ଭାରତୀୟ ମହିଳା କୁସ୍ତିବିତ୍ ଭିନେଶ ଫୋଗାଟ (Vinesh Phogat)ଙ୍କୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ (Supreme Court)ରୁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିଛି। ଆଗାମୀ ଏସିଆନ ଗେମ୍ସ ୨୦୨୬ (Asian Games 2026) ପାଇଁ ହେବାକୁ ଥିବା ଚୟନ ଟ୍ରାଏଲ୍ସରେ ଭାଗ ନେବାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ ଭିନେଶଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣିଥରେ ମ୍ୟାଟ୍‌କୁ ଫେରିବାର ବାଟ ଫିଟିଯାଇଛି।

ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇବାକୁ ମନା

ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟ ଭିନେଶଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ରାୟ ଶୁଣାଇ ତାଙ୍କୁ ଟ୍ରାଏଲ୍ସରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ। ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଭାରତୀୟ କୁସ୍ତି ମହାସଂଘ (WFI) ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଜଷ୍ଟିସ୍ ପି.ଏସ୍. ନରସିଂହ ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଆଲୋକ ଅରାଧେଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଖଣ୍ଡପୀଠ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଫଳରେ ମେ' ୩୦ ଏବଂ ୩୧ ତାରିଖରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭାଗ ନେବା ପାଇଁ ଭିନେଶଙ୍କ ରାସ୍ତା ସଫା ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ଅବସରରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, "ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅଟକାଉ ନାହୁଁ, ଆପଣ ଯାଇ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ"।

ଡୋପିଂ ଟେଷ୍ଟକୁ ନେଇ କୋର୍ଟଙ୍କ ଚିନ୍ତା

ଯଦିଓ ଟ୍ରାଏଲ୍ସରେ ଭାଗ ନେବାକୁ ତୁରନ୍ତ ଅନୁମତି ମିଳିଛି, ତଥାପି ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ଏବଂ କିଛି ଆପତ୍ତିଜନକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ନିଜର ଉଦ୍‌ବେଗ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଖେଳାଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଡୋପିଂ ଟେଷ୍ଟ ଏଡ଼ାଇବା ଘଟଣାକୁ କୋର୍ଟ ଏକ 'ଗମ୍ଭୀର ତ୍ରୁଟି' ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ଖେଳର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ନିୟମାବଳୀ ସହିତ କୌଣସି ଆପୋଷ ବୁଝାମଣା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଖଣ୍ଡପୀଠ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଏଫ୍‌ଆଇର ଆବେଦନ ଉପରେ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଶୁଣାଣି କରିବେ ବୋଲି ଜଣାଇଛନ୍ତି।

ମାତୃତ୍ୱ ଓ ଖେଳାଳିଙ୍କ ଅଧିକାର ବିବାଦ

ଏହି ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇଟି ମୁଖ୍ୟତଃ ଭିନେଶଙ୍କ ମାତୃତ୍ୱକାଳୀନ ଛୁଟି ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଖେଳକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସହ ଜଡ଼ିତ। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ମାଆ ହେବା ପରେ ଭିନେଶ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ କୁସ୍ତି ମ୍ୟାଟ୍‌ରୁ ଦୂରେଇ ରହିଥିଲେ। ତେବେ ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିନଥିବା କାରଣ ଦର୍ଶାଇ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଏଫ୍‌ଆଇ ତାଙ୍କୁ ଟ୍ରାଏଲ୍ସରୁ ବାଦ୍ ଦେଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭେଦଭାବମୂଳକ ଏବଂ ଅଗ୍ରହଣୀୟ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିଲେ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ସଦ୍ୟତମ ଅନୁମତି ଭିନେଶଙ୍କ ପରି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟସ୍ତରରେ ଦେଶ ପାଇଁ ଗୌରବ ଆଣିଥିବା ମହିଳା ଆଥଲେଟ୍‌ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବିଜୟ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଭାରତୀୟ କୁସ୍ତି ମହାସଂଘ (ଡବ୍ଲ୍ୟୁଏଫଆଇ) ଏବଂ ଷ୍ଟାର୍ ରେସଲର ବିନେଶ ଫୋଗାଟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ବିବାଦରେ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଛନ୍ତି। ୨୦୨୬ ଏସୀୟ କ୍ରୀଡ଼ା ଟ୍ରାଏଲ୍‌ରୁ ବିନେଶଙ୍କୁ ବାଦ୍ ଦେବା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ କୋର୍ଟ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଏଫଆଇକୁ କଡ଼ା ଭାଷାରେ ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ଖେଳାଳି ଏବଂ ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ "କୁସ୍ତି କାହିଁକି କ୍ଷତି ସହିବ?" ବୋଲି କୋର୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି।

ମାତୃତ୍ୱ କୌଣସି ଖେଳାଳିଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧକ ନୁହେଁ

ଗତ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୫ରେ ବିନେଶ ଏକ ସନ୍ତାନର ମା' ହୋଇଥିଲେ। ମାତୃତ୍ୱ ଅବକାଶ ପରେ ସେ ପୁଣିଥରେ କୁସ୍ତିକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି। ତେବେ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଏଫଆଇ ତାଙ୍କୁ ଟ୍ରାଏଲ୍‌ରୁ ବାଦ୍ ଦେବା ଘଟଣାରେ ଅସନ୍ତୋଷ ବ୍ୟକ୍ତ କରି ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି ଯେ, "ଦେଶରେ ମାତୃତ୍ୱକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ, ଏହା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କ୍ୟାରିଅର୍ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ସଂଘ ନିଜର ପୁରୁଣା ଚୟନ ନିୟମରେ ଆଣିଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉପରେ କୋର୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବା ସହ ଏହା ପ୍ରତିଶୋଧ ମୂଳକ ନହେବା ଉଚିତ ବୋଲି ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି।

କେନ୍ଦ୍ରକୁ ବିଶେଷଜ୍ଞ କମିଟି ଗଠନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ

ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ବିଶେଷଜ୍ଞ କମିଟି ଗଠନ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି କମିଟି ବିନେଶ ଫୋଗାଟଙ୍କ ଫିଟନେସ୍ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟତା ଯାଞ୍ଚ କରିବ। ଆସନ୍ତା ମେ ୩୦ ଏବଂ ୩୧ ତାରିଖରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଏସୀୟ କ୍ରୀଡ଼ା ଟ୍ରାଏଲ୍‌ରେ ବିନେଶଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ କୋର୍ଟ ସରକାରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ପ୍ରତିଭାବାନ ଖେଳାଳିଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ନଷ୍ଟ ହେବା ଅନୁଚିତ ବୋଲି କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

କ’ଣ ଥିଲା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବାଦ?

ଗତ ମେ ୯ ତାରିଖରେ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଏଫଆଇ ବିନେଶ ଫୋଗାଟଙ୍କୁ ଏକ ୧୫-ପୃଷ୍ଠାର କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରିଥିଲା। ଏଥିରେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିଶୃଙ୍ଖଳା, ଆଣ୍ଟି-ଡୋପିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉଲ୍ଲଂଘନ ଏବଂ ପ୍ୟାରିସ୍ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସରେ ଭାରତୀୟ କୁସ୍ତିକୁ ବଦନାମ କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ସହ ଆଣ୍ଟି-ଡୋପିଂ ନିୟମ ଅଧୀନରେ ଥିବା ୬ ମାସିଆ ନୋଟିସ୍ ଅବଧିକୁ ଦର୍ଶାଇ ଜୁନ୍ ୨୬, ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘରୋଇ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରୁ ବାସନ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ବିରୋଧରେ ବିନେଶ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ଯେ, କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଟ୍ରାଏଲ୍‌ରୁ ବାହାର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଏଫଆଇ ଘରୋଇ ପଦକ ବିଜେତାଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ଦେବା ନେଇ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଚାନକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି।

ଭାରତୀୟ କୁସ୍ତି ମହାସଂଘ (WFI) ଏବଂ ଷ୍ଟାର୍ ରେସଲର୍ ଭିନେଶ ଫୋଗାଟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। ଏହି ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ସୋମବାର ଦିନ ଭିନେଶ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଗୋଣ୍ଡାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିବା ଜାତୀୟ ଓପନ୍ ରାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟରେ ଭାଗ ନେବା ପାଇଁ ସେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ ଖେଳିବାକୁ ନେଇ ନିଜର ଯୋଗ୍ୟତା ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ WFI ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶୃଙ୍ଖଳାଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଖେଳିବା ନେଇ ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି।

ଖେଳିବାକୁ ନେଇ ଭିନେଶଙ୍କ ଦାବି

ଗୋଣ୍ଡାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଭିନେଶ ଫୋଗାଟ WFI ପକ୍ଷରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ନୋଟିସର ଜବାବ ରଖିଛନ୍ତି। ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଓପନ୍ ରାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟ ଖେଳିବା ପାଇଁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗ୍ୟ ଅଟନ୍ତି। ବିଶ୍ୱ ଆଣ୍ଟି-ଡୋପିଂ ଏଜେନ୍ସି (WADA) ର ନିୟମ ୫.୬.୧ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି। କାରଣ ସେ ନିଜର ସନ୍ନ୍ୟାସରୁ ଫେରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ୟୁନାଇଟେଡ୍ ୱାର୍ଲ୍ଡ ରେସଲିଂ (UWW) କୁ ପୂର୍ବରୁ ଅବଗତ କରାଇସାରିଛନ୍ତି। ମହାସଂଘ ତାଙ୍କୁ ଖେଳିବାକୁ ନଦେବା ପାଇଁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରୁଥିବା ଏବଂ କୁସ୍ତି ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିବା ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।

WFI ର କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ନୋଟିସ

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, WFI ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅନୁଶାସନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଶେଷ ନହୋଇଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟରେ ଭାଗ ନେବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯିବ ନାହିଁ। WFI ପକ୍ଷରୁ ଭିନେଶଙ୍କୁ ଏକ ୧୪ ପୃଷ୍ଠା ସମ୍ବଳିତ କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥିରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅନୁଶାସନହୀନତା ଏବଂ ଆଣ୍ଟି-ଡୋପିଂ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନର ଅଭିଯୋଗ ଲାଗିଥିଲା। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ସନ୍ନ୍ୟାସ ପରେ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ଖେଳାଳିଙ୍କ ପାଇଁ ୬ ମାସର ନୋଟିସ୍ ପିରିୟଡ୍ ରହିଥାଏ, ଯାହାକୁ ଭିନେଶ ପୂରଣ କରିନାହାନ୍ତି ବୋଲି WFI ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିଛି ଏବଂ ଜୁନ୍ ୨୬, ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ଖେଳିବା ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇଛି।

ପ୍ୟାରିସ୍ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସ ପରେ ନେଇଥିଲେ ସନ୍ନ୍ୟାସ

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ୨୦୨୪ ପ୍ୟାରିସ୍ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସରେ ମହିଳା ୫୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ବର୍ଗର ଫାଇନାଲ୍ ମ୍ୟାଚ୍ ପୂର୍ବରୁ ଓଜନ ଅଧିକ ଥିବା କାରଣରୁ ଭିନେଶଙ୍କୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ସେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିଲେ ଏବଂ କୁସ୍ତିରୁ ସନ୍ନ୍ୟାସ ନେବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବଦଳାଇ ପୁଣିଥରେ ମ୍ୟାଟକୁ ଫେରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ WFI ସହ ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ତିକ୍ତତା କାରଣରୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନରେ ବାରମ୍ବାର ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।