ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ (ECI) ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଭୋଟର ତାଲିକାର 'ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ' (SIR) ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ବୈଧ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ବୁଧବାର ଦିନ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ଏହି ରାୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତା ରହିଛି ଏବଂ ସେମାନେ କୌଣସି ସାମ୍ବିଧାନିକ କିମ୍ବା ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିନାହାନ୍ତି।

ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ କ୍ଷମତାକୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ସମର୍ଥନ

ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ଏବଂ ବିଚାରପତି ଜୟମାଲ୍ୟ ବାଗଚିଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି। କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ନିଜର ଆଇନଗତ କ୍ଷମତା ବାହାରକୁ ଯାଇ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇନାହାନ୍ତି। ଏହାସହ, 'ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ' (SIR) ଅଭିଯାନର ଅବାଧ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ସହ ସିଧାସଳଖ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି ବୋଲି କୋର୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟେ।

କ'ଣ ଥିଲା ବିବାଦ?

ଗତ କିଛି ମାସ ଧରି ବିହାର ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଏହି SIR ଅଭିଯାନକୁ ନେଇ ବ୍ୟାପକ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ଆବେଦନକାରୀମାନେ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ଯେ, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ସାଧାରଣ ଭୋଟର ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କୁ ଭୋଟଦାନ ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୨୬ ଏବଂ ଲୋକପ୍ରତିନିଧି ଆଇନ, ୧୯୫୦ ର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଛି ବୋଲି ସେମାନେ ନିଜ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିଥିଲେ। ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ନାମ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆଳରେ ନାଗରିକତ୍ୱ ପ୍ରମାଣ ମାଗିବା ବେଆଇନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା।

ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ

ସମସ୍ତ ପକ୍ଷର ଯୁକ୍ତି ଶୁଣିବା ପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଛନ୍ତି। କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଆନୁପାତିକ ଅଟେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଅତ୍ୟଧିକ କିମ୍ବା ବେଆଇନ କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ତ୍ରୁଟିମୁକ୍ତ ଭୋଟର ତାଲିକା ଏକ ସୁସ୍ଥ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୂଳଦୁଆ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ କରିବାରେ ବେଶ୍ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ବୋଲି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

ଆସନ୍ତା ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଭୋଟର ତାଲିକାକୁ ନେଇ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ବଡ଼ ବିବାଦ। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ (EC) ଦ୍ୱାରା ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟା (SIR) ମାଧ୍ୟମରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ତାଲିକାରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି। ତେବେ ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରିବା ସହ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଉପରେ ସଙ୍ଗୀନ ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି।

ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ବାଦ ପଡିଲେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭୋଟର

ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ପେଶାଲ ଇଣ୍ଟେନସିଭ ରିଭିଜନ (SIR) ଅଧୀନରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ପାଖାପାଖି ୯୧ ଲକ୍ଷ (୯.୦୮ ନିୟୁତ) ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ କଟାଯାଇଛି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ୬୦ ଲକ୍ଷ (୬.୦୦୬ ନିୟୁତ) ମାମଲା ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶର ସମାଧାନ କରାଯାଇ ସାରିଛି ବୋଲି କମିଶନ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନ୍ୟାୟିକ ଅଧିକାରୀମାନେ ଭୋଟରଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଉପରେ ଯାଞ୍ଚ କରିଥିଲେ।

ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ସଙ୍ଗୀନ ଅଭିଯୋଗ

ଏହି ବ୍ୟାପକ ଛଟେଇକୁ ନେଇ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କୁ କଡ଼ା ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ପୁରୁଲିଆରେ ଆୟୋଜିତ ଏକ ନିର୍ବାଚନୀ ସଭାରେ ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ, କମିଶନ ଜାଣିଶୁଣି ରାଜ୍ୟର ୧.୨ କୋଟି ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ତାଲିକାରୁ କାଟି ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ସେ 'ଗଣତନ୍ତ୍ରର ହତ୍ୟା' ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଗୋଟିଏ ପରିବାରର କିଛି ସଦସ୍ୟଙ୍କ ନାମ ରହିଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନାମକୁ ମନଇଚ୍ଛା କାଟି ଦିଆଯାଇଛି।

କାହିଁକି କଟାଗଲା ନାମ?

ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଅଧିକାରୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଛଟେଇ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ସହ କରାଯାଇଛି। ଭୋଟରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ସ୍ଥାନାନ୍ତର, ନକଲି ନାମ ଏବଂ ଠିକଣା ନ ମିଳିବା କାରଣରୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି। ତେବେ ଇ-ଦସ୍ତଖତ ନଥିବା କାରଣରୁ ଏବେ ବି ପ୍ରାୟ ୧୫ ଲକ୍ଷ ଭୋଟରଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ରହିଛି।

ଆଗକୁ ଅଛି ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ୨୯୪ ଆସନ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତା ଏପ୍ରିଲ ୨୩ ଏବଂ ଏପ୍ରିଲ ୨୯ ତାରିଖରେ ମତଦାନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳ ମେ ୪ ତାରିଖରେ ଘୋଷଣା କରାଯିବ। ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ପାଖେଇ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ଏତେ ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟାରେ ନାମ କାଟିବା ଘଟଣା ରାଜନୈତିକ ବାତାବରଣକୁ ଅଧିକ ସରଗରମ କରିଛି।