ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ନେପାଳରେ ଆସିଥିବା ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ନେତାମାନେ ଗଭୀର ଶୋକ ପ୍ରକାଶ କରିବା ସହ ସହାୟତାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ୧୬୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକଙ୍କ ସମେତ ଶତାଧିକ ଲୋକ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରେ ୩୯୧ ଜଣ ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏବଂ ୯୩ ଜଣ ନେପାଳୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହ କୌଣସି ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇପାରୁନାହିଁ। ବିଭିନ୍ନ ରାଷ୍ଟ୍ର ଏବେ ନିଜ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି।

ବନ୍ୟା ପ୍ରଭାବିତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଭୀର ସମବେଦନା ଜଣାଇ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆନ୍ଥୋନୀ ଆଲବାନିଜ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଅଧିକାରୀମାନେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ନାଗରିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ଅତିକମରେ ୩୪ ଜଣ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ନିଖୋଜ ଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। 

ସେହିପରି ୨୪ ଜଣ କାନାଡା ନାଗରିକ ନିଖୋଜ ଥିବା ବେଳେ, କାନାଡାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମାର୍କ କାର୍ନି ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ସରକାର ସ୍ଥିତି ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି। ସେ କାନାଡା ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଆରଓସିଏ (ROCA) ସିଷ୍ଟମରେ ତୁରନ୍ତ ପଞ୍ଜୀକୃତ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ସହ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାର ସହାୟତା ପାଇଁ କାନାଡା ପ୍ରସ୍ତୁତ ବୋଲି ସେ ଏକ୍ସ (X) ମାଧ୍ୟମରେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।

ପରିସ୍ଥିତିକୁ "ହୃଦୟବିଦାରକ" ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ନ୍ୟୁଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କ୍ରିଷ୍ଟୋଫର ଲକ୍ସନ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ସରକାର ନେପାଳ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସହ ନିରନ୍ତର ଯୋଗାଯୋଗରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ବନ୍ୟାରେ ୫ ଜଣ ନ୍ୟୁଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡ ନାଗରିକ ନିଖୋଜ ଥିବା ଜଣାପଡିଛି। ସେ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସ୍ଥିତିରେ କନସୁଲାର୍ ହେଲ୍ପଲାଇନ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ବନ୍ୟା ପରେ ୧୯ ଜଣ ମାଲେସିୟା ନାଗରିକ ନିଖୋଜ ଥିବା ଖବର ମିଳିଛି। ମାଲେସିୟାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅନୱାର ଇବ୍ରାହିମ୍ ଗଭୀର ସମବେଦନା ଜଣାଇବା ସହ ନେପାଳରେ ଥିବା ମାଲେସିୟା ଦୂତାବାସ ପ୍ରଭାବିତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି ବୋଲି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ସେ ନିଜ ମିଶନକୁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସମ୍ବଳ ଯୋଗାଇଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଆମେରିକା ଏବଂ କାନାଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହେବା ପରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଶନିବାରଠାରୁ ଆମେରିକା କାନାଡ଼ାରୁ ଆସୁଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ୫୦% ଶୁଳ୍କ (ଟାରିଫ୍) ଲାଗୁ କରିଛି। ଏହାର କଡ଼ା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇ କାନାଡ଼ାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମାର୍କ କାର୍ନେ ଆମେରିକାକୁ ସମାନ ଢଙ୍ଗରେ ଜବାବ ଦେବେ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।

ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନା ବିଫଳ

ଆମେରିକା ଏବଂ କାନାଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିଲା। ତେବେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ କୌଣସି ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିପାରି ନଥିଲେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ୍ରମେ କାନାଡ଼ାରୁ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ପ୍ରାୟ ୨୦ ବିଲିୟନ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଆମେରିକା ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଟିକସ ବା ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇଛି। ଏହି ନୂତନ ନିୟମ ଶନିବାରଠାରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଛି, ଯାହା ଦୁଇ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ।

କାନାଡ଼ାର କଡ଼ା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

ଆମେରିକାର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ କାନାଡ଼ାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମାର୍କ କାର୍ନେ ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନାକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ସର୍ତ୍ତାବଳୀଗୁଡ଼ିକ ଅନୁଚିତ, ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ କୌଣସି ଚୁକ୍ତିର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। କାନାଡ଼ାର ଶ୍ରମିକ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ କାନାଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଆମେରିକୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଡଲାରକୁ ଡଲାର (dollar for dollar) ହିସାବରେ ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବ ବୋଲି ସେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର ଯୁକ୍ତି

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଆମେରିକାର ଟ୍ରେଡ୍ ରିପ୍ରେଜେଣ୍ଟେଟିଭ୍ (ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧି) ଜାମିସନ୍ ଗ୍ରୀୟର କହିଛନ୍ତି ଯେ କାନାଡ଼ା ଚୁକ୍ତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛି। ଷ୍ଟିଲ୍, ଆଲୁମିନିୟମ୍, ଅଟୋ ଏବଂ କାଠ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଆମେରିକା ଟିକସ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କାନାଡ଼ା ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ। ଗ୍ରୀୟରଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, କାନାଡ଼ାର ନୂଆ ଦାବି ଏବଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିରୁ ଓହରିଯିବା କାରଣରୁ ଆଲୋଚନାରେ ସନ୍ତୁଳନ ବିଗିଡ଼ି ଯାଇଥିଲା।

ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଭାବ

ଆମେରିକାର ଏହି ଟାରିଫ୍ ନୀତି ଯୋଗୁଁ କାନାଡ଼ାରୁ ଆସୁଥିବା ୱାଇନ୍, ହକି ଷ୍ଟିକ୍, ସିମେଣ୍ଟ ଭଳି ଅନେକ ଦୈନନ୍ଦିନ ତଥା ଔଦ୍ୟୋଗିକ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରଭାବିତ ହେବ। ତେବେ ଶକ୍ତି, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ମାଛ ଭଳି କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ରପ୍ତାନି ସାମଗ୍ରୀକୁ ଏହି ଟିକସରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି। ଗତ ବର୍ଷ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ୮୮୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ବାଣିଜ୍ୟିକ କାରବାର ହୋଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନର ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ଆମେରିକା ଏବଂ କାନାଡ଼ା ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ଉତ୍ତର ଆମେରିକା ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିର ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ପଡ଼ୋଶୀ କାନାଡା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଆମେରିକୀୟ ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରତି କାନାଡାର ବାଣିଜ୍ୟିକ ନୀତିକୁ ନେଇ ଅସନ୍ତୋଷ ବ୍ୟକ୍ତ କରିବା ସହ ଟ୍ରମ୍ପ କାନାଡାରୁ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ଅଧିକାଂଶ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଟାରିଫ୍ (ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ) ଲଗାଇବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନୂତନ ଶୁଳ୍କ ଆସନ୍ତା ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗୁ ହେବ ବୋଲି ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।

କାହିଁକି ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି?

ଆମେରିକା ଅଭିଯୋଗ କରିଛି ଯେ, କାନାଡା ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଆମେରିକୀୟ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍, ମଦ ଏବଂ ଦୁଗ୍ଧଜାତ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ପକ୍ଷପାତମୂଳକ ନୀତି ଆପଣାଉଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏହି ଟାରିଫ୍ ଲଗାଇବାର ଆଉ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି କାନାଡାର ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ। ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ ଯେ କାନାଡାର ଜଙ୍ଗଲରେ ଲାଗୁଥିବା ନିଆଁ କାରଣରୁ ଆମେରିକାର ବାୟୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଦୂଷିତ ହେଉଛି ଏବଂ କାନାଡା ନିଜ ଜଙ୍ଗଲର ସଠିକ୍ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ୱାଇନ୍, ହକି ଷ୍ଟିକ୍ ଏବଂ ସିମେଣ୍ଟ ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଏହି ବିପୁଳ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି।

କେବେଠାରୁ ଲାଗୁ ଓ କାହାକୁ ଛାଡ଼?

ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ନୂଆ ଆମଦାନୀ ନିୟମ ଆସନ୍ତା ମାସକ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ତେବେ କାନାଡାରୁ ଆସୁଥିବା କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଏହି ଟାରିଫ୍ ବୋଝରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଶକ୍ତି (Energy), ପୋଟାସ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କେତେକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଏହି ୫୦% ଟାରିଫ୍ ପରିସରରୁ ଛାଡ଼ ମିଳିଛି।

ବାଣିଜ୍ୟିକ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କା

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏହି ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦୁଇ ପଡ଼ୋଶୀ ତଥା ପ୍ରମୁଖ ଅର୍ଥନୈତିକ ସହଯୋଗୀ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ତିକ୍ତତାକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। କାନାଡାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମାର୍କ କାର୍ନେ (Mark Carney) ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ନୀତିକୁ ଖୋଲାଖୋଲି ବିରୋଧ କରିଆସିଛନ୍ତି। ନିକଟରେ ଉଭୟ ନେତା ଏକାଠି ବସି ବିଶ୍ୱକପ୍ ଫାଇନାଲ୍ ଦେଖିଥିବା ବେଳେ ଏବେ ହଠାତ୍ ଏହି ଘୋଷଣା ଯୋଗୁଁ ଉଭୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଟ୍ରେଡ୍ ୱାର୍ (Trade War) ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି।