ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଉତ୍ତର ଚୀନର ଏକ କୋଇଲା ଖଣିରେ ଭୟାବହ ଗ୍ୟାସ ବିସ୍ଫୋରଣ ଘଟି ଅତି କମରେ ୯୦ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ଶତାଧିକ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ବିସ୍ଫୋରଣ ବେଳେ କାମ କରୁଥିଲେ ପ୍ରାୟ ୨୪୭ ଶ୍ରମିକ । ଏବେ ବି ଅନେକ ଶ୍ରମିକ ଫସି ରହିଥିବା ସୂଚନା ରହିଛି ।

ଗତ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଚୀନର ଶାନସି ପ୍ରଦେଶର (Shanxi Province) କିନ୍‌ୟୁଆନ୍ କାଉଣ୍ଟିରେ ଥିବା ଲିୟୁଶେନୟୁ କୋଇଲା ଖଣିରେ (Liushenyu coal mine) ଏହି ବିସ୍ଫୋରଣ ଘଟିଥିଲା। ଶନିବାର ସୁଦ୍ଧା ଚୀନର ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିଚାଳନା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ୬ଟି ଜାତୀୟ ଖଣି ଜରୁରୀକାଳୀନ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ଦଳର ମୋଟ ୩୪୫ ଜଣ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ସହାୟତା ପାଇଁ ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି। 

ଏହି ମର୍ମନ୍ତୁଦ ଦୁର୍ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ରଖିଛନ୍ତି। ଫସି ରହିଥିବା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପ୍ରୟାସ କରିବାକୁ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ସେ କଡ଼ା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଆହତମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ଯୋଗାଇଦେବା ସହ ଏହି ବିସ୍ଫୋରଣର ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ତଦନ୍ତ କରିବାକୁ ସେ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ ବୋଲି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ଶାନସି ପ୍ରଦେଶ ହେଉଛି ଚୀନର କୋଇଲା ଶିଳ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ଏବଂ ଏଠାରେ ଖଣି ଦୁର୍ଘଟଣାର ଏକ ଲମ୍ବା ଇତିହାସ ରହିଛି। ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷା ମାନଦଣ୍ଡକୁ ଅଧିକ କଡ଼ାକଡ଼ି କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ପ୍ରାଣଘାତୀ ଘଟଣା ବାରମ୍ବାର ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ୨୦୨୫ ମସିହା ଆରମ୍ଭରେ ସାନ୍ସି ପ୍ରଦେଶର ଝେନପିଙ୍ଗ କାଉଣ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭୂଗର୍ଭସ୍ଥ ଟନେଲ୍ ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼ିବାରୁ ୩ ଜଣ ଶ୍ରମିକ ଫସି ଯାଇଥିଲେ। ସମ୍ପ୍ରତି ଘଟିଥିବା ଏହି କିନ୍‌ୟୁଆନ୍ ଦୁର୍ଘଟଣାକୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଚୀନର ଅନ୍ୟତମ ବଡ଼ ଖଣି ଦୁର୍ଘଟଣା ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ଭୂଗର୍ଭରେ ଫସି ରହିଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନକାଢିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୃତାହତଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ସଂଖ୍ୟା ଆକଳନ କରିବା କଷ୍ଟକର ହେବ ବୋଲି ଅଧିକାରୀମାନେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ବଡ଼ ଝିଅ ଇଭାଙ୍କା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରର ପର୍ଦ୍ଦାଫାଶ ହୋଇଛି। ଇରାନର ସାମରିକ ବାହିନୀ 'ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ' (IRGC) ଠାରୁ ତାଲିମ ପ୍ରାପ୍ତ ଜଣେ ବିପଜ୍ଜନକ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଏହି ହତ୍ୟା ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା।

ନିକଟରେ ତୁର୍କୀରୁ ଗିରଫ ହୋଇଥିବା ଏହି ଆତଙ୍କବାଦୀକୁ ଆମେରିକାକୁ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ କରାଯାଇଛି। ମିଳିଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ଆମେରିକୀୟ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣରେ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଇରାନୀୟ ସାମରିକ କମାଣ୍ଡର କାସିମ୍ ସୁଲେମାନୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ରଚିଥିଲା।

ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଆତଙ୍କବାଦୀର ପରିଚୟ ଏବଂ ଯୋଜନା

ଗିରଫ ହୋଇଥିବା ୩୨ ବର୍ଷୀୟ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଆତଙ୍କବାଦୀର ନାମ ମହମ୍ମଦ ବାକିର ସାଦ ଦାଉଦ ଅଲ-ସାଦି ବୋଲି ଜଣାପଡିଛି। ସେ ଇରାକର ନାଗରିକ ଏବଂ ଇରାନ ସମର୍ଥିତ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ କତାଏବ ହିଜବୁଲ୍ଲା ସହ ଜଡିତ ଥିଲା। ଆମେରିକୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ 'ଦି ନ୍ୟୁୟର୍କ ପୋଷ୍ଟ'ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅଲ-ସାଦି ପାଖରୁ ଇଭାଙ୍କା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଫ୍ଲୋରିଡା ସ୍ଥିତ ବାସଭବନର ଏକ ବ୍ଲୁପ୍ରିଣ୍ଟ ଜବତ କରାଯାଇଛି।

ସେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଆମେରିକୀୟମାନଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଇ ଲେଖିଥିଲା ଯେ, "ତୁମର ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାସାଦ କିମ୍ବା ସିକ୍ରେଟ୍ ସର୍ଭିସ୍ କେହି ବି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।"

ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାର ଥିଲା ଜିଦ୍

ପୂର୍ବତନ ଇରାକୀ କୂଟନୀତିଜ୍ଞ ଏଣ୍ଟିଫାଦ କାନବାର ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସୁଲେମାନୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅଲ-ସାଦି ଲୋକମାନଙ୍କୁ କହୁଥିଲା, "ସେମାନେ ଯେପରି ଆମ ଘର ଜାଳିଦେଲେ, ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଘର ସେହିଭଳି ଜାଳିବାକୁ ପଡିବ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ଇଭାଙ୍କାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଜରୁରୀ।"

ଗତ ମେ ୧୫ ତାରିଖରେ ଅଲ-ସାଦିକୁ ତୁର୍କୀରେ ଗିରଫ କରାଯିବା ପରେ ଆମେରିକାକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା। ତା' ନାମରେ ୟୁରୋପ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଆମେରିକାରେ ୧୮ଟି ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଆକ୍ରମଣ ଉଦ୍ୟମର ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଇହୁଦୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଏବଂ ଆମେରିକୀୟ କୂଟନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ଇଭାଙ୍କା ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ଆମେରିକା ପ୍ରଶାସନ ଅଧିକ ସତର୍କ ହୋଇପଡିଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS) ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରୀୟ ବୈଠକରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ଲାଗିଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ରୁଷର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ସର୍ଗେଇ ଲାଭରୋଭ (Sergey Lavrov) ଏକ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ 'ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ମଧ୍ୟସ୍ଥକାରୀ' ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ।

ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା

ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ପାକିସ୍ତାନ ନିଜକୁ ୱାଶିଂଟନ୍ ଏବଂ ତେହେରାନ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ମଧ୍ୟସ୍ଥକାରୀ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଲାଭରୋଭ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ ପାକିସ୍ତାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ଏବଂ ଆରବ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ତଥା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ମଧ୍ୟସ୍ଥକାରୀର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ, ତେବେ ଭାରତର ବିଶାଳ କୂଟନୈତିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଏହି ଦିଗରେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଉପରେ ରୁଷର ଭରସା

ବ୍ରିକ୍ସ ବୈଠକ ପରେ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ରୁଷ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଏହାର ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରତିପତ୍ତି ଯୋଗୁଁ ଏହା ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଦେଶ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ବ୍ରିକ୍ସର ସଭାପତି ପଦବୀରେ ରହିଥିବା ବେଳେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରୁଥିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଗ୍ରାହକ ଅଟେ। ତେଣୁ ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବାରେ ଭାରତର ସିଧାସଳଖ ସ୍ୱାର୍ଥ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି। ସେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ଖଟାଇ ଇରାନ ଏବଂ ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ (UAE) କୁ ଆଲୋଚନା ଟେବୁଲକୁ ଆଣିପାରିବ।

ପାକିସ୍ତାନର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଉପରେ ଉଠିଲା ପ୍ରଶ୍ନ

ରୁଷର ଏହି ବୟାନ ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଆସିଛି, ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିବାକୁ ନେଇ ପାକିସ୍ତାନର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଆମେରିକୀୟ ସିନେଟର ଲିଣ୍ଡସେ ଗ୍ରାହାମ ନିକଟରେ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ କହିଥିଲେ ଯେ ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଉପରେ ତାଙ୍କର ଭରସା ନାହିଁ। ଏହା ସହିତ ଆମେରିକୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନର ସାମରିକ ବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ ନୁର ଖାନ ଏୟାରବେସରେ ରଖିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିବା ନେଇ ଦାବି କରାଯାଇଛି, ଯାହା ପାକିସ୍ତାନର ଦ୍ୱୈତ ନୀତିକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି।

ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ UAE ସମେତ ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଗସ୍ତରେ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକି ଭାରତର ବୈଶ୍ୱିକ କୂଟନୀତିକୁ ଅଧିକ ମଜବୁତ କରୁଛି। ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ରୁଷର ଏହି ସମର୍ଥନ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ଭାରତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି。

ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହୋଇଛନ୍ତି ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନର ସେନା । ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ଏକ ବଡ଼ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରି ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଇରାନର ୭ଟି ଛୋଟ ନୌକାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଛି। ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଏବଂ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥକୁ ଖୋଲିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି।

'ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫ୍ରିଡମ୍' ଏବଂ ଆମେରିକାର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ

ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଇରାନର ଦବଦବା ହଟାଇବା ତଥା ଫସି ରହିଥିବା ଶହ ଶହ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜକୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ବିଶାଳ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ 'ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫ୍ରିଡମ୍' ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିଯାନ ଅଧୀନରେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଦୁଇଟି ଡେଷ୍ଟ୍ରୋୟର ଜାହାଜ ୟୁଏସଏସ ଟ୍ରକ୍ସଟନ୍ ଏବଂ ୟୁଏସଏସ ମାସନ୍ ଆପାଚେ ହେଲିକପ୍ଟର ଏବଂ ଏଫ୍-୧୬ ବିମାନର ସହାୟତାରେ ଏହି ଜଳପଥ ଦେଇ ସଫଳତାର ସହ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିଯାନରେ ପ୍ରାୟ ୧୫,୦୦୦ ଆମେରିକୀୟ ସୈନ୍ୟ ଏବଂ ୧୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ସାମିଲ ଥିବା ଜଣାପଡିଛି।

ଇରାନର ଆକ୍ରମଣ ଓ ଆମେରିକାର ଜବାବ

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକୀୟ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ସାମରିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର, ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ଛୋଟ ନୌକା ମାଧ୍ୟମରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ୟୁଏସ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ କମାଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ଆଡମିରାଲ ବ୍ରାଡ୍ କୁପର୍ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଆମେରିକୀୟ ସେନା ନିଜର ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ କଡ଼ା ଜବାବ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କୌଶଳ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ବିପଦକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲା। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଇରାନର ୭ଟି ଛୋଟ ନୌକାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଛି।

ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ଏବଂ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସମଗ୍ର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଦେଖାଦେବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ତେବେ ଇରାନର ସରକାରୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଆମେରିକାର ଏହି ଦାବିକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିବା ସହ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ନୌକା ଧ୍ୱଂସ ହୋଇନଥିବା ଦାବି କରିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଇରାନର ଆକ୍ରମଣ ଆଶଙ୍କାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆମେରିକା ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ନିଜର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ କଡାକଡି କରିଛି ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟ ଚୀନର ହୁନାନ ପ୍ରଦେଶରେ ଥିବା ଏକ ବାଣ କାରଖାନାରେ ଏକ ଭୟାବହ ବିସ୍ଫୋରଣ ଘଟି ଅତିକମରେ ୨୧ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୬୧ ଜଣ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସୋମବାର ଅପରାହ୍ନ ପ୍ରାୟ ୪:୪୦ ମିନିଟ୍ ସମୟରେ ଏହି ଅଘଟଣ ଘଟିଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପକ୍ଷରୁ ସୂଚନା ମିଳିଛି।

ହୁନାନ ପ୍ରଦେଶର ରାଜଧାନୀ ଚାଙ୍ଗସା ଅଧୀନରେ ଥିବା ଲିଉୟାଙ୍ଗ ସହରର ହୁଆସେଙ୍ଗ ଫାୟାରୱାର୍କସ ମ୍ୟାନୁଫ୍ୟାକ୍ଚରିଂ ଆଣ୍ଡ ଡିସପ୍ଲେ କମ୍ପାନୀ ରେ ଏହି ବିସ୍ଫୋରଣ ଘଟିଛି। ଏହି ସହରଟି ବ୍ୟାପକ ବାଣ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ବେଶ୍ ପରିଚିତ। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ ହେଉଥିବା ଭିଡିଓରେ ବିସ୍ଫୋରଣ ପରେ ଘଟଣାସ୍ଥଳରୁ ବହଳିଆ ଧଳା ଧୂଆଁ ବାହାରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଚୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରିବା ସହ ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ନିଖୋଜ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଖୋଜି ବାହାର କରିବା ସହ ଆହତମାନଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ ତଥା ଜରୁରୀକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ଯୋଗାଇଦେବା ପାଇଁ ସେ ପ୍ରଶାସନକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜୋରଦାର କରାଯାଇଛି।

ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO) ର ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ମହାସାଗରରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଏକ କ୍ରୁଜ୍ ଜାହାଜରେ ଏକାଧିକ ଯାତ୍ରୀ ମାରାତ୍ମକ ହାଣ୍ଟାଭାଇରସ୍ (Hantavirus) ରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭାବନୀୟ ଘଟଣାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ୩ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଯାତ୍ରୀ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଗୁରୁତର ଅବସ୍ଥାରେ ଆଇସିୟୁ (ICU) ରେ ଜୀବନ ମରଣ ସହ ସଂଗ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି।

କେମିତି ହେଲା ସଂକ୍ରମଣ?

ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ମୁତାବକ, ନେଦରଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍‌ସ୍‌ର ଓସେନୱାଇଡ୍ ଏକ୍ସପିଡିସନ୍ସ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏମଭି ହୋଣ୍ଡିୟସ୍ (MV Hondius) ନାମକ ଏକ କ୍ରୁଜ୍ ଜାହାଜ ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନାର ଉଶୁଆଇଆ ରୁ କେପ୍ ଭର୍ଡେ (Cape Verde) ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଜାହାଜରେ ଏକ ଅଜଣା ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଜନିତ ରୋଗ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଟିଏ ହାଣ୍ଟାଭାଇରସ୍ ମାମଲା ଲାବୋରେଟୋରୀରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ୫ଟି ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ମାମଲା ରହିଛି। ଆକ୍ରାନ୍ତ ୬ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୩ ଜଣ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଜାହାଜଟି କେପ୍ ଭର୍ଡେର ଉପକୂଳରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି, ମାତ୍ର ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଜାହାଜରୁ ଓହ୍ଲାଇବା ପାଇଁ ଏଯାଏଁ ଅନୁମତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ୨ ଜଣ କର୍ମଚାରୀ ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।

କ'ଣ ଏହି ହାଣ୍ଟାଭାଇରସ୍?

ହାଣ୍ଟାଭାଇରସ୍ ହେଉଛି ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ଭୂତାଣୁ, ଯାହାକି ମୁଖ୍ୟତଃ ମୂଷାମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମଣିଷ ଶରୀରକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ। ସଂକ୍ରମିତ ମୂଷାର ମଳ, ମୂତ୍ର କିମ୍ବା ଲାଳ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ କିମ୍ବା ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ପବନ ପ୍ରଶ୍ୱାସରେ ନେଲେ ମଣିଷ ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଥାଏ। ଏହି ଭାଇରସ୍‌ରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରବଳ ଜ୍ୱର, ମାଂସପେଶୀରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ କ୍ଳାନ୍ତି ଭଳି ସାଧାରଣ ଫ୍ଲୁ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହା ଗୁରୁତର ଶ୍ୱାସରୋଗ ବା ହାଣ୍ଟାଭାଇରସ୍ ପଲମୋନାରୀ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ ରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଫୁସଫୁସରେ ପାଣି ଜମିଯିବା କାରଣରୁ ନିଶ୍ୱାସ ନେବାରେ କଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ରୋଗ ମଣିଷରୁ ମଣିଷକୁ ବ୍ୟାପିବା ବିରଳ ହୋଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାରାତ୍ମକ ଅଟେ।

ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ପଦକ୍ଷେପ

ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଘଟଣାକୁ ନେଇ WHO ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଜାତୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏବଂ ଜାହାଜ ପରିଚାଳକମାନଙ୍କ ସହିତ ନିରନ୍ତର ସମ୍ପର୍କରେ ରହିଛି। ଜାହାଜରେ ଥିବା ରୋଗୀଙ୍କ ଜେନେଟିକ୍ ସିକ୍ୱେନ୍ସିଂ (Genetic sequencing) ଏବଂ ଅଧିକ ଲାବୋରେଟୋରୀ ଟେଷ୍ଟିଂ ଜାରି ରହିଛି। ରୋଗୀମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରାଯାଉଛି ବୋଲି ସଂସ୍ଥା ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି |

ଇରାନରେ ଏବେ ଘୋର ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଛି। ଖବର ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ ଅରାଗଚିଙ୍କୁ ଖୁବଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପଦରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇପାରେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ବାଚସ୍ପତି ତାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଥିବା ନେଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଓ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ

ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ ପେଜେସକିଆନ ଏବଂ ସଂସଦର ବାଚସ୍ପତି ମହମ୍ମଦ ବାଘେର ଘାଲିବାଫ ମିଳିତ ଭାବେ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି। ଆବାସ ଅରାଗଚି ସରକାରଙ୍କ ବିନା ଅନୁମତିରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ବିଶେଷ କରି ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରିଥିବା କୁହାଯାଉଛି।

ଆଇଆରଜିସି କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠତା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ

ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଅରାଗଚି ଇସଲାମିକ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପ୍ସ (IRGC) କମାଣ୍ଡର ଅହମ୍ମଦ ୱାହିଦୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ବାଚସ୍ପତି ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ସେ କେବଳ ଆଇଆରଜିସି କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ଜଣେ ସହାୟକ ଭାବେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ବିଦେଶ ନୀତି ଏବଂ ପରମାଣୁ ଆଲୋଚନା ଭଳି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମହଙ୍ଗା ପଡ଼ିପାରେ।

ବିଫଳ ଆଲୋଚନା ଓ ପ୍ରସ୍ତାବ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ

ଗତ ଏପ୍ରିଲ ୨୪ ତାରିଖରେ ଆବାସ ଅରାଗଚି ଏକାକୀ ଇସଲାମାବାଦ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ତେହେରାନର ଏକ ଶାନ୍ତି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିଥିଲେ। ତେବେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଇରାନ ଭିତରେ କଠୋରପନ୍ଥୀ ନେତା ସଇଦ ଜଲିଲିଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନେ ମଧ୍ୟ ବାଚସ୍ପତି ଘାଲିବାଫଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଆଲୋଚନାକାରୀ ଦଳକୁ ସମର୍ଥନ ଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ସବୁ ଘଟଣାକ୍ରମ ଇରାନ ସରକାର ଭିତରେ ଥିବା ତୀବ୍ର ମତଭେଦକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି।

ହାଏତିର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଐତିହାସିକ ଲା ଫେରିଏରେ ଦୁର୍ଗରେ ଶନିବାର ଏକ ଭୟାବହ ଦଳାଚକଟା ଘଟି ଅତିକମରେ ୩୦ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ ବୋଲି ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଆଶଙ୍କା କରାଯାଇଛି।

କିପରି ଘଟିଲା ଅଘଟଣ

ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ଲା ଫେରିଏରେ ଦୁର୍ଗରେ ବାର୍ଷିକ ଉତ୍ସବ ପାଳନ ପାଇଁ ଶନିବାର ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମିଥିଲା। ହାଏତିର ନର୍ଡ ଡିପାର୍ଟମେଣ୍ଟର ବେସାମରିକ ସୁରକ୍ଷା ମୁଖ୍ୟ ଜିନ୍ ହେନେରି ପେଟିଟ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଦୁର୍ଗର ପ୍ରବେଶ ପଥରେ ହଠାତ୍ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରବଳ ଗହଳି ଯୋଗୁଁ ଏହି ଦଳାଚକଟା ସ୍ଥିତି ଉପୁଜିଥିଲା। ଏଥିସହିତ ସେହି ସମୟରେ ହେଉଥିବା ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟକୁ ଆହୁରି ସଙ୍ଗିନ କରିଦେଇଥିଲା।

ଶୋକ ପ୍ରକାଶ କଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ

ଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆଲିକ୍ସ ଡିଡିଅର୍ ଫିଲ୍ସ-ଆଇମେ ଏହି ଅଘଟଣରେ ଗଭୀର ଶୋକ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଶୋକାକୁଳ ସମୟରେ ପୀଡିତ ପରିବାରବର୍ଗଙ୍କ ପ୍ରତି ସେ ନିଜର ସମବେଦନା ଜଣାଇଛନ୍ତି। ଉକ୍ତ ଉତ୍ସବରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଯୁବକ ଏବଂ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ବୋଲି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ବୟାନରେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ତେବେ ମୃତକଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ସଂଖ୍ୟା କେତେ ତାହା ସରକାରୀ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇନାହିଁ।

ଐତିହାସିକ ଲା ଫେରିଏରେ ଦୁର୍ଗ

ଏହି ଦୁର୍ଗ ହାଏତିର ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ, ଫ୍ରାନ୍ସଠାରୁ ହାଏତି ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇବା ପରେ ଏହି ବିଶାଳ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ହାଏତି ଗ୍ୟାଙ୍ଗ ହିଂସା ଏବଂ ଅଶାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହି ଐତିହାସିକ ସ୍ଥାନରେ ଘଟିଥିବା ଅଘଟଣ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଆହୁରି ମର୍ମାହତ କରିଛି।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ତିକ୍ତତା ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେବାରେ ଲାଗିଛି। ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଇରାନର ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ କେନ୍ଦ୍ର ଖାର୍ଗ ଦ୍ୱୀପ (Kharg Island) ଉପରେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏକ ନୂଆ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି। ଇରାନର ଗଣମାଧ୍ୟମ ମେହର ନ୍ୟୁଜ୍ ଏହି ଘଟଣାର ପୁଷ୍ଟି କରିଥିବା ବେଳେ ଆକ୍ରମଣ ସ୍ଥଳରୁ ଧୂଆଁ ବାହାରୁଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଡେଡଲାଇନ୍ ଶେଷ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବଜାରରେ ବ୍ୟାପକ ଆତଙ୍କ ଖେଳାଇ ଦେଇଛି।

ଇରାନର 'କ୍ରାଉନ୍ ଜୁଏଲ୍' ଉପରେ ନଜର

ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଛୋଟ ତଥା ରଣନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାର୍ଗ ଦ୍ୱୀପକୁ ଇରାନର 'କ୍ରାଉନ୍ ଜୁଏଲ୍' (Crown Jewel) ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରତ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କାରଣ ଇରାନର ମୋଟ ତୈଳ ରପ୍ତାନିର ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥାଏ। ଇରାନର ଉପକୂଳଭାଗ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ଗଭୀର ହୋଇଥିବାରୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଏହା କୁଏତ୍ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବରେ ଥିବା ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଘାଟି ନିକଟରେ ଥିବାରୁ କୌଣସି ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସମୟରେ ଏହା ସହଜରେ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଚେତାବନୀ ଓ ଡେଡଲାଇନ୍

ଗତ କିଛି ସମୟ ଧରି ଇରାନ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିବାରୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶକ୍ତି ବଜାରରେ ତୀବ୍ର ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଇଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନକୁ ଏକ ସତର୍କବାଣୀ ଦେଇଥିଲେ। ଯଦି ଖୁବଶୀଘ୍ର କୌଣସି ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ନହୁଏ ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ତୁରନ୍ତ ଖୋଲା ନଯାଏ, ତେବେ ଆମେରିକା ଇରାନର ପାୱାର୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍, ତୈଳ କୂପ ଏବଂ ଖାର୍ଗ ଦ୍ୱୀପକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ ବୋଲି ସେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୩ ତାରିଖରେ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା ଏହି ଦ୍ୱୀପର ପ୍ରାୟ ୯୦ଟି ସାମରିକ ଘାଟି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ସେତେବେଳେ ତୈଳ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲା।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ଓ ଆଶଙ୍କା

ଆମେରିକାର ଏହି ନୂତନ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍, ଇରାନର ତୈଳ ରପ୍ତାନିକୁ ବନ୍ଦ କରି ତାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରୁ ନିଜର ଦବଦବା କମାଇବା ପାଇଁ ଏକ କୂଟନୈତିକ ଓ ସାମରିକ ଚାପ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି। ତେବେ ଖାର୍ଗ ଦ୍ୱୀପରେ ଏପରି କ୍ରମାଗତ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଇରାନର ତୈଳ ରାଜସ୍ୱ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବାରୁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଇନ୍ଧନ ଦରକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି କରିପାରେ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି ଏବଂ ଏହା ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ରୂପ ନେଇଛି। ଉଭୟ ଦେଶ ଏବେ ପରସ୍ପରର ବେସାମରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିବା ପରି ବିପଜ୍ଜନକ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ୧୯୮୦ ଦଶକର ସେହି ଭୟାନକ ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଧରଣର ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଆମେରିକା ଇରାନର ଏକ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବିମାନକୁ ଖସାଇ ଦେଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୨୯୦ ଜଣ ନିରୀହ ଯାତ୍ରୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା।

୧୯୮୮ ମସିହାର ସେହି କଳା ଦିନ

ଘଟଣାଟି ଥିଲା ୩ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୮ ର। ଇରାନ ଏବଂ ଇରାକ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରରେ ମୁତୟନ ଥିଲା। ସେହି ଦିନ ଇରାନ ଏୟାର୍ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୬୫୫ (Iran Air Flight 655), ଏକ ଏୟାରବସ୍ A300 ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବିମାନ, ବନ୍ଦର ଆବାସରୁ ଦୁବାଇ ଅଭିମୁଖେ ନିଜର ସ୍ୱାଭାବିକ ଉଡ଼ାଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏହି ବିମାନରେ ମୋଟ ୨୯୦ ଜଣ ଯାତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ୬୬ ଜଣ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲେ।

ଭୁଲ୍ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ଭୟାନକ ପରିଣାମ

ବିମାନଟି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବାଣିଜ୍ୟିକ କରିଡରରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ତଳେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଗାଇଡେଡ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କ୍ରୁଜର ୟୁଏସଏସ୍ ଭିନସେନ୍ସ (USS Vincennes) ଏକ ଭୟଙ୍କର ଭୁଲ୍ କରିବସିଲା। ଭିନସେନ୍ସର କ୍ରୁ ମେମ୍ବରମାନେ ଭାବିଥିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆସୁଥିବା ବିମାନଟି ଏକ ଇରାନୀୟ F-14 ଟମକ୍ୟାଟ୍ (F-14 Tomcat) ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ। ଆକ୍ରମଣର ଆଶଙ୍କା କରି ଭିନସେନ୍ସର କମାଣ୍ଡର ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଆକାଶକୁ ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଇପାରୁଥିବା ଦୁଇଟି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଦେଖୁ ଦେଖୁ ବିମାନଟି ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଖସି ପଡ଼ିଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ୨୯୦ ଜଣ ଯାତ୍ରୀଙ୍କର ସଲିଳ ସମାଧି ଘଟିଥିଲା।

ଇତିହାସରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବାର ସମୟ

ଆମେରିକା ସରକାର ଏହି ଘଟଣାକୁ ଏକ 'ଦୁଃଖଦ ତ୍ରୁଟି' ବା ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଭୁଲ୍ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିବା ବେଳେ ଇରାନ ଏହାକୁ ଏକ ଜାଣିଶୁଣି କରାଯାଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲା। ପରେ ଆମେରିକା ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ପରିବାରକୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିନଥିଲା। ଏବେ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ପୁଣିଥରେ ଯେତେବେଳେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ - ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା କ'ଣ ପୁଣି ଏକ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଜୀବନ ନେବାର କାରଣ ପାଲଟିବ?

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ସମଗ୍ର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟକୁ ନିଜ କବ୍‌ଜାକୁ ନେବାରେ ଲାଗିଛି। ୨୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ରେ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମିଳିତ ଭାବେ ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଇରାନର ପ୍ରମୁଖ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ଲେବାନନର ସଶସ୍ତ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ ହେଜବୁଲ୍ଲା (Hezbollah) ଏଥିରେ ସାମିଲ ହେବା ପରେ ଏବେ ଲେବାନନ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।

ଲେବାନନରେ ବଢୁଛି ଧ୍ୱଂସଲୀଳା

ଗତ କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ହେଜବୁଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ତୀବ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଲେବାନନ ଉପରେ ପ୍ରାୟ ୧୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ଆକ୍ରମଣ କରିସାରିଥିବା ବେଳେ, ଜବାବରେ ହେଜବୁଲ୍ଲା ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଉପରକୁ ୩୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ରକେଟ୍ ମାଡ଼ କରିଛି। କେବଳ ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ଲେବାନନରେ ୮୦ଟି ବଡ଼ ଧରଣର ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି। ନିଜର ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧ ନଥାଇ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଇରାନର ସହଯୋଗୀ ହୋଇଥିବା କାରଣରୁ ଲେବାନନ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି ସହୁଛି।

ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଭାବ

ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶିକାର ସାଧାରଣ ନାଗରିକମାନେ ହେଉଛନ୍ତି। ଇସ୍ରାଏଲର କ୍ରମାଗତ ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଲେବାନନରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୧୧୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିସାରିଛି। ସେହିପରି ଦେଶର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୦ ଲକ୍ଷରୁ (୧ ନିୟୁତ) ଅଧିକ ଲୋକ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ରାଜଧାନୀ ବେରୁଟ୍ (Beirut) ସମେତ ଦକ୍ଷିଣ ଲେବାନନର ଅନେକ ସହର ଏବେ ଧ୍ୱଂସସ୍ତୂପରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ମାନବୀୟ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଇସ୍ରାଏଲର ସ୍ଥଳପଥ ଆକ୍ରମଣ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରଣନୀତି

ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ ସହିତ ଇସ୍ରାଏଲୀ ସେନା ଏବେ ଲେବାନନ ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସ୍ଥଳପଥରେ ଆକ୍ରମଣ (Ground operations) ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଦକ୍ଷିଣ ଲେବାନନର ଲିଟାନି ନଦୀ (Litani River) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ 'ବଫର ଜୋନ୍' ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଇସ୍ରାଏଲର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ହେଜବୁଲ୍ଲାର ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ନିଜର ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନକୁ ଆହୁରି କଡ଼ାକଡ଼ି କରିଛି। ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଏହି ତିକ୍ତତା ଯୋଗୁଁ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ତୀବ୍ର ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ବୁଧବାର ଦିନ ଆମେରିକୀୟ ସବମରିନ୍ ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନୀ ଯୁଦ୍ଧଜାହାଜ ‘ଆଇଆରଆଇଏସ ଡେନା’ (IRIS Dena) ବୁଡ଼ିଯିବା ଘଟଣାର ଦିନକ ପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଇରାନୀ ଜାହାଜ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ନିକଟରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ‘ପୋର୍ଟ କଲ୍’ (Port Call) ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି। ଏହି ଘଟଣା ଭାରତ ମହାସାଗର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।

ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସାଂସଦ ନାମାଲ ରାଜପକ୍ଷ ଗୁରୁବାର ଦିନ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ‘ଏକ୍ସ’ (X)ରେ ଏହି ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ, "ଆମ ନଜରକୁ ଆସିଛି ଯେ ଆଉ ଏକ ଇରାନୀ ଜାହାଜ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଏକ୍ସକ୍ଲୁସିଭ୍ ଇକୋନୋମିକ୍ ଜୋନ୍ (EEZ) ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛି ଏବଂ ଆମ ସୀମା ବାହାରେ ରହି ଜରୁରୀ ପୋର୍ଟ କଲ୍ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମାଗିଛି। ତେବେ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏଯାଏଁ କୌଣସି ଅନୁମତି ମିଳିନାହିଁ।"

ମାର୍ଚ୍ଚ ୪ ତାରିଖ ବୁଧବାର ଦିନ, ଏକ ଆମେରିକୀୟ ସବମରିନ୍ ଇରାନର ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଶ୍ରେଣୀର ଯୁଦ୍ଧଜାହାଜ ‘ଆଇଆରଆଇଏସ ଡେନା’ ଉପରେ ଟର୍ପେଡୋ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା। ଏହି ଜାହାଜଟି ଭାରତର ବିଶାଖାପାଟନମରେ ଏକ ସାମରିକ ଅଭ୍ୟାସ ସାରି ଫେରୁଥିବା ବେଳେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଜଳରାଶିରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ଇରାନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୨,୦୦୦ ନଟିକାଲ୍ ମାଇଲ୍ ଦୂରରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ପ୍ରାୟ ୮୭ ଜଣ ନାବିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସରକାରଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରହିଥିବା ବେଳେ ୩୨ ଜଣ ନାବିକଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଏବେ ମଧ୍ୟ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସଚିବ ପିଟ୍ ହେଗସେଥ୍ ଏହି ଆକ୍ରମଣକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ସହ ଏହାକୁ ୱାଶିଂଟନ୍ ପାଇଁ ଏକ "ବିରାଟ ବିଜୟ" ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଏହି ଅପରେସନ୍ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଆମେରିକା ଇସ୍ରାଏଲ ସହ ମିଶି ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ବିଜୟ ହାସଲ କରିବ।