟିଫିକ ଟିମ ସହିତ ତଦନ୍ତ ଜାରି ରଖିଛି  ।

ଭାରତ ନିଜର ସାମୁଦ୍ରିକ ଏବଂ ପରମାଣୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିଛି। ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ତୃତୀୟ ପରମାଣୁ ଚାଳିତ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ (SSBN) ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିଦମନ (INS Aridhaman)କୁ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି। ନିକଟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ ଏକ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପୋଷ୍ଟ ଜରିଆରେ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହା ଭାରତର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଟ୍ରାଏଡ୍ (Nuclear Triad) ବା ଜଳ, ସ୍ଥଳ ଏବଂ ଆକାଶ ମାର୍ଗରୁ ପରମାଣୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମତାକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି।

ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିଦମନର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା

ପୂର୍ବରୁ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଆଇଏନଏସ୍ ଆରିହନ୍ତ (୨୦୧୬) ଏବଂ ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିଘାତ (୨୦୨୪) ତୁଳନାରେ ଅରିଦମନ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବିଶାଳ। ଏସ୪ (S4) ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଅଧୀନରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ୭,୦୦୦ ଟନ୍ ଓଜନର ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ଲମ୍ବ ୧୨୫ ମିଟର। ଏହା ନିଜ ସାଥିରେ ୨୪ଟି କେ-୧୫ (K-15) ସର୍ଟ-ରେଞ୍ଜ୍ ମିସାଇଲ୍ କିମ୍ବା ୮ଟି କେ-୪ (K-4) ମଧ୍ୟମ ଦୂରଗାମୀ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ ବହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, କେ-୪ ମିସାଇଲ୍ ୩,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିପାରିବ, ଯାହା ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ଯେକୌଣସି ଆକ୍ରମଣର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବ।

ଏସ୪ ଷ୍ଟାର୍ ଏବଂ ଏସ୫ ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ପ୍ରସ୍ତୁତି

ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଭେସେଲ୍ (ATV) ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଅଧୀନରେ ଭାରତର ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି। ଚତୁର୍ଥ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ, ଯାହାର କୋଡ୍ ନାମ ଏସ୪ ଷ୍ଟାର୍ (S4*) ରଖାଯାଇଛି ଏବଂ ଯାହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ନାମ ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିସୁଦନ, ତାହାର ସମୁଦ୍ରିକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜାରି ରହିଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ୨୦୨୭ ସୁଦ୍ଧା ସାମିଲ କରାଯିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଭାରତ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ଏସ୫ (S5-class) ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ପ୍ରାୟ ୧୩,୫୦୦ ଟନ୍ ଓଜନ ଏବଂ ୧୯୦ ମେଗାୱାଟ୍ ରିଆକ୍ଟର ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ବୁଡ଼ାଜାହାଜରେ କେ-୫ ଏବଂ କେ-୬ ଭଳି ଲମ୍ବା ଦୂରଗାମୀ ମିସାଇଲ୍ ଖଞ୍ଜାଯିବ, ଯାହା ୮,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିପାରିବ।

ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ବର୍ଷା ଓ ସାମରିକ ଦକ୍ଷତା

ଏହି ସବୁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ତଥା ଗୁପ୍ତ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ବର୍ଷା (Project Varsha) ଅଧୀନରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ନୌସେନା ଘାଟି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି। ଆରିହନ୍ତ, ଅରିଘାତ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ଅରିଦମନ ସହିତ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ଢାଞ୍ଚା ଅଭେଦ୍ୟ ହୋଇପାରିଛି। ଏହି ବିଶାଳ ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଭାରତର ସେକେଣ୍ଡ-ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ (Second-Strike) କ୍ଷମତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁନାହିଁ, ବରଂ ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ଶକ୍ତି ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାକୁ ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ 'ଆଇଏନଏସ ଅରିଦମନ' (INS Aridaman) ଏବଂ ଉନ୍ନତମାନର ଷ୍ଟିଲ୍‌ଥ ଫ୍ରିଗେଟ୍ 'ଆଇଏନଏସ ତାରାଗିରି' (INS Taragiri) ସାମିଲ ଅଛି। ଏହି ଦୁଇଟି ଯୁଦ୍ଧପୋତର ସାମିଲ ହେବା ଫଳରେ ଦେଶର ନୌସେନାର ଶକ୍ତି ବହୁଗୁଣିତ ହେବ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦେଶ ଭାରତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରତି ଆଖି ଉଠାଇବାକୁ ସାହସ କରିବେ ନାହିଁ।

ରାଜନାଥ ସିଂହଙ୍କ ଘୋଷଣା ଏବଂ ବିଶାଖାପାଟଣା ଗସ୍ତ

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ 'ଏକ୍ସ'ରେ ପୋଷ୍ଟ କରି ଭାରତର ତୃତୀୟ ସ୍ୱଦେଶୀ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ଲଞ୍ଚ୍ ନେଇ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ, "ଏହା କୌଣସି ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଶକ୍ତି - 'ଅରିଦମନ'"। ଏହି ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ପରମାଣୁ ନିରାପତ୍ତାକୁ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ କରିବ। ଏଥିସହ ସେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଠାରେ ଆଡଭାନ୍ସଡ ଷ୍ଟିଲ୍‌ଥ ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଆଇଏନଏସ ତାରାଗିରିକୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ନୌସେନାକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବେ। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ନୌସେନା ମୁଖ୍ୟ ଆଡମିରାଲ ଦିନେଶ କେ ତ୍ରିପାଠୀ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ସାମିଲ ନେଇ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ।

ପୂର୍ବ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ

ଆଇଏନଏସ ଅରିଦମନରେ ଦୀର୍ଘ ଦୂରଗାମୀ ମିସାଇଲ ଖଞ୍ଜାଯାଇଛି, ଯାହା ଶତ୍ରୁକୁ ବହୁ ଦୂରରୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିପାରିବ। ପୂର୍ବରୁ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଆଇଏନଏସ ଅରିହନ୍ତ (୨୦୧୬) ଏବଂ ଆଇଏନଏସ ଅରିଘାତ (ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୪) ତୁଳନାରେ ଏହା ଅଧିକ ଉନ୍ନତ ଏବଂ ମାରକ କ୍ଷମତା ସମ୍ପନ୍ନ। ଅରିହନ୍ତରେ ମାତ୍ର ୪ଟି ଭର୍ଟିକାଲ ଲଞ୍ଚ୍ ଟ୍ୟୁବ୍ ଥିବାବେଳେ, ଅରିଦମନରେ ୮ଟି ଭର୍ଟିକାଲ ଲଞ୍ଚ୍ ଟ୍ୟୁବ୍ ଲଗାଯାଇଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହା ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଅଧିକ ମିସାଇଲ ବହନ କରିପାରିବ।

ମିସାଇଲ ବହନ କ୍ଷମତା

ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜରେ ୮ଟି କେ-୪ (K-4) ମିସାଇଲ ଲଗାଯାଇପାରିବ, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ ୩୫୦୦ କିଲୋମିଟର ରହିଛି। ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଏଥିରେ ୨୪ଟି କେ-୧୫ (K-15) ମିସାଇଲ ମଧ୍ୟ ବହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ଅଛି। ଏହାର ସମସ୍ତ ସାମୁଦ୍ରିକ ପରୀକ୍ଷଣ ଶେଷ ହୋଇସାରିଛି ଏବଂ ଏହା ଖୁବ୍‌ଶୀଘ୍ର ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଫୋର୍ସେସ୍ କମାଣ୍ଡରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ନୌସେନାରେ ଯୋଗ ଦେବା ଫଳରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି ହେବ।

ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଲାଗିରହିଛି। ଏହି ସମୟରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ସାମଗ୍ରୀ ବହନ କରୁଥିବା ଆଉ ଦୁଇଟି ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଅତିକ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଖୁବଶୀଘ୍ର ଭାରତରେ ପହଞ୍ଚିବେ। ଇରାନ ଅନ୍ୟ ବିରୋଧୀ ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବାଟ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିବା ବେଳେ ଭାରତକୁ ଏକ 'ବନ୍ଧୁ ରାଷ୍ଟ୍ର' ଭାବରେ ବିବେଚନା କରି ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ପାଇଁ ଅନୁମତି ପ୍ରଦାନ କରିଛି।

ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜାଗ

ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଇଦେବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲର୍ଟ ମୋଡରେ ଅଛି। ଏଥିପାଇଁ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର (Persian Gulf) ରେ ନୌସେନାର ଯୁଦ୍ଧପୋତ ମଧ୍ୟ ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି। ଭାରତ ନିଜର ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ (Energy Supply) କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାରେ ସଫଳ ହେଉଛି ବୋଲି ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ରୁଟ୍ ଦେଇ ଆହୁରି ଅନେକ ଜାହାଜ ଭାରତ ଆସିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ସୁରକ୍ଷିତ ପହଞ୍ଚିଲା ୪ଟି ଏଲପିଜି ଜାହାଜ

ବିଦେଶ ସଚିବ ଦେଇଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ନିକଟରେ ଏଲପିଜି (LPG) ନେଇ ଆସୁଥିବା ୪ଟି ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ସଫଳତାର ସହ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ପାର କରିଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସଙ୍କଟମୟ ସମୟରେ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ (Directorate General of Shipping) ର ଏକ ୨୪x୭ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ସେଣ୍ଟର ଲଗାତାର ସକ୍ରିୟ ରହିଛି। ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରକୁ ୯୮ଟି କଲ୍ ଏବଂ ୩୩୫ଟି ଇମେଲ୍ ମିଳିଛି, ଯାହାର ତୁରନ୍ତ ସମାଧାନ କରାଯାଇଛି। ସରକାର ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ କେତେ ସତର୍କ ଅଛନ୍ତି, ତାହା ଏଥିରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହେଉଛି।

ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର ରଖିଛି ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ସ୍ଥିତି ଉପରେ ଭାରତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିଛି ବୋଲି ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ରଣଧୀର ଜୟସ୍ୱାଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଯାତାୟାତ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ନିଜର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ସହ ନିରନ୍ତର ଯୋଗାଯୋଗରେ ଅଛି। ଭୌଗୋଳିକ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ସତ୍ତ୍ୱେ ଦେଶର ଇନ୍ଧନ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ସକ୍ରିୟ ରଣନୀତି ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେଶରେ ଇନ୍ଧନ ସଙ୍କଟର ଆଶଙ୍କା ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ ପାଇଛି।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଇରାନ ବିପକ୍ଷରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଯୁଦ୍ଧ ଦିନକୁ ଦିନ ତୀବ୍ର ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ଏହି ବଢୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ଭାରତର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା (Indian Navy) ପକ୍ଷରୁ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଏବଂ ଆରବ ସାଗର ନିକଟରେ ନିଜର ଉପସ୍ଥିତି ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବଢୁଛି ସଙ୍କଟ

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ସାମରିକ ଅଶାନ୍ତି କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ପରିବହନ ମାର୍ଗ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଭାରତ ନିଜର ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୪୫% କଞ୍ଚା ତୈଳ ଏବଂ ୯୦% ଏଲପିଜି (LPG) ଗଲ୍ଫ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ତେଣୁ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥରେ ଅବରୋଧ ଯୋଗୁଁ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଇନ୍ଧନ ଅଭାବ ଦେଖାଦେବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜ ଫସି ରହିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି।

ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର 'ଅପରେସନ୍ ସଙ୍କଳ୍ପ'

ଏହି ସଙ୍କଟମୟ ପରିସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ଅପରେସନ୍ ସଙ୍କଳ୍ପ ଅଧୀନରେ ଆରବ ସାଗର ଏବଂ ଓମାନ୍ ଉପସାଗରରେ ନିଜର ଅପରେସନାଲ୍ ମୁତୟନ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି। ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ୭ଟି ଅତିରିକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ସପୋର୍ଟ ଭେସେଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖାଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯେକୌଣସି ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ।

ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ

ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ କଞ୍ଚା ତୈଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଦେଶକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ନିକଟରେ ଫସି ରହିଥିବା ୨୦ରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନ ସହିତ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଛି। ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଦେଶର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷାକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା ପାଲଟିଛି।

ଗୁଜରାଟ: ଭାରତର ଉର୍ଜା କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଆଣିଦେଇଛି ଏଲପିଜି ଟ୍ୟାଙ୍କର 'ନନ୍ଦାଦେବୀ' । ଆଜି ସକାଳେ ଏହି ଜାହାଜ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗୁଜରାଟର ଭାଦିନାର ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ଜାହାଜରେ ପ୍ରାୟ ୪୭,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ତରଳ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଗ୍ୟାସ୍ ବା ଏଲପିଜି (LPG) ରହିଛି। ଚଳିତ ସପ୍ତାହରେ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଅତିକ୍ରମ କରିବାରେ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଭାବେ ସଫଳତା ପାଇଛି। 

ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଜାହାଜଟିକୁ କାଣ୍ଡଲା ବନ୍ଦରରେ ଡକ୍ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଭିତ୍ତିରେ ଅନଲୋଡ୍ କରିବା ପାଇଁ ଭାଦିନାର ବନ୍ଦରକୁ ପଠାଯାଇଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ସୋମବାର ରାତିରେ ଏହାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଜାହାଜ 'ଶିବାଲିକ୍' ମଧ୍ୟ ୪୬,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଏଲପିଜି ନେଇ ମୁନ୍ଦ୍ରା ବନ୍ଦରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଉଭୟ ଜାହାଜର ମିଳିତ ପ୍ରୟାସରେ ମୋଟ ୯୨,୭୦୦ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଏଲପିଜି ଭାରତରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହାକି ସମଗ୍ର ଦେଶର ଦିନକର ଆମଦାନୀ ଆବଶ୍ୟକତା ସହ ସମାନ। ଏଥିରୁ ୨୪,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଏଲପିଜି କେବଳ ତାମିଲନାଡୁ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି। ଦୀନଦୟାଲ ପୋର୍ଟ ଅଥରିଟିର ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ସୁଶୀଲ କୁମାର ସିଂହ ମଧ୍ୟ ଜାହାଜ ପରିଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି।

ଭାରତୀୟ ଏବଂ ଇରାନୀ ନୌସେନାର ମିଳିତ ସହଯୋଗରେ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ଯାତ୍ରା ସଫଳ ହୋଇପାରିଛି। ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ୨୨ଟି ଭାରତୀୟ ପତାକାବାହୀ ଜାହାଜ ରହିଥିବାବେଳେ ସେଥିରେ ୬୧୧ ଜଣ ଭାରତୀୟ ନାବିକ ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଅପ୍ରୀତିକର ଘଟଣା ଘଟିନାହିଁ। ଏହାଛଡ଼ା, ୟୁଏଇରୁ ୮୧,୦୦୦ ଟନ୍ ମୁର୍ବାନ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ନେଇ 'ଜଗ ଲାଡ଼କୀ' ନାମକ ଆଉ ଏକ ଜାହାଜ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁନ୍ଦ୍ରା ବନ୍ଦର ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରୁଛି।

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ରୁ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ବନ୍ଦ ରହିଛି। ଭାରତ ଏହାର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା (୮୮% ଅଶୋଧିତ ତୈଳ, ୬୦% ଏଲପିଜି ଏବଂ ୫୦% ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍) ପାଇଁ ଏହି ମାର୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍. ଜୟଶଙ୍କର କହିଛନ୍ତି ଯେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସାମରିକ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଅପେକ୍ଷା ଇରାନ ସହ ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା ଓ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଫଳତା ମିଳିପାରିଛି। ଇନ୍ଧନ ସଙ୍କଟ ଦୂର କରିବାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଲାଇଫଲାଇନ୍ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।