ପ୍ରବଳ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ପରେ ମୌସୁମୀ (Monsoon) ର ଆଗମନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ତେବେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିବା କ୍ଷଣି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମେତ ତ୍ୱଚା ଏବଂ କେଶ ଜଡିତ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଇଥାଏ। ବିଶେଷ କରି ଏହି ସମୟରେ କେଶ ଝଡ଼ିବା (Hair Fall) ଏକ ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା ପାଲଟିଯାଏ। ବାତାବରଣରେ ଆର୍ଦ୍ରତା ଏବଂ ତାପମାତ୍ରାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ କେଶର ପ୍ରାକୃତିକ ସନ୍ତୁଳନ ବିଗିଡ଼ିଯାଏ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ମୌସୁମୀ ଋତୁରେ କେଶ କାହିଁକି ଝଡ଼ିଥାଏ, ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ କିପରି ଏହାର ଯତ୍ନ ନେବେ।

ମୌସୁମୀରେ କେଶ ଝଡ଼ିବାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ

ମୌସୁମୀ ସମୟରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଆର୍ଦ୍ରତା ଏବଂ ଗୁଳୁଗୁଳି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଝାଳ ବୋହିଥାଏ ଏବଂ ସ୍କାଲ୍ପ୍ (Scalp) ର ପ୍ରାକୃତିକ ସନ୍ତୁଳନ ବିଗିଡି ଯାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ବର୍ଷା ପାଣିରେ ଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣ (Pollution in Rainwater) କେଶ ମୂଳକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦିଏ। ଓଦା କେଶ ଓ ସ୍କାଲ୍ପରେ ଫଙ୍ଗଲ୍ ଇନଫେକ୍ସନ୍ (Fungal Infection) ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଅଧିକ ଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ରୂପି ବା ଡାଣ୍ଡ୍ରଫ୍ ବଢ଼ି କେଶ ଝଡ଼ିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ପାଲଟିଥାଏ।

କେଶ ଝଡ଼ିବା ସମସ୍ୟାର ଲକ୍ଷଣ

ବର୍ଷା ଦିନେ କେଶ ଝଡ଼ିବା ସାଧାରଣ ଋତୁକାଳୀନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାର କିଛି ବିଶେଷ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି କୁଣ୍ଡାଇବା ବେଳେ ବା ବିଛଣାରେ ସ୍ୱାଭାବିକଠାରୁ ଅଧିକ କେଶ ଝଡ଼ୁଥିବାର ନଜର ଆସେ, ତେବେ ଏହା ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ଅଟେ। କେଶ ଶୁଖିଲା ଓ ନିର୍ଜୀବ ଦେଖାଯିବା, ମୁଣ୍ଡ କୁଣ୍ଡାଇ ହେବା, କେଶର ଚମକ କମିଯିବା ଏବଂ କେଶ ଅଧିକ ଫାଟିବା (Split ends) ହେଉଛି ମୌସୁମୀ କେଶ ଝଡ଼ିବାର ପ୍ରାଥମିକ ଲକ୍ଷଣ।

କେଶକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ପାଇଁ ଘରୋଇ ଉପାୟ

ମୌସୁମୀ ଋତୁରେ କେଶର ଯତ୍ନ ନେବା ପାଇଁ କିଛି ସହଜ ତଥା ଘରୋଇ ଉପାୟ ଆପଣାଇ ପାରିବେ:

* କେଶ ସଫା ରଖନ୍ତୁ: ଯଦି ଆପଣ ବର୍ଷା ପାଣିରେ ଓଦା ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଘରକୁ ଆସି ଏକ ମାଇଲ୍ଡ ସାମ୍ପୁ ଏବଂ କଣ୍ଡିସନର ବ୍ୟବହାର କରି କେଶକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଧୋଇ ଦିଅନ୍ତୁ।

* ଓଦା କେଶକୁ ବାନ୍ଧନ୍ତୁ ନାହିଁ: କେଶକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଓଦା କେଶକୁ ବାନ୍ଧିଲେ କିମ୍ବା କୁଣ୍ଡାଇଲେ କେଶ ଅଧିକ ଭାଙ୍ଗିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ।

* ତେଲ ମାଲିସ୍ (Oil Massage): ସପ୍ତାହକୁ ଅତିକମରେ ଦୁଇଥର ଉଷୁମ ତେଲରେ (ଯେପରିକି ନଡ଼ିଆ କିମ୍ବା ବାଦାମ ତେଲ) କେଶ ମୂଳରେ ମାଲିସ୍ କରନ୍ତୁ। ଏହାଦ୍ୱାରା ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ।

* ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତୁ: କେଶକୁ ଭିତରୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଖାଦ୍ୟରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣରେ ପ୍ରୋଟିନ୍, ଭିଟାମିନ୍ ଏବଂ ଆଇରନ୍ (Iron) ସାମିଲ କରନ୍ତୁ। ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ପାଣି ପିଇବା ମଧ୍ୟ ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ।

* କେଶ ଉପକରଣଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ: ବର୍ଷା ଦିନେ କେଶକୁ ଷ୍ଟାଇଲ୍ କରିବା ପାଇଁ ହିଟ୍ ମେସିନ୍ ଯେପରିକି ଡ୍ରାୟର୍ କିମ୍ବା ଷ୍ଟ୍ରେଟନର୍ ବ୍ୟବହାର କମ୍ କରନ୍ତୁ। ଏହା କେଶକୁ ଆହୁରି ଶୁଷ୍କ ଓ ଦୁର୍ବଳ କରିଦିଏ।

ଏହି ସବୁ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କଲେ ମୌସୁମୀ ଋତୁରେ ଆପଣ ନିଜ କେଶକୁ ସୁସ୍ଥ, ସୁନ୍ଦର ଓ ମଜବୁତ ରଖିପାରିବେ।

ମୌସୁମୀ ଋତୁ ଖରା ଦିନର ପ୍ରବଳ ଉତ୍ତାପରୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ନିଜ ସାଙ୍ଗରେ ଅନେକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଆଣିଥାଏ। ବିଶେଷ କରି ଏହି ସମୟରେ ଫଙ୍ଗାଲ ଫୁସଫୁସ ସଂକ୍ରମଣ ବା ଫଙ୍ଗାଲ୍ ଲଙ୍ଗ୍ ଇନଫେକସନର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିଯାଇଥାଏ। ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ର ପରିବେଶ ଫଙ୍ଗସ୍ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରେ। ପୁଣେ ସ୍ଥିତ ରୁବି ହଲ୍ କ୍ଲିନିକର ଜେନେରାଲ ମେଡିସିନ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡକ୍ଟର ଗୀତାଞ୍ଜଳି ପାଟିଲ ମୌସୁମୀ ସମୟରେ ଏହି ସଂକ୍ରମଣ କାହିଁକି ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଏଥିରୁ କିପରି ରକ୍ଷା ପାଇବେ ସେ ବିଷୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।

ମୌସୁମୀରେ କାହିଁକି ବଢ଼େ ଫଙ୍ଗାଲ ଇନଫେକସନ?

ଫଙ୍ଗସ୍ ସାଧାରଣତଃ ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବଢ଼ିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। ମୌସୁମୀ ଋତୁରେ ପବନରେ ଆର୍ଦ୍ରତା ଅଧିକ ଥାଏ, ଯାହା ଫଙ୍ଗାଲ ସ୍ପୋରଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଓଦା କାନ୍ଥ, ପବନ ଚଳାଚଳ କରୁନଥିବା ବନ୍ଦ କୋଠରୀ, ଓଦା କାର୍ପେଟ ଏବଂ କାଠ ଆସବାବପତ୍ର ଆଦିରେ ମୋଲ୍ଡ ବା ଫଙ୍ଗସ୍ ସହଜରେ ବଢ଼ିଥାଏ। ଏହାବ୍ୟତୀତ ବର୍ଷା ସମୟରେ ଗଛର ପତ୍ର, ମାଟି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୈବିକ ପଦାର୍ଥ ପଚିଯିବା କାରଣରୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫଙ୍ଗାଲ ସ୍ପୋର ବ୍ୟାପିଯାଏ। ନିଶ୍ୱାସ ନେବା ସମୟରେ ଏହା ସହଜରେ ଆମ ଫୁସଫୁସରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଘର ଭିତରେ ଅଧିକ ସମୟ ବିତାଉଥିବାରୁ, ଭେଣ୍ଟିଲେସନ୍ ଅଭାବରୁ ସଂକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେବାର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିଯାଏ।

କେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ବିପଦ?

ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ଭଲ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଏହି ସ୍ପୋରଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ମୁକାବିଲା କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି କ୍ଷତି ହୁଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଡକ୍ଟର ଗୀତାଞ୍ଜଳି ପାଟିଲଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ଦୁର୍ବଳ ଅଛି, ସେମାନେ ଅଧିକ ବିପଦରେ ଥାଆନ୍ତି। ବିଶେଷକରି ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଆଜମା, ସିଓପିଡି (COPD) ବା ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ ସମସ୍ୟା, ଏବଂ ଆଲର୍ଜିକ ରାଇନାଇଟିସରେ ପୀଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ଫଙ୍ଗାଲ ଫୁସଫୁସ ସଂକ୍ରମଣ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଥାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଆଲର୍ଜିକ୍ ବ୍ରୋଙ୍କୋପଲମୋନାରି ଆସପରଗିଲୋସିସ୍ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରବଳ କାଶ, ଶ୍ୱାସ ନେବାରେ କଷ୍ଟ ଏବଂ ଛାତିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ ହୋଇଥାଏ।

ନିରାକରଣ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଟିପ୍ସ

ଏହି ସମସ୍ୟାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଘରର ପରିବେଶକୁ ଶୁଖିଲା ଏବଂ ପରିଷ୍କାର ରଖିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ। ଘର ଭିତରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପବନ ଚଳାଚଳର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖନ୍ତୁ। କାନ୍ଥ ବା ଛାତରୁ ପାଣି ଗଳୁଥିଲେ ତାହା ତୁରନ୍ତ ମରାମତି କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଓଦା କାର୍ପେଟ ବା ଆସବାବପତ୍ରକୁ ଶୁଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। ଦୁର୍ବଳ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ଆଜମା ରୋଗୀମାନେ ବାହାରକୁ ଗଲାବେଳେ ମାସ୍କ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ଓଦା ମାଟି ବା ପଚାସଢ଼ା ସ୍ଥାନରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି କାଶ ଲଗାତାର ରହୁଛି ବା ନିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେବାରେ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ ହେଉଛି, ତେବେ ଅବହେଳା ନକରି ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।