ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ବଢୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ରେ ଜାରି ରହିଥିବା ଅଶାନ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ନିଜର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା (Energy Security) ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ସରକାର ₹୪୦,୦୦୦ କୋଟି ($୪.୭ ରୁ ୪.୮ ବିଲିୟନ) ବ୍ୟୟରେ ନିର୍ମାଣ ହେବାକୁ ଥିବା ଓମାନ-ଇଣ୍ଡିଆ ଡିପ୍-ସି ଗ୍ୟାସ୍ ପାଇପଲାଇନ୍ (Oman-India Deep-Sea Gas Pipeline) ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଲ୍ଫ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଭାରତକୁ ସିଧାସଳଖ ଏବଂ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ କରାଯାଇପାରିବ।

ଏହି ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପର ବିଶେଷତ୍ୱ କ'ଣ?

ମିଡିଲ୍ ଇଷ୍ଟ-ଇଣ୍ଡିଆ ଡିପ୍-ୱାଟର୍ ପାଇପଲାଇନ୍ (MEIDP) ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଓମାନ କୁ ସିଧାସଳଖ ଭାରତର ଗୁଜରାଟ ଉପକୂଳ ସହ ଯୋଡ଼ିବ। ଆରବ ସାଗର ତଳେ ପ୍ରାୟ ୨,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବର ଏହି ଅଣ୍ଡର-ସି (Undersea) ପାଇପଲାଇନ୍ ବିଛାଯିବ। ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରୁ ପ୍ରାୟ ୩,୪୫୦ ମିଟର ଗଭୀରରେ ନିର୍ମାଣ ହେବାକୁ ଥିବା ଏହି ପାଇପଲାଇନ୍ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗଭୀରତମ ତଥା ଜଟିଳ ଜଳଭାଗ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ, ବାଧାବିଘ୍ନ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ କଟକଣା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (Natural Gas) ଯୋଗାଣ ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଏହି ଡିଜାଇନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବାଇପାସ୍ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ

ବିଶ୍ୱର ମୋଟ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଏସୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଅଧିକ ରହିଛି। ଭାରତର ଏଲଏନଜି (LNG) ଆମଦାନୀର ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ଏବଂ ଏଲପିଜି (LPG) ଆମଦାନୀର ୮୫ ରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ଏହି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥ ଦେଇ ଆସିଥାଏ। ତେଣୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଉପୁଜୁଥିବା ଯେକୌଣସି ସାମରିକ ବିବାଦ ଭାରତର ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣକୁ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଏହି ସମସ୍ୟାର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ବିକଳ୍ପ ପାଇପଲାଇନ୍ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରୁଛି।

ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ

ଏହି ବହୁମୂଲ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପର ବାସ୍ତବ ରୂପାୟନ ପାଇଁ ଭାରତର ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ସରକାରୀ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି। ଗେଲ୍ (GAIL), ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଏଲ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ (IOCL) ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ସ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ୍ (EIL) କୁ ଏହି ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପର ସବିଶେଷ ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ଆକଳନ (Detailed Feasibility Assessment) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଛି। ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଅଟକି ରହିଥିବା ଏହି ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ଗ୍ୟାସ୍ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜ୍ (SAGE) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲେ ଭାରତର ଶକ୍ତି ନିରାପତ୍ତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଏକ ଗେମ୍ ଚେଞ୍ଜର ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ।