ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ପଡ଼ୋଶୀ କାନାଡା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଆମେରିକୀୟ ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରତି କାନାଡାର ବାଣିଜ୍ୟିକ ନୀତିକୁ ନେଇ ଅସନ୍ତୋଷ ବ୍ୟକ୍ତ କରିବା ସହ ଟ୍ରମ୍ପ କାନାଡାରୁ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ଅଧିକାଂଶ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଟାରିଫ୍ (ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ) ଲଗାଇବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନୂତନ ଶୁଳ୍କ ଆସନ୍ତା ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗୁ ହେବ ବୋଲି ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।

କାହିଁକି ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି?

ଆମେରିକା ଅଭିଯୋଗ କରିଛି ଯେ, କାନାଡା ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଆମେରିକୀୟ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍, ମଦ ଏବଂ ଦୁଗ୍ଧଜାତ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ପକ୍ଷପାତମୂଳକ ନୀତି ଆପଣାଉଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏହି ଟାରିଫ୍ ଲଗାଇବାର ଆଉ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି କାନାଡାର ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ। ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ ଯେ କାନାଡାର ଜଙ୍ଗଲରେ ଲାଗୁଥିବା ନିଆଁ କାରଣରୁ ଆମେରିକାର ବାୟୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଦୂଷିତ ହେଉଛି ଏବଂ କାନାଡା ନିଜ ଜଙ୍ଗଲର ସଠିକ୍ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ୱାଇନ୍, ହକି ଷ୍ଟିକ୍ ଏବଂ ସିମେଣ୍ଟ ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଏହି ବିପୁଳ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି।

କେବେଠାରୁ ଲାଗୁ ଓ କାହାକୁ ଛାଡ଼?

ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ନୂଆ ଆମଦାନୀ ନିୟମ ଆସନ୍ତା ମାସକ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ତେବେ କାନାଡାରୁ ଆସୁଥିବା କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଏହି ଟାରିଫ୍ ବୋଝରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଶକ୍ତି (Energy), ପୋଟାସ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କେତେକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଏହି ୫୦% ଟାରିଫ୍ ପରିସରରୁ ଛାଡ଼ ମିଳିଛି।

ବାଣିଜ୍ୟିକ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କା

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏହି ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦୁଇ ପଡ଼ୋଶୀ ତଥା ପ୍ରମୁଖ ଅର୍ଥନୈତିକ ସହଯୋଗୀ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ତିକ୍ତତାକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। କାନାଡାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମାର୍କ କାର୍ନେ (Mark Carney) ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ନୀତିକୁ ଖୋଲାଖୋଲି ବିରୋଧ କରିଆସିଛନ୍ତି। ନିକଟରେ ଉଭୟ ନେତା ଏକାଠି ବସି ବିଶ୍ୱକପ୍ ଫାଇନାଲ୍ ଦେଖିଥିବା ବେଳେ ଏବେ ହଠାତ୍ ଏହି ଘୋଷଣା ଯୋଗୁଁ ଉଭୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଟ୍ରେଡ୍ ୱାର୍ (Trade War) ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (ଆରବିଆଇ) ର ପୂର୍ବତନ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ରଘୁରାମ ରାଜନଙ୍କୁ ଆମେରିକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ୟୁଏସ୍ ଫେଡେରାଲ୍ ରିଜର୍ଭର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ସମେତ ଆଉ ଦୁଇ ଜଣ ଭାରତୀୟ ବଂଶୋଦ୍ଭବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ୟାନେଲରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି। ସେମାନେ ହେଲେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ରାଜ ଚେଟ୍ଟି ଏବଂ ମାଇକ୍ରୋସଫ୍ଟର ବରିଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ତଥା ଏକ୍ସବକ୍ସ (Xbox) ର ସିଇଓ ଆଶା ଶର୍ମା।

୫ଟି ନୂତନ ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସ ଗଠନ

ନିକଟରେ ୟୁଏସ୍ ଫେଡେରାଲ୍ ରିଜର୍ଭର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିବା କେଭିନ ୱାର୍ସ (Kevin Warsh) ଆମେରିକାର ମୁଦ୍ରାନୀତି (Monetary Policy) ର ସମୀକ୍ଷା ଏବଂ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ୫ଟି ନୂତନ ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ବଢୁଥିବା ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସହ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ବିଶେଷଜ୍ଞ କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ପରାମର୍ଶ ଦେବେ।

କାହାକୁ ମିଳିଲା କେଉଁ ଦାୟିତ୍ୱ?

ରଘୁରାମ ରାଜନ: ତାଙ୍କୁ 'ବାଲାନ୍ସ ସିଟ୍ ପଲିସି' (Balance Sheet Policy) ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି। ସେ ହାର୍ଭାର୍ଡ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ କାରେନ ଡାଇନାନ ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ଫେଡେରାଲ୍ ରିଜର୍ଭ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେରେମି ଷ୍ଟେନଙ୍କ ସହ ମିଶି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନର ବାଲାନ୍ସ ସିଟ୍ ନୀତିର ସମୀକ୍ଷା କରିବେ।

ରାଜ ଚେଟ୍ଟି: ହାର୍ଭାର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ରାଜ ଚେଟ୍ଟିଙ୍କୁ 'ଡାଟା' (Data) ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସର ସହ-ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ୱାଲମାର୍ଟର ପୂର୍ବତନ ସିଇଓ ଡଗ୍ ମ୍ୟାକମିଲନ୍ ଏବଂ ସିକାଗୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ କେଭିନ୍ ମର୍ଫିଙ୍କ ସହ ମିଶି ସେ ଅର୍ଥନୈତିକ ତଥ୍ୟର ମାନରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।

ଆଶା ଶର୍ମା: ମାଇକ୍ରୋସଫ୍ଟର ଏକ୍ସବକ୍ସ ସିଇଓ ଆଶା ଶର୍ମାଙ୍କୁ 'ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି' (Productivity and Jobs) ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ୟାନେଲ୍ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI) ଏବଂ ନୂତନ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବ।

ଏହି ବିଶେଷଜ୍ଞ ପ୍ୟାନେଲରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଂଲଣ୍ଡର ପୂର୍ବତନ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ମର୍ଭିନ କିଙ୍ଗ, ନୋବେଲ ବିଜେତା ଥୋମାସ୍ ସାର୍ଜେଣ୍ଟ ଏବଂ ଭେଞ୍ଚର କ୍ୟାପିଟାଲିଷ୍ଟ ମାର୍କ ଆଣ୍ଡ୍ରେସେନଙ୍କ ଭଳି ବହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି।

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତିକୁ ପୁଣି ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ଲାଗିଛି। ଆମେରିକାର ଏକ ସଂଘୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ଅଦାଲତ (US Court of International Trade) ଗୁରୁବାର ଦିନ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନର ଅସ୍ଥାୟୀ ୧୦% ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଟାରିଫ୍ (ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଶୁଳ୍କ) କୁ ବେଆଇନ ତଥା ଅଯୌକ୍ତିକ ବୋଲି ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ଅଦାଲତ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ୧୯୭୦ ଦଶକର ବାଣିଜ୍ୟ ଆଇନ ଅଧୀନରେ ଏହି ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିବା ଆଦୌ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ।

ଅଦାଲତଙ୍କ ରାୟ ଓ ଆଇନଗତ ଦିଗ

ନ୍ୟୁୟର୍କ ସ୍ଥିତ ଆମେରିକା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ଅଦାଲତର ତିନି ଜଣିଆ ଖଣ୍ଡପୀଠ ୨-୧ ମତରେ ଏହି ରାୟ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି। ବିଚାରପତିମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, କଂଗ୍ରେସ ଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା କ୍ଷମତାର ଏହା ବହିର୍ଭୂତ ଏବଂ ଏହି ଟାରିଫ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ "ବେଆଇନ" ଅଟେ। ଗତ ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଟ୍ରମ୍ପ ୧୯୭୪ ମସିହାର ବାଣିଜ୍ୟ ଆଇନର ଧାରା ୧୨୨ (Section 122 of the Trade Act of 1974) ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ନୂତନ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆଇନ ସାଧାରଣତଃ ଦେଶରେ 'ବ୍ୟାଲାନ୍ସ ଅଫ୍ ପେମେଣ୍ଟ' (ଭୁଗତାନ ସନ୍ତୁଳନ) ସମସ୍ୟା ଥିଲେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତିରେ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗ ଭୁଲ୍ ବୋଲି କୋର୍ଟ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।

ସୀମିତ ସଂସ୍ଥାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା

ଅଦାଲତଙ୍କ ଏହି ରାୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ କେବଳ ସେହି ପକ୍ଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହେବ ଯେଉଁମାନେ ଏହା ବିରୋଧରେ ମାମଲା ରୁଜୁ କରିଥିଲେ। ଡେମୋକ୍ରାଟ୍ ଶାସିତ ୨୪ଟି ରାଜ୍ୟ, ବିଶେଷ କରି ୱାଶିଂଟନ୍ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଇଟି କ୍ଷୁଦ୍ର ବ୍ୟବସାୟୀ ସଂସ୍ଥା ଏହି ମାମଲା ଦାୟର କରିଥିଲେ। ଅଦାଲତ ପ୍ରଶାସନକୁ ଆଗାମୀ ୫ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଆବେଦନକାରୀଙ୍କୁ ଟାରିଫ୍ ରିଫଣ୍ଡ (ଫେରସ୍ତ) ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ତେବେ ମାମଲା ସହ ଜଡିତ ନଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆମଦାନୀକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ୧୦% ଶୁଳ୍କ ବଳବତ୍ତର ରହିବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନର ଆବେଦନ ଉପରେ ଉପର ଅଦାଲତଙ୍କ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନଆସିଛି। ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଟାରିଫ୍ ଆସନ୍ତା ଜୁଲାଇ ୨୪ ତାରିଖରେ ଶେଷ ହେବାର ଅବଧି ରହିଛି।

ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଏଡ଼ାଇବାକୁ ହୋଇଥିଲା ଉଦ୍ୟମ

ଗତ ବର୍ଷ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ଇମର୍ଜେନ୍ସି ଇକୋନୋମିକ୍ ପାୱାର୍ସ ଆକ୍ଟ (IEEPA) ଅଧୀନରେ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଟାରିଫ୍ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ତାହାକୁ ରଦ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ। ଆବେଦନକାରୀମାନେ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିଥିଲେ ଯେ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଉକ୍ତ ରାୟକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଟ୍ରମ୍ପ ଜାଣିଶୁଣି ପୁଣିଥରେ ଏହି ୧୦% ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଟାରିଫ୍ ନୂଆ ଆଇନର ଦ୍ୱାହି ଦେଇ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ। ଏହି ରାୟ ପରେ ଆମେରିକା ନ୍ୟାୟ ବିଭାଗ ଉପର ଅଦାଲତ (US Court of Appeals) ରେ ଏହାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବେ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି।