କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ଯୋଜନା (PM Ujjwala Yojna) ହିତାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ଦେଇଛନ୍ତି। ସରକାର ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ମିଳୁଥିବା ସବସିଡିଯୁକ୍ତ ଏଲପିଜି (LPG) ଗ୍ୟାସ୍ ସିଲିଣ୍ଡର ସଂଖ୍ୟାରେ ବଡ଼ ଧରଣର ହ୍ରାସ କରିଛନ୍ତି। ଦେଶରେ ତୈଳ ବିତରଣ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ନିକଟରେ ୧୪.୨ କିଲୋଗ୍ରାମ ଘରୋଇ ଗ୍ୟାସ୍ ସିଲିଣ୍ଡରର ଦାମ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବା ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହି ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ଦେଶର ପାଖାପାଖି ୧୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ପରିବାର ପ୍ରଭାବିତ ହେବେ।

କ'ଣ ରହିଛି ନୂଆ ନିୟମ?

ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ଯୋଜନାର ନିୟମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ପରେ ଏବେ ହିତାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ମାତ୍ର ୪ଟି ଗ୍ୟାସ୍ ସିଲିଣ୍ଡର ଉପରେ ସବସିଡି ମିଳିବ। ପୂର୍ବରୁ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ୯ଟି ସିଲିଣ୍ଡର ଉପରେ ସବସିଡି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିଲା। ତେବେ ଖୁସିର କଥା ହେଉଛି, ହିତାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତି ସିଲିଣ୍ଡର ପିଛା ମିଳୁଥିବା ୩୦୦ ଟଙ୍କାର ରିହାତିକୁ ସରକାର ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ଅର୍ଥ ସିଧାସଳଖ ଡାଇରେକ୍ଟ ବେନିଫିଟ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର (DBT) ମାଧ୍ୟମରେ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତାକୁ ପଠାଯିବ। ଅର୍ଥାତ୍ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ୪ଟି ରିଫିଲ୍ ପାଇଁ ହିଁ ସରକାରୀ ରିହାତିର ଲାଭ ଉଠାଇହେବ।

ସରକାରଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଓ ସବସିଡି ଖର୍ଚ୍ଚ

ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ଯୋଜନା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ସାଧାରଣ ପରିବାର ବର୍ଷକ ମଧ୍ୟରେ ହାରାହାରି ୪ଟି ସିଲିଣ୍ଡର ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି ବୋଲି ସରକାରୀ ଆକଳନରୁ ଜଣାପଡିଛି। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ହିଁ ରିହାତି ସିଲିଣ୍ଡର ସଂଖ୍ୟାକୁ ସୀମିତ କରାଯାଇଛି। ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗରିବ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଇଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସରକାର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଲପିଜି ସବସିଡି ବାବଦକୁ ୫୨,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।

ମେ ୨୦୧୬ରେ ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସରକାରୀ ସ୍କିମ୍ ଜରିଆରେ ଏଯାବତ୍ ଗରିବ ପରିବାରର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ୧୦.୫ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ମାଗଣା ଏଲପିଜି ସଂଯୋଗ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସବସିଡି ସୀମିତ ହେବା କାରଣରୁ ଏହା ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଏବଂ ଗରିବ ପରିବାର ଉପରେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ପକାଇବ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।

ଯଦି ଆପଣ ଘରେ ଏଲପିଜି (LPG) ଗ୍ୟାସ୍ ସିଲିଣ୍ଡର ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଖବର ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଗ୍ୟାସ୍ ବୁକିଂ ଏବଂ ବିତରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ତଥା କଳାବଜାରୀ ରୋକିବା ପାଇଁ ସରକାର ନିୟମରେ କିଛି କଡ଼ା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି । ମେ' ୧ ତାରିଖ ଠାରୁ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଏହି ନୂଆ ନିୟମ ଲାଗୁ ହୋଇଛି। ଏହି ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, କିଛି ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଗ୍ୟାସ୍ କନେକ୍ସନ୍ ବନ୍ଦ ହୋଇପାରେ । ତେଣୁ ଗ୍ୟାସ୍ ସିଲିଣ୍ଡରର ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ସେବା ପାଇବାକୁ ହେଲେ କେତେକ ଜରୁରୀ କାମ ତୁରନ୍ତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ଇ-କେୱାଇସି (e-KYC) ନକଲେ ମିଳିବନି ଗ୍ୟାସ୍

ସରକାରଙ୍କ ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ସମସ୍ତ ଏଲପିଜି ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଆଧାର ଭିତ୍ତିକ ଇ-କେୱାଇସି (Aadhaar based e-KYC) କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯାଇଛି। ଯେଉଁ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କର ଆଧାର ଭେରିଫିକେସନ୍ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ନୂଆ ସିଲିଣ୍ଡର ମିଳିବ ନାହିଁ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ଜୁନ୍ ୨୦୨୫ ପୂର୍ବରୁ ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ଗ୍ୟାସ୍ ରିଫିଲ୍ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ (Inactive) ଉପଭୋକ୍ତା ଭାବେ ଧରାଯିବ। ତେଣୁ ଇ-କେୱାଇସି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଗ୍ରାହକମାନେ ଆଉ ଗ୍ୟାସ୍ ବୁକ୍ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଅବଶ୍ୟ, ଯେଉଁ ଗ୍ରାହକମାନେ ପୂର୍ବରୁ ନିଜର ଭେରିଫିକେସନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିସାରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ଏହା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଅଧିକାରୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ଡବଲ୍ କନେକ୍ସନ୍ ଥିଲେ ହେବ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ

ସରକାରଙ୍କର ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ନିୟମ ହେଉଛି ଡବଲ୍ ଗ୍ୟାସ୍ କନେକ୍ସନ୍ ସମ୍ପର୍କରେ । ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏଲପିଜି ସିଲିଣ୍ଡର କନେକ୍ସନ୍ ଅଛି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଘରେ ଅଥବା ଘର ପାଖରେ ପିଏନଜି (PNG - Piped Natural Gas) ପାଇପଲାଇନ୍ କନେକ୍ସନ୍ ବି ରହିଛି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜର ଏଲପିଜି କନେକ୍ସନ୍ ସରେଣ୍ଡର୍ ବା ଫେରସ୍ତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଅଧିକାରୀମାନେ ଦ୍ୱୈତ ଇନ୍ଧନ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଏଲପିଜି ଏବଂ ପିଏନଜି ଡାଟାବେସ୍ କୁ ଏକାଠି କରୁଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଆକ୍ଟିଭ୍ ପିଏନଜି କନେକ୍ସନ୍ ଥିବ, ସେମାନେ ସବସିଡିଯୁକ୍ତ ଏଲପିଜି କିମ୍ବା ନୂଆ ଏଲପିଜି କନେକ୍ସନ୍ ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବେ। ଏପରିକି ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହିଭଳି ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ କରିଦେବେ।

ଓଟିପି (OTP) ବିନା ମିଳିବନି ସିଲିଣ୍ଡର

ଗ୍ୟାସ୍ ବିତରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଜାଲିଆତି ରୋକିବା ପାଇଁ ଏଣିକି ଓଟିପି (OTP) ଆଧାରିତ ଡେଲିଭରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ କଡ଼ାକଡ଼ି କରାଯାଇଛି। ସିଲିଣ୍ଡର ବୁକ୍ କରିବା ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କ ପଞ୍ଜୀକୃତ ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବରକୁ ଏକ ଡେଲିଭରୀ ଅଥେଣ୍ଟିକେସନ୍ କୋଡ୍ ବା ଓଟିପି ଆସିବ। ଯେତେବେଳେ ଡେଲିଭରୀ ବୟ ସିଲିଣ୍ଡର ନେଇ ଆସିବେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଓଟିପି ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। କେବଳ ଓଟିପି ଯାଞ୍ଚ ହେବା ପରେ ହିଁ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ସିଲିଣ୍ଡର ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ। କେବଳ ପୁରୁଣା ବ୍ଲୁ ବୁକ୍ କିମ୍ବା ରସିଦ୍ ଦେଖାଇ ଆଉ ସିଲିଣ୍ଡର ନେଇହେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବିନା ବାଧାରେ ଗ୍ୟାସ୍ ପାଇବାକୁ ହେଲେ ନିଜର ଏଲପିଜି ସହିତ ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର ଏବଂ ଆଧାର ଲିଙ୍କ୍ ଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳା ଯୋଜନା ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସିଲିଣ୍ଡର ପିଛା ଏଲପିଜି ସବସିଡି ଶହେ ଟଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। ଏଣିକି ସେମାନଙ୍କୁ ଲପିଜି ସିଲିଣ୍ଡର ପିଛା ୨୦୦ ବଦଳରେ ୩୦୦ ଟଙ୍କାର ସବସିଡି ମିଳିବ । ଏ ନେଇ  ଆଜି ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ସୂଚନା ଓ ପ୍ରସାରଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅନୁରାଗ ସିଂ ଠାକୁର ।

କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ଏବଂ ଓନମ ଅବସରରେ ଏଲପିଜିରେ ୨୦୦ ଟଙ୍କା ହ୍ରାସ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଆଜି ଉଜ୍ଜଳାର ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ୨୦୦ଟଙ୍କାରୁ ୩୦୦ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ପରେ ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ୍ ଦରକୁ ନେଇ ଏବେ ଖାଉଟି ବେଶ ଚିନ୍ତିତ । ବଢ଼ିଲାଣି ହାଣ୍ଡିଶାଳ ବଜେଟ୍। ଏହାକୁ ନେଇ ଏବେ ଚାରିଆଡୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସଂଡ଼ଧୁଆସି ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେଉଛନ୍ତି । ଅପରପକ୍ଷେ ଉଚ୍ଚ ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ ଦରକୁ ନେଇ ଖାଉଟିଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ ଚରମସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ଖାଉଟିଙ୍କୁ ଆଉ ପୂର୍ବଭଳି ଏଲ୍‌ପିଜି ସବ୍‌ସିଡି ବା ରିଆତି ଅର୍ଥ ମିଳୁନାହିଁ । ତେଣୁ ଗ୍ୟାସ୍ ତାତିରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ହଡ଼ବଡ଼ । ଏହାକୁ ନଜରରେ ରଖି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବେ ନୂଆ ଏଲ୍‌ପିଜି ସବ୍‌ସିଡି ନୀତି ଆଣିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଥିବା ଜଣାଯାଇଛି। ଏ ନେଇ ଏବେ ବିଚାରବିମର୍ଶ ଜୋରସୋର ଚାଲିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ନୂଆ ଏଲ୍‌ପିଜି ନୀତିରେ ସିଲିଣ୍ଡର ରିହାତି ପାଇବାକୁ ହେଲେ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ବାର୍ଷିକ ଆୟ ୧୦ ଲକ୍ଷରୁ କମ୍ ହୋଇଥିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ରେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଆଶା କରୁଛନ୍ତ ଯେ ଏଲ୍‌ପିଜି ସିଲିଣ୍ଡର କ୍ରୟ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ରିହାତି ପ୍ରଦାନ ଆରମ୍ଭ କରିବେ । ନିକଟରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ଉପରେ ଉତ୍ପାଦ ଶୁଳ୍କ ଯଥାକ୍ରମେ ୫ ଏବଂ ୧୦ ଟଙ୍କା ହ୍ରାସ କରିଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ଅନେକ ଏବେ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି ଯେ ସରକାର ଏଲ୍‌ପିଜି ସିଲିଣ୍ଡର ଉପରେ ରିହାତି ପ୍ରଦାନ ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବେ । ଏବେ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଏଲ୍‌ପିଜି ସିଲିଣ୍ଡରର ମୂଲ୍ୟ ୧୦୦୦ ଟଙ୍କା ଛୁଇଁବାକୁ ଯାଉଛି ।

ସରକାରଙ୍କ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ ଗ୍ରାହକମାନେ ସିଲିଣ୍ଡର ପାଇଁ ୧୦୦୦ ଟଙ୍କା ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି । ତେବେ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଦୁଇଟି ଉପାୟରେ ସିଲିଣ୍ଡର ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ଉପାୟ ହେଉଛି ସରକାର ବିନା ରିହାତିରେ ଏଲପିଜି ସିଲିଣ୍ଡର ବିକ୍ରି ଜାରି ରଖିପାରିବେ। ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ଗ୍ରାହକ ଚୟନ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ ସିଲିଣ୍ଡର କ୍ରୟ ଉପରେ ରିଆତି ପ୍ରଦାନ କରି ପାରନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ସରକାର ଏଲପିଜି ସବସିଡି ସହ ଜଡିତ କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇନାହାଁନ୍ତି । ତେବେ ବାର୍ଷିକ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ କମ୍ ଆୟ କରୁଥିବା ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ସରକାର ସବସିଡି ପ୍ରଦାନ କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, ଉଜ୍ଜ୍ଵଳା ଯୋଜନାର ହିତାଧିକାରୀମାନେ ଏଲ୍‌ପିଜି କ୍ରୟ ଉପରେ ସବସିଡି ପାଇପାରିବେ ।

ମେ ୨୦୨୦ରୁ ଏଲପିଜି ଗ୍ୟାସ ସିଲିଣ୍ଡର ଉପରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ସବସିଡି ପ୍ରଦାନ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିଲା ଯେଉଁ ସମୟରେ କୋଭିଡ୍ ମହାମାରୀ କାରଣରୁ ରନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟ ଢେର ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ତୈକ ଓ ଗ୍ୟାସର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୂଲ୍ୟ ଗୁରୁତର ଭାବେ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା । ତେବେ ସରକାର ପରୋକ୍ଷରେ ସବସିଡି ପ୍ରଦାନ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ୨୦୨୧ ଆର୍ଥିକବର୍ଷରେ ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ ସବସିଡି ବାବଦ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ୩୫୫୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ କରିଛନ୍ତି। ୨୦୨୦ ଆର୍ଥିକବର୍ଷରେ ଏହି ଖର୍ଚ୍ଚ ୨୪, ୪୬୮ କୋଟି ଟଙ୍କା ରହିଥିଲା ।