ଇରାନ ବିପକ୍ଷରେ ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଅଭିଯାନରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ଫେବୃଆରୀ ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେରିକାର ପ୍ରାୟ ୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ଏମକ୍ୟୁ-୯ ରିପର୍ ଡ୍ରୋନ୍ (MQ-9 Reaper drones) ନଷ୍ଟ ହୋଇସାରିଲାଣି ବୋଲି ଏକ ନୂତନ ରିପୋର୍ଟରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି।

୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଡ୍ରୋନ୍ ଧ୍ୱଂସ

ବ୍ଲୁମବର୍ଗର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତିକମରେ ୨୪ଟି ଏବଂ ସମ୍ଭବତଃ ୩୦ଟି ଏମକ୍ୟୁ-୯ ରିପର୍ ଡ୍ରୋନ୍ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ଏହି କ୍ଷତି ପେଣ୍ଟାଗନର ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ମୋଟ ଡ୍ରୋନ୍ ସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଟେ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅନେକ ଡ୍ରୋନକୁ ଇରାନୀ ସେନା ଆକାଶରେ ହିଁ ଗୁଳି କରି ଖସାଇ ଦେଇଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଆକ୍ରମଣ କିମ୍ବା ଅପରେସନ୍ ସମୟରେ ଦୁର୍ଘଟଣାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି।

ଗୋଟିଏ ଡ୍ରୋନର ମୂଲ୍ୟ ୩୦ ମିଲିୟନ ଡଲାର

ଜେନେରାଲ ଆଟୋମିକ୍ସ (General Atomics) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏହି ଡ୍ରୋନଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ କ୍ୟାମେରା, ସେନ୍ସର ସମେତ ହେଲଫାୟାର ମିସାଇଲ୍ (Hellfire missiles) ଏବଂ ଜେଡିଏଏମ୍ (JDAM) ବୋମା ବହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡ୍ରୋନର ମୂଲ୍ୟ ପାଖାପାଖି ୩୦ ମିଲିୟନ ଡଲାର ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି କ୍ଷତି ଆମେରିକା ପାଇଁ ବହୁତ ବଡ଼ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହେଉଛି, ଆମେରିକୀୟ ସେନା ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ରିପର୍ ଡ୍ରୋନର ଉତ୍ପାଦନ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଏହାର ଭରଣା କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିବ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପେଣ୍ଟାଗନ୍ ପାଖରେ ମାତ୍ର ୧୦ଟି ଆଭେଞ୍ଜର୍ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ଡ୍ରୋନ୍ ଥିବାରୁ ବିକଳ୍ପ ସୀମିତ ରହିଛି।

'ଅପରେସନ୍ ସ୍ଲେଜହ୍ୟାମର୍' ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା

ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଏବଂ ଏହା ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧର ବୃଦ୍ଧି ଆଡ଼କୁ ଗତି କରିପାରେ। ଏନବିସି (NBC) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ଏହି ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ୱାଶିଂଟନ୍ ଏହି ସାମରିକ ଅଭିଯାନର ନାମ ବଦଳାଇ 'ଅପରେସନ୍ ସ୍ଲେଜହ୍ୟାମର୍' (Operation Sledgehammer) ରଖିବାକୁ ବିଚାର କରୁଛି।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟରେ ଭୌଗୋଳିକ ରାଜନୈତିକ ତିକ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି। ଇରାନ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ଜର୍ମାନ ଚାନ୍ସେଲରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି ଆମେରିକୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଭାଗ।

ଆମେରିକା ଓ ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ଜର୍ମାନୀର ଚାନ୍ସେଲର ଫ୍ରେଡ୍ରିକ୍ ମର୍ଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ପେଣ୍ଟାଗନ୍ ଏକ ବଡ଼ ଘୋଷଣା କରିଛି। ଆଗାମୀ ୬ ରୁ ୧୨ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକା ଜର୍ମାନୀରୁ ପ୍ରାୟ ୫,୦୦୦ ସୈନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବ ବୋଲି ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ପେଣ୍ଟାଗନ୍ ପକ୍ଷରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଧମକ ସତ ହେଲା

ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲିଥିବା ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନେଇ ଜର୍ମାନୀ ଚାନ୍ସେଲର ଫ୍ରେଡ୍ରିକ୍ ମର୍ଜ ନିକଟରେ ଏକ ବିବାଦୀୟ ବୟାନ ଦେଇଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଇରାନ ନେତୃତ୍ୱ ଆମେରିକାକୁ "ଅପମାନିତ" କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ୱାଶିଂଟନର କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ରଣନୀତି ନାହିଁ। ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ପରେ ଟ୍ରମ୍ପ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଜର୍ମାନୀରୁ ସୈନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ଧମକ ଦେଇଥିଲେ। ନାଟୋ (NATO) ସହଯୋଗୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେରିକାକୁ ସହଯୋଗ କରୁନଥିବାରୁ ଟ୍ରମ୍ପ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଏବେ ଏହି ସୈନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ରୂପରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।

ପେଣ୍ଟାଗନ୍ ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

ପେଣ୍ଟାଗନ୍ ମୁଖପାତ୍ର ସନ୍ ପାର୍ନେଲ ଏକ ବିବୃତ୍ତିରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ୟୁରୋପରେ ବିଭାଗର ସୈନ୍ୟ ସ୍ଥିତିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୀକ୍ଷା କରାଯିବା ପରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ପେଣ୍ଟାଗନ ଅଧିକାରୀ ଜର୍ମାନ ଚାନ୍ସେଲରଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟକୁ "ଅନୁଚିତ ଏବଂ ସାହାଯ୍ୟହୀନ" ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦେଇଛନ୍ତି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଜର୍ମାନୀରେ ପ୍ରାୟ ୩୫,୦୦୦ ରୁ ୩୬,୦୦୦ ସକ୍ରିୟ ଆମେରିକୀୟ ସୈନ୍ୟ ମୁତୟନ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ନୂଆ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁସାରେ ସେଥିରୁ ପ୍ରାୟ ୧୪% ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯିବ। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଜର୍ମାନୀରେ ରାମଷ୍ଟେନ୍ ଏୟାରବେସ୍ ପରି ଆମେରିକାର ଏକାଧିକ ପ୍ରମୁଖ ସାମରିକ ଘାଟି ରହିଛି, ଯାହାକି ୟୁରୋପରେ ଆମେରିକୀୟ ସେନାର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକାର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେଡି ଭାନ୍ସ (JD Vance) ପେଣ୍ଟାଗନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ତଥ୍ୟର ସଠିକତାକୁ ନେଇ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରିଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସଚିବ ପିଟ୍ ହେଗସେଥ୍ (Pete Hegseth) ଏବଂ ପେଣ୍ଟାଗନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ମହଜୁଦ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କରୁଥିବା ନେଇ ସେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ସରିଯିବା ନେଇ ବଢୁଛି ଆଶଙ୍କା

'ଦି ଆଟଲାଣ୍ଟିକ୍' ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେଡି ଭାନ୍ସ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଆମେରିକାର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର (ମିସାଇଲ୍ ଷ୍ଟକପାଇଲ୍) ର ଦ୍ରୁତ ହ୍ରାସକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ଇରାନ ବିପକ୍ଷରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ପରିମାଣକୁ ନେଇ ସେ ସିଧାସଳଖ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସଚିବ ପିଟ୍ ହେଗସେଥ୍ ଏବଂ ଜଏଣ୍ଟ ଚିଫ୍ସ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ଜେନେରାଲ୍ ଡାନ୍ କେନ୍ ଦାବି କରିଆସୁଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକା ନିକଟରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ରହିଛି ଏବଂ ଇରାନର ସାମରିକ ଶକ୍ତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦିଆଯାଇଛି।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଭୁଲ ତଥ୍ୟ ଦିଆଯାଉଛି କି?

ଭାନ୍ସଙ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସିଧାସଳଖ କାହା ଉପରେ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ଆଣୁନାହାଁନ୍ତି, ବରଂ ରଣନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରୁଛନ୍ତି। ତେବେ ପେଣ୍ଟାଗନର ଅତ୍ୟଧିକ ଆଶାବାଦୀ ରିପୋର୍ଟ ଉପରେ ସେ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରକଟ କରିଛନ୍ତି। ସେଣ୍ଟର୍ ଫର୍ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍ (CSIS) ର ଏକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଛି ଯେ, ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିବା କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଗୁଡିକୁ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ପ୍ରାୟ ୪ ବର୍ଷ ସମୟ ଲାଗିପାରେ। ଏହା ଫଳରେ ତାଇୱାନ, ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ କିମ୍ବା ୟୁରୋପ ଭଳି ସ୍ଥାନରେ ଭବିଷ୍ୟତର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦ ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଆମେରିକାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମତଭେଦ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨ ତାରିଖରେ ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ଆମେରିକା ପାଖରେ "ଅସୀମିତ" ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ରହିଛି ଏବଂ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ସଫଳତାର ସହ ଲଢାଯାଇପାରିବ। ମାତ୍ର ଭାନ୍ସଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଆମେରିକାର ଯୁଦ୍ଧ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ଭିତରେ ଥିବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମତଭେଦକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି। ଏକ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ ଆଡକୁ ଗତି କରୁଥିବା ବେଳେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଏଭଳି ସତର୍କବାଣୀ ଆମେରିକା ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।