ବାରମ୍ବାର ମିଠା, ଲୁଣିଆ କିମ୍ବା କୁରକୁରିଆ ଜିନିଷ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି କି? ତେବେ ଏହାକୁ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ଇଚ୍ଛା ଭାବି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବାସ୍ତବରେ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ। ଖାଦ୍ୟ କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ (Food Cravings) କେବଳ ଖାଇବାର ସାଧାରଣ ଇଚ୍ଛା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଶରୀରରେ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱର ଅଭାବ, ମାନସିକ ଚାପ, ନିଦ୍ରାହୀନତା ଏବଂ ହରମୋନାଲ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଡ଼କୁ ଇସାରା କରିଥାଏ।

କାହିଁକି ହୁଏ କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ?

କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ହଠାତ୍ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କ, ପାକସ୍ଥଳୀ ଏବଂ ହରମୋନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମନ୍ୱୟର ଫଳାଫଳ ଅଟେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମିଠା ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଡୋପାମାଇନ୍ (Dopamine) କ୍ଷରଣ ହୁଏ, ଯାହା ଆମକୁ ଖୁସି ପ୍ରଦାନ କରେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ମିଠା ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଜାଗ୍ରତ କରେ। ସେହିପରି ଲୁଣିଆ ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛା ଶରୀରରେ ଜଳ କିମ୍ବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟର ଅଭାବକୁ ଦର୍ଶାଏ, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ଶରୀର ଡିହାଇଡ୍ରେଟ୍ ହୋଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଚିପ୍ସ ପରି କୁରକୁରିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଏକ ଭିନ୍ନ ଧରଣର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମିଳେ ଏବଂ ଏହା ମାନସିକ ଚାପ କମ୍ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।

ଭୋକ ଏବଂ ହରମୋନର ସମ୍ପର୍କ

ଆମର ଭୋକ ଏବଂ କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ଉପରେ ହରମୋନର ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ରହିଥାଏ:

* ଘ୍ରେଲିନ୍ (Ghrelin): ଏହି ହରମୋନ୍ ଭୋକ ବଢ଼ାଇଥାଏ ଏବଂ ଖାଇବା ପାଇଁ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ।

* ଲେପ୍ଟିନ୍ (Leptin): ଏହା ପେଟ ଭରିଯିବାର ସଙ୍କେତ ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅସନ୍ତୁଳନ ଯୋଗୁଁ ଆମେ ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧିକ ଖାଇଦେଉ।

* ଇନସୁଲିନ୍ (Insulin): ଏହା ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ସ୍ତର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଏହାର ଉତ୍ଥାନ-ପତନ ଯୋଗୁଁ ମିଠା ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛା ତୀବ୍ର ହୋଇଥାଏ।

ଯେତେବେଳେ ଏହି ହରମୋନ୍ ଗୁଡ଼ିକ ସନ୍ତୁଳିତ ରହେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ଅଧିକ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ହେବାକୁ ଲାଗେ।

କେଉଁ ଅଭାବରୁ କି ପ୍ରକାରର କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ହୁଏ?

ଯଦିଓ କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ତଥାପି ଏହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଲାଗି ରହିଲେ କୌଣସି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସମସ୍ୟାର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ:

* ସୋଡିୟମ୍ ଅଭାବ: ଶରୀରରେ ସୋଡିୟମ୍ କମିଗଲେ ଅଧିକ ଲୁଣିଆ ଜିନିଷ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ।

* ଆଇରନ୍ ଅଭାବ: ଆଇରନ୍ କିମ୍ବା ଲୌହସାରର ଅଭାବ ଥିଲେ କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ବରଫ କିମ୍ବା ଚକ୍ ପରି ଅଜବ ଜିନିଷ ଖାଇବାକୁ ମନ ହୋଇଥାଏ।

* ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅଭାବ: ଶରୀରରେ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଲେ ଚକୋଲେଟ୍ କିମ୍ବା ମିଠା ଖାଇବାକୁ ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ।

କିପରି କରିବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ?

କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସକୁ ଦବାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏଥିପାଇଁ କିଛି ସହଜ ଉପାୟ ଆପଣାଇ ପାରିବେ:

* ସନ୍ତୁଳିତ ଆହାର: ଠିକ୍ ସମୟରେ ପ୍ରୋଟିନ୍, ଫାଇବର ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ଫ୍ୟାଟ୍ ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

* ହାଇଡ୍ରେସନ୍: ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ପାଣି ପିଅନ୍ତୁ।

* ଜୀବନଶୈଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ମାନସିକ ଚାପ କମ୍ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାୟାମ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନିଦ୍ରା ଯାଆନ୍ତୁ ଯାହାଦ୍ୱାରା ହରମୋନ୍ ସନ୍ତୁଳିତ ରହିବ।

* ମାଇଣ୍ଡଫୁଲ୍ ଇଟିଂ (Mindful Eating): କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ହେଲେ ତୁରନ୍ତ ଖାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏହାକୁ ବୁଝି ଭାବିଚିନ୍ତି ଖାଆନ୍ତୁ।

ସୁସ୍ଥ ବିକଳ୍ପ ବାଛନ୍ତୁ: ଯେତେବେଳେ ମିଠା ଖାଇବାକୁ ମନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ବାଦାମ, କାଜୁ କିମ୍ବା ପାଳଙ୍ଗ ଖାଇପାରିବେ। ଲୁଣିଆ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ନଡ଼ିଆ ପାଣି, ଭଜା ଚଣା କିମ୍ବା ସୁପ୍ ପିଅନ୍ତୁ। ସେହିପରି କିଛି କୁରକୁରିଆ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ଗାଜର, କାକୁଡ଼ି, ମଖାନା, ସେଓ କିମ୍ବା ସାଲାଡ୍ ଖାଇବା ଏକ ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବିକଳ୍ପ ଅଟେ।

ହୃଦଘାତ (Heart attack) ଏବଂ ଷ୍ଟ୍ରୋକ (Stroke) ଭଳି ମାରାତ୍ମକ ରୋଗରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ନୂଆ ମେଡିକାଲ ଗାଇଡଲାଇନ ଜାରି କରାଯାଇଛି। ନୂତନ ଗାଇଡଲାଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ୩୦ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଶରୀରରେ ଏଲଡିଏଲ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ (LDL Cholesterol) ସ୍ତରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ ଏହି ନିୟମକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ପାଳନ କଲେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହୃଦଘାତ ଓ ଷ୍ଟ୍ରୋକ ମାମଲାକୁ ପ୍ରାୟ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମ କରାଯାଇପାରିବ।

ପିଲାଦିନୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ଯାଞ୍ଚ

ନୂତନ ଗାଇଡଲାଇନରେ ପିଲାମାନଙ୍କର କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ଟେଷ୍ଟ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଏକ୍ସପର୍ଟଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ୧୦ ବର୍ଷ ବୟସ ଆଖପାଖରେ ପିଲାମାନଙ୍କର 'ବ୍ୟାଡ୍ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ' (Bad Cholesterol) ବା ଏଲଡିଏଲ (LDL) ଯାଞ୍ଚ ହେବା ଉଚିତ୍। ଏହାଦ୍ୱାରା ଜେନେଟିକ୍ କାରଣରୁ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ବୃଦ୍ଧିର ଆଶଙ୍କା ଥିବା ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇପାରିବ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ୧୮ ରୁ ୨୦ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ପୁନର୍ବାର ଯାଞ୍ଚ ହେବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ପ୍ରତି ୫ ବର୍ଷରେ ଥରେ ଏହାକୁ ଦୋହରାଇବା ଜରୁରୀ ଅଟେ।

ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ ଉପରେ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ

କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ କମାଇବା ନାମରେ ବଜାରରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ ଯେପରିକି ମାଛ ତେଲ (Fish oil), ହଳଦୀ କିମ୍ବା ରସୁଣ ବଟିକା ଉପରେ ଆଖିବୁଜା ବିଶ୍ୱାସ ନକରିବାକୁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। କ୍ଲିନିକାଲ୍ ଟ୍ରାଏଲରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଏହି ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟଗୁଡିକ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ କମାଇବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବହୀନ ଅଟେ। ରୋଗୀମାନେ କେବଳ ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଔଷଧ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଉଚିତ୍।

ଜୀବନଶୈଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କାହିଁକି ଜରୁରୀ?

ଆଜିର ସମୟରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁର ସବୁଠାରୁ ବଡ କାରଣ ହେଉଛି ହୃଦ୍‌ରୋଗ (Heart disease)। ଡାକ୍ତରଙ୍କ ମତରେ, ଆମ ଶରୀର ଯେତେ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ହାଇ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ରହେ, ଧମନୀରେ ବ୍ଲକେଜ୍ ବା ଅବରୋଧର ଆଶଙ୍କା ସେତେ ବଢ଼ିଯାଏ। ତେଣୁ, ୩୦ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ହେଉଛି ଭବିଷ୍ୟତର ବଡ଼ ବିପଦକୁ ଏଡାଇବାର ସବୁଠାରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ତଥା ଫଳପ୍ରଦ ଉପାୟ। ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟପେୟ ଓ ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।

ବଡ଼ି ଫିଟ୍‌ନେସ୍ ପାଇବା ପାଇଁ ସମସ୍ତେ କିଛି କିଛି ନୂଆ ଉପାୟ ଆପଣାଇଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏବେ ବିଦେଶରେ ଆଉ ଏକ ଫିଟନେସ୍ ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍‌ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହି ନିଆରା ଉପାୟରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଝିଅମାନେ ଜଳପରୀ ଭଳି ଅଧିକ ସମୟ ପାଣି ଭିତରେ ରହୁଛନ୍ତି । ଏହା ବେଶ୍‌ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ଆନୁଷଙ୍ଗିକ ଜିନିଷ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଗ୍ରୁପ୍ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଦିନକୁ ଦିନ ଏହି ନୂଆ ଫିଟନେସ୍‌ ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍‌ର ଚାହିଦା ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। ବ୍ରିଟେନ୍‌ରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏହି ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍‌ ମାଧ୍ୟମରେ ମହିଳାମାନେ ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀର ଜଳ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ବେଶ ରୋମାଞ୍ଚକର ମନେ ହେଉଛି। ଯେଉଁମାନେ ରୋମାଞ୍ଚ ସହିତ ଫିଟନେସ୍ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଫିଟନେସ୍ ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍‌ ବେଶ୍‌ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି। ଏହାକୁ ‘ମର୍‌ମେଡ୍‌ ସୁଇମିଙ୍ଗ୍‌’ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ଏଥିପାଇଁ ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ପୋଷାକ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏହି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିସାରିବା ପରେ ମହିଳାମାନେ ଅବିକଳ ଜଳପରୀ ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ନର୍ଥ ଆମ୍ପଟନ୍‌ରେ ରହୁଥିବା ୩୧ ବର୍ଷିୟା ସରାହ ଡେଲି ଏ ସମ୍ପର୍କରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରକୃତରେ ଜଳପରୀ ଭଳି ସମୁଦ୍ର ପାଣିରେ ପହଁରିବା ଏକ ରୋମାଞ୍ଚକର ଅନୁଭୂତି। ପ୍ରଥମେ ସେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଡରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେ ସମୁଦ୍ରରେ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି ମଉଜମସ୍ତି କରୁଛନ୍ତି। ୟୁକେ ମର୍‌ପଡ୍‌ ଫେସ୍‌ବୁକ୍‌ କମ୍ୟୁନିଟିର ସଂସ୍ଥାପକ ଲିଲି ରୋଜ୍‌ ଶେପ୍‌ଡ କୁହନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ଗ୍ରୁପ୍ ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମୟରେ ଏଥିରେ ମାତ୍ର ୧୦ ଜଣ ମହିଳା ଥିଲେ। ଏବେ ଏହି ଗ୍ରୁପ୍‌ରେ ୫୦୦ରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି। ଜଳପରୀ ଭାବେ ସନ୍ତରଣ କରିବା ସମୟରେ ହେଉଥିବା ଶାରୀରିକ ବ୍ୟାୟାମ ବଡ଼ି ଫିଟନେସ୍‌ ପାଇଁ ଭଲ ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ରୋମାଞ୍ଚ ସହିତ ଫିଟ୍‌ନେସ୍‌କୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ମରମେଡ୍‌ ସୁଇମିଂ’ର ଧାରା ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି।