ହ୍ୱାଟସ୍‌ଆପ୍‌ର ନୂଆ ୟୁଜରନେମ୍ ଫିଚରକୁ (WhatsApp Username Feature) ନେଇ ଭାରତ ସରକାର ଏବଂ ମେଟା (Meta) ମଧ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ବିବାଦ ଏବେ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ ନେଇଛି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନିଜର ସବିଶେଷ ଜବାବ ରଖିବା ପାଇଁ ସରକାର ମେଟାକୁ ଅଧିକ ସମୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ କମ୍ପାନୀକୁ ମାତ୍ର ତିନି ଦିନ ଭିତରେ ରିପୋର୍ଟ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଏବେ ଏହି ସମୟସୀମାକୁ ଜୁଲାଇ ୯ ତାରିଖ ଯାଏଁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।

ସରକାରଙ୍କ ଚିନ୍ତା: ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଠକେଇ ଆଶଙ୍କା

ନିକଟରେ ହ୍ୱାଟସ୍‌ଆପ୍ ନିଜର ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ୟୁଜରନେମ୍ ଫିଚର ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ଏହି ଫିଚର ଦ୍ୱାରା ୟୁଜରମାନେ ନିଜର ମୋବାଇଲ ନମ୍ବର ସେୟାର ନକରି କେବଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ୟୁଜରନେମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରିବେ। ମେଟାର କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହାଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ଗୋପନୀୟତା ବା ପ୍ରାଇଭେସି ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ ଏବଂ ଅପରିଚିତ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଜ ନମ୍ବର ଦେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡିବ ନାହିଁ।

ତେବେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ଆଇଟି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MeitY) ଏବଂ ଦୂରସଞ୍ଚାର ବିଭାଗକୁ ଏହି ଫିଚରରେ ବିପଦ ନଜର ଆସିଛି। ସରକାରଙ୍କ ମତରେ, ବିନା ଫୋନ ନମ୍ବରରେ ନିଜର ପରିଚୟ ଗୋପନ ରଖି ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ସହଜ ହେଲେ, ଅନଲାଇନ ଠକେଇ, ଫିସିଂ (Phishing) ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନାଁରେ ନକଲି ଆକାଉଣ୍ଟ ଖୋଲି ଲୋକଙ୍କୁ ଠକିବା ଭଳି ସାଇବର ଅପରାଧ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ। ସାଇବର ଅପରାଧୀଙ୍କୁ ଟ୍ରାକ୍ କରିବାରେ ପୋଲିସ ଏବଂ ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ବହୁ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ସରକାର ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଭାରତରେ ଫିଚର ରୋକିବାକୁ କଡା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ

ଏହିସବୁ ଆଶଙ୍କାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଗତ ସପ୍ତାହରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ମେଟା କୁ ଏକ ନୋଟିସ ପଠାଇ ଭାରତରେ ଏହି ଫିଚରର ରୋଲଆଉଟ୍ ବା ଶୁଭାରମ୍ଭକୁ ତୁରନ୍ତ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ସରକାରଙ୍କ ବିନା ଅନୁମତି ଓ ବିଚାରବିମର୍ଶ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ ନହେବା ଯାଏଁ ଏହାକୁ ଦେଶରେ ଲାଗୁ ନକରିବାକୁ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ମେଟାର ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଠକ ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇସାରିଛି।

ଆଗକୁ କଣ ହେବ?

ସରକାରୀ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ବୈଠକରେ କମ୍ପାନୀ ନିଜ ଫିଚରର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସରକାର ଏଥିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନଥିଲେ। ତେଣୁ, ଏକ ସବିଶେଷ ଲିଖିତ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ମେଟାକୁ ଏବେ ଜୁଲାଇ ୯ ଯାଏଁ ସମୟ ମିଳିଛି। ସରକାରଙ୍କ ତର୍ଜମା ଏବଂ ମେଟାର ଆଗାମୀ ଜବାବ ଉପରେ ହିଁ ଏହି ବିବାଦୀୟ ୟୁଜରନେମ୍ ଫିଚରର ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ଭର କରୁଛି। ଯଦି ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନକଲି ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ତିଆରିକୁ ରୋକିବା ଦିଗରେ କୌଣସି ଠୋସ୍ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ ନକରାଯାଏ, ତେବେ ଭାରତରେ ଏହି ଫିଚରର ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲାଗିବା ଏକପ୍ରକାର ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଦେଶରେ ବଢ଼ୁଥିବା ସାଇବର ଠକେଇକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କଡ଼ା ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ମେଟା (Meta) ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ଲୋକପ୍ରିୟ ମେସେଜିଂ ଆପ୍ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ (WhatsApp) ର ଆଗାମୀ 'ୟୁଜରନେମ୍' (Username) ଫିଚର୍ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ରୋକ୍ ଲଗାଇଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମେଟାକୁ ଏକ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଆସନ୍ତା ୩ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ସାଇବର ଠକେଇ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଚିନ୍ତା

କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଆଶଙ୍କା ଯେ, ଏହି ନୂଆ ଫିଚର୍ ଆସିବା ପରେ ଠକମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ ସହଜରେ ନିଜ ଜାଲରେ ଫସାଇପାରିବେ। ୟୁଜରନେମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା, ବ୍ୟାଙ୍କ କିମ୍ବା ପରିଚିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମରେ ନକଲି ଆକାଉଣ୍ଟ ଖୋଲିପାରନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଫିସିଂ (Phishing), ଡିଜିଟାଲ୍ ଆରେଷ୍ଟ (Digital Arrest) ଓ ପରିଚୟ ଚୋରି ଭଳି ମାମଲା ଦ୍ରୁତଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ତେଣୁ ସରକାରଙ୍କ ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ଶେଷ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ଭାରତରେ ଲାଗୁ ନକରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

କ'ଣ ଥିଲା ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍‌ର ଯୋଜନା?

ୟୁଜରମାନଙ୍କ ଗୋପନୀୟତା (Privacy) ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ନିକଟରେ ଏହି ନୂଆ ଫିଚର୍ ଆଣିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ଏହି ଫିଚର୍ ମାଧ୍ୟମରେ ୟୁଜରମାନେ ନିଜର ଫୋନ୍ ନମ୍ବର ସେୟାର ନକରି କେବଳ ଏକ ୟୁନିକ୍ ୟୁଜରନେମ୍ (ଅତିବେଶୀରେ ୩୫ଟି ଅକ୍ଷର) ସାହାଯ୍ୟରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରିବେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍‌ରେ କାହା ସହ କଥା ହେବାକୁ ହେଲେ ଫୋନ୍ ନମ୍ବରର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡୁଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ନୂଆ ଅପଡେଟ୍‌ରେ ତାହା ବଦଳିବାର ଯୋଜନା ଥିଲା।

ମେଟାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

ସରକାରଙ୍କ ଏହି ନୋଟିସ୍ ପରେ ମେଟା ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ନକଲି ଆକାଉଣ୍ଟ ଏବଂ ଠକେଇକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ବ୍ୟାପକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ୟୁଜରନେମ୍‌କୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ବାରଣ କରାଯିବ ଅର୍ଥାତ ଏହାକୁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯିବ। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ନୂଆ ଫିଚର୍ କେତେ ସୁରକ୍ଷିତ, ତାହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୀକ୍ଷା ପରେ ହିଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବ ବୋଲି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MeitY) ପକ୍ଷରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି᱾