ରୁଷିଆ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ନିଜର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ରଣନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଛି। ନିକଟରେ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ରୁଷିଆ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭାରତ ଏବେ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଚଳିତ ମାସରେ ହିଁ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ପ୍ରଥମ ତୈଳ ଜାହାଜ ଭାରତରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଯାଉଛି।

ଆମେରିକା ସହ ଚୁକ୍ତି ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସୁବିଧା

ଚଳିତ ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ଆମେରିକା ଭେନେଜୁଏଲାର ତୈଳ ଶିଳ୍ପ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରିବା ପରେ ଏହି ନୂଆ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିବା ଏକ ଅନ୍ତରୀଣ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ଭାରତୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା ଟିକସ ହାରକୁ ୫୦ ପ୍ରତିଶତରୁ କମାଇ ୧୮ ପ୍ରତିଶତ କରିଦେଇଛି। ଏହା ବଦଳରେ ଭାରତକୁ ରୁଷିଆ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣିବାକୁ ସର୍ତ୍ତ ରଖାଯାଇଛି। ବିଶେଷ କରି ରୁଷିଆର ରୋସନେଫ୍ଟ (Rosneft) ଏବଂ ଲୁକୋଏଲ୍ (Lukoil) ଭଳି ବୃହତ୍ତ କମ୍ପାନୀ ଉପରେ ଆମେରିକାର କଟକଣା ପରେ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ନୂଆ ବିକଳ୍ପକୁ ବାଛିଛନ୍ତି।

ରିଲାଏନ୍ସର ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ

ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର କମ୍ପାନୀ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ (Reliance Industries) ସିଧାସଳଖ ଭେନେଜୁଏଲାର ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ତୈଳ କମ୍ପାନୀ ପିଡିଭିଏସଏ (PDVSA) ରୁ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ କିଣିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ନୂତନ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ରିଲାଏନ୍ସ ପ୍ରାୟ ୨ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ (2 Million Barrels) ଭେନେଜୁଏଲାନ୍ ହେଭି କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଲୋଡ୍ କରିସାରିଛି। ହେଲିଓସ୍ (Helios) ନାମକ ଏକ ବିଶାଳ ସୁପରଟ୍ୟାଙ୍କର୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ତୈଳ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଏହା ଗୁଜରାଟର ସିକ୍କା ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିବ। ଏଥିସହ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ କମ୍ପାନୀ ଏମଆରପିଏଲ୍ (MRPL) ମଧ୍ୟ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ତୈଳ କିଣିବା ନେଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଚାର କରୁଛି।

ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ବୃଦ୍ଧି

ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତକୁ ଭେନେଜୁଏଲାର ତୈଳ ରପ୍ତାନି ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଜାହାଜ ଟ୍ରାକିଂ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଭାରତକୁ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ଦୈନିକ ମାତ୍ର ୩୫,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଏହା ଦୈନିକ ୩,୪୨,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ୍ (342,000 bpd) କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତିରେ ରୁଷିଆ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ଭେନେଜୁଏଲା ସହ ଏହି ନୂତନ ଚୁକ୍ତି ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବଜାରରେ ଭାରତର ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ ବୋଲି ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ (US-Iran War) ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଅଶାନ୍ତିର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାର ଉପରେ ପଡ଼ିଛି। ସୋମବାର, ଏପ୍ରିଲ୍ ୬, ୨୦୨୬ ରେ, ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ କମ୍ପାନୀ ତଥା ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ (Reliance Industries) ର ସେୟାର ମୂଲ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ସେୟାର ବଜାରରେ ବଡ଼ ଧରଣର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ସେୟାର ବଜାର ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଭାବ

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବା କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ବିନିଯୋଗକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟର ବାତାବରଣ ଖେଳିଯାଇଛି। ସୋମବାର ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ (BSE) ରେ ରିଲାଏନ୍ସ ସେୟାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୪.୧୩% ଖସିଯାଇ ଗୋଟିଏ ସେୟାରର ମୂଲ୍ୟ ୧,୨୯୫ ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଛି। ଏହା ବେଞ୍ଚମାର୍କ ନିଫ୍ଟି ୫୦ (Nifty 50) ସୂଚକାଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ କ୍ଷତି ସହିଥିବା ସେୟାର ପାଲଟିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ସାମଗ୍ରିକ ବଜାର ୦.୭% ତଳକୁ ଖସି ଆସିଛି।

ମାର୍କେଟ କ୍ୟାପ୍‌ରେ ବ୍ୟାପକ ହ୍ରାସ

ସେୟାର ବଜାରରେ ଏହି ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ କମ୍ପାନୀର ବଜାର ପୁଞ୍ଜିକରଣ ବା ମାର୍କେଟ୍ କ୍ୟାପ୍ (Market Cap) ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଛି। ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ର ମାର୍କେଟ୍ କ୍ୟାପ୍ ୧୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ତଳକୁ ଖସି ଆସି ପ୍ରାୟ ୧୭.୬୫ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ସୀମିତ ରହିଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ନିଫ୍ଟି ୫୦ ରେ ଏଚ୍‌ଡିଏଫ୍‌ସି ବ୍ୟାଙ୍କ (HDFC Bank) ପରେ ୮.୮୭% ସହ ରିଲାଏନ୍ସ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ୱେଟେଜ୍ (Weightage) ରଖିଛି। ତେଣୁ ଏହି ଗୋଟିଏ ସେୟାରର ପତନ ସମଗ୍ର ବଜାରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି।

ରିଫାଇନିଂ ମାର୍ଜିନ୍ ଉପରେ ଚାପ

ଆମେରିକା-ଇରାନ ବିବାଦ ସାଙ୍ଗକୁ ସରକାରଙ୍କ ନୂତନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ କମ୍ପାନୀ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି। ସରକାର ନିକଟରେ ଡିଜେଲ୍ ଏବଂ ଆଭିଏସନ୍ ଟର୍ବାଇନ୍ ଫୁଏଲ୍ (ATF) ଉପରେ ପୁନର୍ବାର ରପ୍ତାନି ଶୁଳ୍କ (Export Duty) ଲାଗୁ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଡିଜେଲ୍ ଲିଟର ପିଛା ୨୧.୫୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଏଟିଏଫ୍ ଉପରେ ୨୯.୫୦ ଟଙ୍କା ଶୁଳ୍କ ଆଦାୟ ହେବ। ଏହି କାରଣରୁ କମ୍ପାନୀର ରିଫାଇନିଂ ମାର୍ଜିନ୍ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି, ଯାହା ସେୟାର ହ୍ରାସର ଅନ୍ୟ ଏକ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ବୋଲି ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଆମେରିକା କଟକଣାରେ କୋହଳ ପରେ ଭାରତୀୟ ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିଛି। ଦେଶର ଅଗ୍ରଣୀ କମ୍ପାନୀ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ (Reliance Industries) ଇରାନଠାରୁ ବଡ଼ ଧରଣର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ କରିଛି। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନରୁ ୫୦ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣାଯାଇଛି।

ଆମେରିକା କଟକଣା କୋହଳର ପ୍ରଭାବ

ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି କଡ଼ା ଆମେରିକୀୟ କଟକଣା କାରଣରୁ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଇରାନରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ। ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଭୌଗୋଳିକ ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ କାରଣରୁ ଆମେରିକା ନିଜର ନିୟମକୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ କୋହଳ କରିଛି। ଏହାର ଫାଇଦା ଉଠାଇ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ପୁଣିଥରେ ଇରାନରୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଆରମ୍ଭ କରିଛି।

ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ବଜାର ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ଅସ୍ଥିର ରହିଥିବା ବେଳେ ଇରାନରୁ ରିହାତି ମୂଲ୍ୟରେ ମିଳୁଥିବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଭାରତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭଦାୟକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ। ଏହି ୫୦ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ହେବା ସହ ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଇନ୍ଧନ ଦରକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବାରେ ସହାୟକ ହେବ ଏବଂ ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଗତ ଦିନରେ ରିଟେଲ ଚେନ ବଜାର ଏବଂ ସୁପରମାର୍କେଟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କରିଥିବା ବିଗ୍‌ ବଜାର ଗ୍ରାହକ ମହଲରେ ବେଶ ପରିଚିତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ସୁପରମାର୍କେଟ କଥା ଉଠୁଥିଲେ ସମସ୍ତେ ବିଗ୍ ବଜାରକୁ ହିଁ ବୁଝୁଥିଲେ। ଏକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଗ୍ରୁପ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ହେଁ ବିଗ୍‌ ବଜାରର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଛରେ ପକାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବିଗ୍‌ ବଜାରର ମୂଳ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଗ୍ରୁପ୍‌ ଫ୍ୟୁଚର ଗ୍ରୁପ୍‌ ଋଣବୋଝରେ ଫସିଥିଲା। ଯାହାକୁ ନେଇ ଏହି ଗ୍ରୁପ୍‌ର ସମସ୍ତ ଆଉଟଲେଟ୍‌ ବନ୍ଦ ହେବାରେ ଲାଗିଥିଲା। ତେବେ ରିଲାଏନ୍ସ ଗ୍ରୁପ୍‌ ଏହାକୁ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି ଏହାର ସ୍ମାର୍ଟ ବଜାର ନାମରେ ପୁନଃ ବ୍ରାଣ୍ଡରେ ବ୍ୟବସାୟ ଚଳାଇଛି। ଏହାପରେ ଏବେ ଫ୍ୟୁଚର ଗ୍ରୁପ୍‌କୁ ପୂରା କ୍ରୟ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ ଚଳାଇଛି। ପ୍ରଥମେ ଏହି ଗ୍ରୁପକୁ କିଣିବା ପାଇଁ ରିଲାଏନ୍ସ ଗ୍ରୁପ୍‌ ମୁଖ୍ୟ ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀ ଦୌଡ଼ରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଉଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଫୁଚ୍ୟର ଗ୍ରୁପ୍‌ର ଋଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେୟକୁ ନେଇ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯିବାରୁ ବିବାଦ ଉପୁଜିଥିଲା। ଏବେ ଆଉ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଜିନ୍ଦଲ ଗ୍ରୁପ୍‌ ଏହି କମ୍ପାନୀକୁ କିଣିବାକୁ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ଆଇବିସି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଜିନ୍ଦଲ ଗ୍ରୁପ୍‌ ଏହି କମ୍ପାନୀକୁ କିଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିବା କୁହାଯାଉଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ବିଶ୍ବର ୧୦୦ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର କମ୍ପାନୀ ଭାବେ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। ଗୋଟିଏ ଉଦ୍ୟୋଗର ମୁଖ୍ୟତଃ ୪ଟି ଦିଗକୁ ବିଚାର କରି ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରର ପତ୍ରିକା ଫୋର୍ବସ ପକ୍ଷରୁ ‘ଗ୍ଲୋବାଲ -୨୦୦୦’ ତାଲିକା ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥିଲା ବେଳେ ଏଥିରେ ୧୦୦ଟି ପ୍ରମୁଖ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୫୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ଏକମାତ୍ର ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀ ଭାବେ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍‌ ସ୍ଥାନୀତ ହୋଇଛି। ଗୋଟିଏ ଉଦ୍ୟୋଗର ବିକ୍ରି, ଲାଭ, ସମ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ବଜାର ମୂଲ୍ୟକୁ ନେଇ ଫୋର୍ବସ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଶ୍ବର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ୨୦୦୦ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏହି ତାଲିକାରେ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ ୫୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିବା ବେଳେ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ୧୦୫, ଏଚଡିଏଫସି ବ୍ୟାଙ୍କ ୧୫୩ ଏବଂ ଆଇସିଆଇସିଆଇ ବ୍ୟାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ୨୦୪ ରହିଛି।

ଏହି ତାଲିକାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ୧୦ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓଏନଜିସିର ସ୍ଥାନ ୨୨୮ ରହିଥିଲା ବେଳେ ଏଚଡିଏଫସି ୨୬୮, ଭାରତୀୟ ତୈଳ ନିଗମ ୩୫୭, ଟିସିଏସ୍‌ ୩୮୪, ଟାଟା ଷ୍ଟିଲ ୪୦୭ ଏବଂ ଆକ୍ସିସ୍‌ ବ୍ୟାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ୪୩୧ ରହିଛି। ଏହି ତାଲିକାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିବା ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧÒକାଂଶ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବହୁ ଉଦ୍ୟୋଗ ରହିଛନ୍ତି। ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀ ପରିଚାଳିତ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ ସବୁଠୁ ଶୀର୍ଷରେ ରହିଛି। ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଟେଲିକମ୍‌ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିଥିବା ରିଲାଏନ୍ସ ଗ୍ରୁପର ବିକ୍ରି ପରିମାଣ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୧ ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୨ ମଧ୍ୟରେ ୧୦୪.୬ ବିଲିୟନ ଡଲାର ରହିଥିଲା ବେଳେ ବାର୍ଷିକ ୧୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ କାରବାର କରିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ବ୍ୟାବସାୟିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଯେକୌଣସି ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଆଗରେ ରହିଥÒବା କୁହାଯାଇଛି।

ପୂର୍ବରୁ ଫୋର୍ବସ ପକ୍ଷରୁ ରିଲାଏନ୍ସ କମ୍ପାନୀର ମୋଟ ସମ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା ବେଳେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୯୦.୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର ହେବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା। ସେହି ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ବର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିତ୍ତଶାଳୀ ଉଦ୍ୟୋଗପତିଙ୍କ ତାଲିକାରେ ରିଲାଏନ୍ସ ମୁକ୍ୟ ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ସ୍ଥାନ ବିଶ୍ବ ସ୍ତରରେ ୧୦ ରହିଥିଲା। ୬୦ ଦଶକରେ ମୁକେଶଙ୍କ ବାପା ଧୀରୁଭାଇ ଅମ୍ବାନୀ ନାଇଲନ, ରେୟନ ଏବଂ ପଲିଷ୍ଟର ସାମ୍ରଗୀ ଆମଦାନୀ ଏବଂ ରପ୍ତାନି ଆରମ୍ଭ କରି ଏହି ବ୍ୟାବସାୟିକ ଗୋଷ୍ଠୀର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥÒଲେ। ହେଲେ ଆଜି ଏହି କମ୍ପାନୀ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ, ଟେଲିକମ ଏବଂ ରିଟେଲ ବ୍ୟବସାୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ଏକ ନମ୍ବର କମ୍ପାନୀ ହୋଇପାରିଛି ବୋଲି ଫୋର୍ବସ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି।

ରିଲାଏନ୍ସ ପଛକୁ ଏହି ତାଲିକାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିବା ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀ ଭାବେ ଏସ୍‌ବିଆଇ ରହିଛି। ଦେଶର ସର୍ବବୃହତ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଉଦ୍ୟୋଗ ଭାବେ ଏହାର ବଜାର ପୁଞ୍ଜି ପରିମାଣ ୫୬.୧୨ ବିଲିୟନ ଡଲାର ରହିଥିବା ବେଳେ ସାରା ଦେଶରେ ୨୪ ହଜାର ଶାଖା, ୬୨,୬୧୭ ଏଟିଏମ ରହିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ନିକଟରେ ଏସିଆର ସବୁଠୁ ବିତ୍ତଶାଳୀ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ଭାବେ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଥିବା ଗୌତମ ଆଦାନୀଙ୍କ ଆଦାନୀ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜ ଏହି ତାଲିକାରେ ୧୪୫୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ତେବେ ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ସେ ବିଶ୍ବର ୫ମ ବିତ୍ତଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଫୋର୍ବସ ତାଲିକାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇସାରିଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ରୁଷ ଏବଂ ୟୁକ୍ରେନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ବରେ ଏକ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ କମ୍ପାନୀ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ବରେ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ବ୍ୟାହତ ହେଉଛି। ଏଭଳି ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବରେ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ ସହ ଯୁଝୁଥିବା ୟୂରୋପ ପାଇଁ ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀ ସାହାରା ପାଲଟିଛନ୍ତି। ଏପରିକି ବିଶ୍ବର ସର୍ବବୃହତ ତୈଳ ବିଶୋଧନକାରୀ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସକୁ ଖୋଜୁଥିବା ଜିନିଷ ମିଳିଯାଇଛି। ଡିଜେଲର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଚାହିଦାରୁ ଲାଭ ଉଠାଇବାକୁ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ଲିମିଟେଡର ଜାମନଗରସ୍ଥିତ ଅଶୋଧ ତୈଳ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ୟୁନିଟ୍‌ରେ କାମ ଜୋରସୋରରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି।

ସମ୍ପ୍ରତି ମରାମତି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉଥିବା ଜାମନଗର ରିଫାଇନାରିରେ ସେସବୁ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବନ୍ଦ କରାଯାଇ କ୍ରୁଡ୍ ପ୍ରୋସେସିଂ ବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି। କାରଣ ୟୁରୋପର ଶକ୍ତି ଅଭାବ ପୂରଣ କରିବାକୁ ରିଲାଏନ୍ସ ସେଠାକୁ ଡିଜେଲ ପଠାଇବ। ରିଲାଏନ୍ସର ଜାମନଗର ତୈଳ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ୟୁନିଟ୍ ଗୁଜରାଟ ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ରିଫାଇନାରୀ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସରେ ରହିଥିବା ଦୁଇଟି ବିଶୋଧନକାରୀ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୈନିକ ୧୩.୬ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହି କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ଇନ୍ଧନ ରପ୍ତାନି କରିବାରେ ସକ୍ଷମ। ଏଠାରୁ ଦୈନିକ ୭୦୪,୦୦୦ ବ୍ୟାରେଲ ତୈଳ ରପ୍ତାନି କ୍ଷମତା ରହିଛି। ଏହାର କ୍ଷମତାର ପ୍ରାୟ ୭୫ ପ୍ରତିଶତ ଜାନୁଆରୀରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା।

ରୁଷ ଯୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ସଙ୍କଟ ପରେ ୟୁରୋପରେ ଇନ୍ଧନର ମୂଲ୍ୟ ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ କେତେକ ଏସୀୟ ରିଫାଇନାରୀ ବିଦେଶକୁ ଡିଜେଲ ପଠାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ରିଲାଏନ୍ସ ପରି କେତେକ ପ୍ରୋସେସର୍ ଏହି ତଥାକଥିତ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କାରବାରର ଉଠାଇବାକୁ ଭଲ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛନ୍ତି। ଏକ ସୂତ୍ରରୁ ପ୍ରକାଶ ଯେ, ରିଲାଏନ୍ସ ଏହାର ଜାମନଗର ଭିତ୍ତିକ ଅଶୋଧୂ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ୟୁନିଟ୍ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିମାସ ପାଇଁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାକୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଛି। ତୈଳ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ କହିବାନୁଯାୟୀ, ଏହି ରପ୍ତାନି କେନ୍ଦ୍ରିତ ୟୁନିଟ୍ ଜାନୁଆରୀରେ ଏହାର କ୍ଷମତାର ମାତ୍ର ୭୪୭ ପ୍ରତିଶତ କାମ କରିଛି। ଏହାପୂର୍ବରୁ, ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ତୈଳ କମ୍ପାନୀ ଓଏନ୍‌ଜିସି ବିଦେଶ ଲିମିଟେଡ୍ କହିଛି ଯେ, ରୁଷିଆର ଶାଖାଲିନ୍ – ୧ ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ଉତ୍ପାଦିତ ଅଶୋଧ ତୈଳ ବିକ୍ରିରେ କମ୍ପାନୀ କୌଣସି ଆହ୍ବାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉନାହିଁ।