ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ପାଲଟିଛି। କିନ୍ତୁ ବଢୁଥିବା ସାଇବର ଅପରାଧ କାରଣରୁ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ହ୍ୟାକ୍ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ହ୍ୟାକର୍ ମାନେ ଅତି ସହଜରେ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ ଚୋରି କରିପାରିବେ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଲାଗୁଛି ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଫୋନ୍ ହ୍ୟାକ୍ ହୋଇଛି, ତେବେ କିଛି ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣରୁ ଆପଣ ଏହା ଜାଣିପାରିବେ।

ଫୋନ୍ ହ୍ୟାକ୍ ହେବାର ୧୦ଟି ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷଣ

୧. ବ୍ୟାଟେରୀ ଶୀଘ୍ର ସରିଯିବା: ଯଦି ଫୋନ୍ ର ବ୍ୟାଟେରୀ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଶୀଘ୍ର ସରିଯାଉଛି, ତେବେ ବ୍ୟାକଗ୍ରାଉଣ୍ଡରେ କୌଣସି ସ୍ପାଏୱେର୍ (Spyware) ଚାଲୁଥାଇପାରେ।

୨. ଅଧିକ ଡାଟା ଖର୍ଚ୍ଚ: ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବହାର ନକରି ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମୋବାଇଲ୍ ଡାଟା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବା ହ୍ୟାକିଂର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷଣ।

୩. ଅଜଣା ଆପ୍ସ: ଫୋନରେ ନିଜେ ଇନଷ୍ଟଲ କରିନଥିବା କୌଣସି ଅଜଣା ଆପ୍ସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବା।

୪. ଫୋନ୍ ଗରମ ହେବା: ସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାର ସମୟରେ କିମ୍ବା ଫୋନ୍ ରଖାଯାଇଥିବା ବେଳେ ବି ଫୋନ୍ ଅଧିକ ଗରମ ହୋଇଯିବା।

୫. ଅନାବଶ୍ୟକ ପପ୍-ଅପ୍ସ୍: ବାରମ୍ବାର ଫୋନ୍ ସ୍କ୍ରିନରେ ବିଜ୍ଞାପନ ବା ପପ୍-ଅପ୍ ଆଡ୍ସ ଆସିବା।

୬. ଫୋନ୍ ସ୍ଲୋ ହେବା: ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଅଧିକ ହ୍ୟାଙ୍ଗ ହେବା ଏବଂ ଏହାର ପରଫରମାନ୍ସ ବହୁତ ସ୍ଲୋ ହୋଇଯିବା।

୭. ଅଜଣା ମେସେଜ୍ ଓ କଲ୍: ଆପଣଙ୍କ ନମ୍ବରରୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆପେ ଆପେ ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ କିମ୍ବା ମେସେଜ୍ ଯିବା କିମ୍ବା ଆପଣ କରିନଥିବା କଲ୍ ର ରେକର୍ଡ ଫୋନରେ ରହିବା।

୮. ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଆକାଉଣ୍ଟ ହ୍ୟାକ୍: ଆପଣଙ୍କ ଇମେଲ୍ କିମ୍ବା ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଗତିବିଧି ଦେଖାଯିବା କିମ୍ବା ପାସୱାର୍ଡ ବଦଳିଯିବା।

୯. କ୍ୟାମେରା ଓ ମାଇକ୍ରୋଫୋନ୍ ଆକ୍ଟିଭ୍ ହେବା: ଆପଣଙ୍କ ବିନା ଅନୁମତିରେ ଏବଂ ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁନଥିବା ସମୟରେ ବି ଫୋନ୍ ର କ୍ୟାମେରା କିମ୍ବା ମାଇକ୍ ଅନ୍ ହୋଇଯିବା।

୧୦. ଅଜଣା ଶବ୍ଦ ଶୁଭିବା: କଲ୍ ସମୟରେ ବାରମ୍ବାର କୌଣସି ଅଜଣା ବ୍ୟାକଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ ଶବ୍ଦ ବା ଇକୋ ଶୁଭିବା, ଯାହାକି କେହି ଆପଣଙ୍କ କଲ୍ ଶୁଣୁଥିବାର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ।

ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କ'ଣ କରିବେ?

ନିଜ ଫୋନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ସର୍ବଦା ମୋବାଇଲ୍ ର ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମ୍ ଓ ଆପ୍ସ କୁ ଅପଡେଟ୍ ରଖନ୍ତୁ। କେବେହେଲେ ହ୍ୱାଟସ୍ ଆପ୍ କିମ୍ବା ମେସେଜ୍ ରେ ଆସିଥିବା କୌଣସି ଅଜଣା ଲିଙ୍କରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଅନଭେରିଫାଇଡ୍ ସୋର୍ସରୁ କୌଣସି ଆପ୍ ଇନଷ୍ଟଲ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ସାର୍ବଜନୀନ ୱାଇ-ଫାଇ (Public Wi-Fi) ର ବ୍ୟବହାରରୁ ନିବୃତ୍ତ ରହିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଟୁ-ଫ୍ୟାକ୍ଟର ଅଥେଣ୍ଟିଫିକେସନ୍ (2FA) ସକ୍ରିୟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଫୋନରେ ଉପରୋକ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଉଛି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଫୋନ୍ କୁ ଫ୍ୟାକ୍ଟ୍ରି ରିସେଟ୍ କରନ୍ତୁ।

ଆଜିକାଲି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଫିଚରର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ଅନେକ ଲୋକ ଜାଣି ନଥାନ୍ତି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଫିଚର ହେଉଛି 'ରିଷ୍ଟାର୍ଟ' (Restart)। ଅନେକ ଲୋକ ନିଜ ଫୋନକୁ ମାସ ମାସ ଧରି ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯାହା ଫଳରେ ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦିଏ। ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଫୋନ୍ କାହିଁକି ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରାଯାଏ ଏବଂ ଏହାର ଫାଇଦା କ'ଣ।

ଫୋନ୍ କାହିଁକି ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍?

ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ନିଜ ଫୋନରେ ଅନେକ ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁ। କାମ ସରିବା ପରେ ଆମେ ଆପ୍ ବନ୍ଦ କରିଦେଉ, କିନ୍ତୁ ଏହା ବ୍ୟାକଗ୍ରାଉଣ୍ଡରେ ଚାଲୁ ରହିଥାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଫୋନର ରାମ୍ (RAM) ଉପରେ ଚାପ ପଡ଼େ ଏବଂ ଫୋନ୍ ସ୍ଲୋ ହୋଇଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଫୋନକୁ ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବ୍ୟାକଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଆପ୍ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ମେମୋରୀ କ୍ଲିୟର ହୋଇଯାଏ। ଫଳରେ ଫୋନର ସ୍ପିଡ୍ (Speed) ବଢ଼ିଥାଏ।

କେଉଁ ସମୟରେ ଫୋନ୍ ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରିବେ?

ଫୋନ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବେଳେ ଯଦି ଫୋନ୍ ବାରମ୍ବାର ହ୍ୟାଙ୍ଗ୍ (Hang) ହେଉଛି କିମ୍ବା କୌଣସି ଆପ୍ ହଠାତ୍ କ୍ରାସ୍ କରୁଛି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଫୋନ୍ ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହାବ୍ୟତୀତ ଯଦି ଫୋନରେ ନେଟୱାର୍କ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଏ ବା ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଠିକ୍ ଭାବେ କାମ କରେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହୋଇଥାଏ। ନୂଆ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଅପଡେଟ୍ ପରେ ମଧ୍ୟ ଫୋନକୁ ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରିବା ଜରୁରୀ।

ବ୍ୟାଟେରୀ ଲାଇଫ୍ ବୃଦ୍ଧି

ଅନେକ ସମୟରେ ଅଦରକାରୀ ଆପ୍ ଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟାକଗ୍ରାଉଣ୍ଡରେ ଚାଲିବା ଯୋଗୁଁ ଫୋନର ବ୍ୟାଟେରୀ (Battery) ଶୀଘ୍ର ସରିଯାଏ। ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସବୁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ବ୍ୟାଟେରୀ ସଞ୍ଚୟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଟେକ୍ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଫୋନକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ପାଇଁ ସପ୍ତାହକୁ ଅତିକମରେ ଥରେ ଫୋନକୁ ନିଶ୍ଚୟ ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍।