ଦେଶରେ ଚିନି ଦର ବୃଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଏହାର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ବୁଧବାର ଦିନ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଅନୁଯାୟୀ, ଆସନ୍ତା ୩୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଞ୍ଚା, ଧଳା ଏବଂ ରିଫାଇଣ୍ଡ (ସଫା) ଚିନି ରପ୍ତାନି ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଭାବ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଟକଣା ଲଗାଯାଇଛି। ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଡାଇରେକ୍ଟୋରେଟ୍ ଜେନେରାଲ୍ ଅଫ୍ ଫରେନ୍ ଟ୍ରେଡ୍ (DGFT) ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ଚିନି ରପ୍ତାନି ନୀତିକୁ 'ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ'ରୁ 'ନିଷିଦ୍ଧ' ବର୍ଗକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି।

କାହିଁକି ଲାଗିଲା ଏହି ରପ୍ତାନି କଟକଣା?

ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ଆଖୁ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଆଖୁ ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ ପାଇବା ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି। ଏହା ସହିତ ଅଲ୍ ନିନୋ (El Nino) ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷାରେ ବାଧା ଏବଂ ପ୍ରତିକୂଳ ପାଗ ଯୋଗୁଁ ଆଖୁ ଅମଳ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ପୂର୍ବରୁ ସରକାର ୧୫ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଚିନି ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଘରୋଇ ଚାହିଦା ତୁଳନାରେ ଉତ୍ପାଦନ କମ୍ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଥିବାରୁ ଦରଦାମ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ରପ୍ତାନି ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି।

କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମିଳିବ ଛାଡ଼?

ଏହି କଟକଣା ସତ୍ତ୍ୱେ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସରକାର ଛାଡ଼ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। CXL ଏବଂ TRQ କୋଟା ଅଧୀନରେ ୟୁରୋପୀୟ ୟୁନିଅନ୍ (EU) ଏବଂ ଆମେରିକା (USA) କୁ ହେଉଥିବା ରପ୍ତାନି ଉପରେ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ। ଏହାବ୍ୟତୀତ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ସରକାରଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ସରକାର-ଟୁ-ସରକାର (G2G) ଚୁକ୍ତି ଅଧୀନରେ ତଥା ଆଡଭାନ୍ସ ଅଥୋରାଇଜେସନ୍ ସ୍କିମ୍ (AAS) ମାଧ୍ୟମରେ ରପ୍ତାନି ଜାରି ରହିବ। ଯେଉଁ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକରେ କଟକଣା ଲାଗୁ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଚିନି ଲୋଡିଂ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଛି କିମ୍ବା ବନ୍ଦରରେ କାଗଜପତ୍ର ଦାଖଲ ହୋଇସାରିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିବ।

ବିଶ୍ୱ ବଜାର ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ

ବ୍ରାଜିଲ ପରେ ଭାରତ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଚିନି ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଏବଂ ରପ୍ତାନିକାରୀ ଦେଶ। ଭାରତର ଏହି ଅଚାନକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଚିନିର ଅଭାବ ଦେଖାଦେବା ସହ ଦରଦାମ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଘୋଷଣା ପରେ ନ୍ୟୁୟର୍କ ବଜାରରେ କଞ୍ଚା ଚିନି ଦରରେ ୨% ଏବଂ ଲଣ୍ଡନ ବଜାରରେ ଧଳା ଚିନି ଦରରେ ୩% ବୃଦ୍ଧି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବ୍ରାଜିଲ ଏବଂ ଥାଇଲାଣ୍ଡ ଭଳି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକା ବଜାରରେ ନିଜର ରପ୍ତାନି ବୃଦ୍ଧି କରି ଫାଇଦା ଉଠାଇବାର ସୁଯୋଗ ପାଇବେ।

ନୂଆ ସରକାରୀ ଅନୁମତି ମିଳିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହେତୁ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ବିଦେଶୀ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କଠାରୁ ସୁନା ଏବଂ ରୁପା ଆମଦାନୀକୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଡାଇରେକ୍ଟୋରେଟ୍ ଜେନେରାଲ୍ ଅଫ୍ ଫରେନ୍ ଟ୍ରେଡ୍ (DGFT) ପକ୍ଷରୁ ନୂତନ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଜାରି ନହେବା କାରଣରୁ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଫଳରେ କଷ୍ଟମ୍ସ କ୍ଲିୟରାନ୍ସ ଅଭାବରୁ ବିମାନବନ୍ଦର ଓ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକରେ ଟନ୍ ଟନ୍ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ ଅଟକି ରହିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି।

ସୀମା ଶୁଳ୍କ ବିଭାଗରେ ଅଟକିଛି ଟନ୍ ଟନ୍ ସୁନା-ରୁପା

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏପ୍ରିଲ୍ ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ସୁନା ଓ ରୁପା ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଜାରି କରାଯାଇଥାଏ। ପୂର୍ବ ଆଦେଶର ବୈଧତା ଗତ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩୧, ୨୦୨୬ ରେ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି। ତେବେ ଚଳିତ ବର୍ଷ ନୂଆ ଅନୁମୋଦନ ମିଳିବାରେ ଅହେତୁକ ବିଳମ୍ବ ହେଉଥିବାରୁ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ନୂଆ ଅର୍ଡର ଦେବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ବଜାର ସୂତ୍ରରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, କଷ୍ଟମ୍ସ କ୍ଲିୟରାନ୍ସ ନହେବା କାରଣରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ୫ ଟନ୍ ସୁନା ଏବଂ ୮ ଟନ୍ ରୁପା ଅଟକି ରହିଛି। ପୂର୍ବ ଅର୍ଡରଗୁଡ଼ିକ ରିଲିଜ୍ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୂଆ ଅର୍ଡର ଦେବାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ ବୋଲି ବୁଲିୟନ୍ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ପୂର୍ବରୁ ଦର ବୃଦ୍ଧି ଆଶଙ୍କା

ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ସୁନା ଗ୍ରାହକ ଏବଂ ରୁପାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କ୍ରେତା ଅଟେ। ଆମଦାନୀ ବନ୍ଦ ରହିବା କାରଣରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ବଜାରରେ ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ବିଶେଷକରି ଆଗକୁ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ଆସୁଥିବାରୁ ସୁନା ବଜାରରେ ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଏଭଳି ସମୟରେ ଯୋଗାଣ ବ୍ୟାହତ ହେଲେ ଖୁଚୁରା ବଜାରରେ ସୁନା ଏବଂ ରୁପା ଦରରେ ଅହେତୁକ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିବା ସହ ପ୍ରିମିୟମ୍ ଚାର୍ଜ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିପାରେ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସତର୍କ କରାଇ ଦେଇଛନ୍ତି।