ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଅଞ୍ଚଳରେ ଉତ୍ତେଜନା ଲଗାତାର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଓମାନ ଉପକୂଳ ନିକଟରେ ଆମେରିକା ସେନା ଦ୍ୱାରା ଆଉ ଏକ ଭାରତୀୟ କର୍ମଚାରୀ ଥିବା ଜାହାଜ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ଗତ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ହେଉଛି ଏଭଳି ଚତୁର୍ଥ ଆକ୍ରମଣ, ଯାହା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବା ଭାରତୀୟ ନାବିକମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଜାହାଜ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ

ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକାର ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ଜାହାଜଟିର ନାମ ହେଉଛି ଲିଆକି ଫ୍ରିଡମ୍ (Liaki Freedom)। ଏହି ଜାହାଜରେ ଅନେକ ଭାରତୀୟ କର୍ମଚାରୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଫରୱାର୍ଡ ସିମ୍ୟାନ୍ସ ୟୁନିଅନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (FSUI) ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଜାହାଜର ଭେରି ହାଇ ଫ୍ରିକ୍ୱେନ୍ସି (VHF) ରେଡିଓ କାମ କରୁନାହିଁ। ଫଳରେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସହ ସିଧାସଳଖ କୌଣସି ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇପାରୁନାହିଁ। ତେବେ ୟୁନିଅନ୍ ଜାହାଜର ଅବସ୍ଥିତି ଟ୍ରାକ୍ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଯାହାର ସର୍ବଶେଷ ଠିକଣା ହେଉଛି ଅକ୍ଷାଂଶ 24°43.85N ଏବଂ ଦ୍ରାଘିମା 56°37.52E। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଜାହାଜର କେତେ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ହୋଇଛି କିମ୍ବା କେହି ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ସେ ନେଇ କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚନା ମିଳିପାରି ନାହିଁ।

ବଢୁଛି କୂଟନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା

ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ଇରାନ ସହ ଜଡ଼ିତ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆମେରିକା ନିଜର ନୌସେନା ଜରିଆରେ କଡ଼ା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛି। ତେବେ ଏହି ନୂତନ ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଭାରତ କିମ୍ବା ଆମେରିକା ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ସରକାରୀ ବୟାନ ଜାରି କରାଯାଇ ନାହିଁ। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଆମେରିକା ନୌସେନା ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣରେ ଏମଟି ମାରିଭେକ୍ସ (MT Marivex) ନାମକ ଜାହାଜ ମଧ୍ୟ ଟାର୍ଗେଟ୍ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ଘଟଣାରେ ୩ ଜଣ ଭାରତୀୟ ନାବିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଭାରତୀୟ ନାବିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଆମେରିକା ନିକଟରେ କଡ଼ା ପ୍ରତିବାଦ ଜଣାଇଥିଲା। ବାରମ୍ବାର ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ନାବିକଙ୍କ ଉପରେ ହେଉଥିବା ଏଭଳି ଆକ୍ରମଣ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟାପକ ଉଦ୍ବେଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଓମାନ ଉପକୂଳରେ ଆମେରିକା ସେନା ଦ୍ୱାରା ଏକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଉପରେ କରାଯାଇଥିବା ଆକ୍ରମଣରେ ୩ ଜଣ ଭାରତୀୟ ନାବିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଭାରତ ସରକାର ଦୃଢ଼ ନିନ୍ଦା କରିବା ସହ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଥିବା ବରିଷ୍ଠ ଆମେରିକୀୟ କୂଟନୀତିଜ୍ଞଙ୍କୁ ଡକାଇ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ପ୍ରତିବାଦ ଜଣାଇଛନ୍ତି। ଆମେରିକା ପ୍ରଶାସନର ଏଭଳି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଭାରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛି।

ଘଟଣାର ବିବରଣୀ ଏବଂ ମୃତାହତ

ପାଲାଉ ଦେଶର ପତାକା ଲାଗିଥିବା ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଏମଟି ସେଟ୍ଟେବେଲୋ (MT Settebello) ଇରାନୀୟ ତୈଳ ପରିବହନ ଉପରେ ଥିବା ଆମେରିକାର କଟକଣାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆଣି ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଏହା ଉପରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ କରିଥିଲା। ଏହି ଜାହାଜରେ ମୋଟ ୨୪ ଜଣ ଭାରତୀୟ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୧ ଜଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ୩ ଜଣ ନିଖୋଜ ଥିଲେ। ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ବନ୍ଦର, ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ଏବଂ ଜଳପଥ ମନ୍ତ୍ରୀ ସର୍ବାନନ୍ଦ ସୋନୋୱାଲ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ନିଖୋଜ ଥିବା ୩ ଜଣ ଭାରତୀୟ ନାବିକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ମୃତଦେହ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି।

କୂଟନୈତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏବଂ ଭାରତର ପଦକ୍ଷେପ

ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MEA) ଗଭୀର ଉଦବେଗ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ନିରୀହ ନାବିକମାନଙ୍କ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦକୁ ଭାରତ ଗ୍ରହଣ କରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଆମେରିକାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦିଆଯାଇଛି। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଥିବା ବରିଷ୍ଠ ଆମେରିକୀୟ କୂଟନୀତିଜ୍ଞଙ୍କୁ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ତୁରନ୍ତ ଡକାଇ ଘଟଣାର କଡ଼ା ପ୍ରତିବାଦ କରାଯାଇଛି। ଭାରତୀୟ ନାବିକମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି।

ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସହାୟତା

ଓମାନରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ଦୂତାବାସ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ ସହ ମିଶି ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିଛି। କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ସୋନୋୱାଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି କଷ୍ଟକର ସମୟରେ ମୋଦୀ ସରକାର ଶୋକସନ୍ତପ୍ତ ପରିବାର ସହ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି। ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ୨୧ ଜଣ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ସ୍ୱଦେଶ ଫେରାଇ ଆଣିବା ସହ ମୃତ ନାବିକମାନଙ୍କ ପାର୍ଥିବ ଶରୀରକୁ ଯଥାଶୀଘ୍ର ଭାରତ ଆଣିବା ପାଇଁ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ କ୍ରମାଗତ ଆକ୍ରମଣକୁ ନେଇ ଭାରତ କୂଟନୈତିକ ସମାଧାନ ଏବଂ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛି।