ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଅଘଟଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକୀୟ ବାୟୁସେନା (US Air Force) ର ଏକ କେସି-୧୩୫ ଷ୍ଟ୍ରାଟୋଟ୍ୟାଙ୍କର (KC-135 Stratotanker) ବିମାନ ମଝି ଆକାଶରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସଙ୍କେତ ଦେବା ପରେ ନିଖୋଜ ହୋଇଯାଇଛି। ବିମାନଟିକୁ ଇନ୍ଧନ ଭରିବା କ୍ଷମତା ଯୋଗୁଁ "ଫ୍ଲାଇଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଷ୍ଟେସନ୍" ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ନିକଟରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିବା ବେଳେ ବିମାନଟି ରାଡାରରୁ ଗାଏବ ହୋଇଯାଇଛି।

'୭୭୦୦' ଜରୁରୀକାଳୀନ ସଙ୍କେତ ଓ ରାଡାରରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ

ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟ୍ରାକing ସିଷ୍ଟମ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ନିଖୋଜ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବୋଇଂ ବିମାନଟି '୭୭୦୦' (7700) ସ୍କ୍ୱାକ୍ କୋଡ୍ ପ୍ରସାରଣ କରିଥିଲା, ଯାହାକି ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାଧାରଣ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସଙ୍କେତ। ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ବିମାନଟି ତଳକୁ ଖସିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା ଏବଂ ନିଜର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି କତାର (Qatar) ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲା। ତେବେ କିଛି ସମୟ ପରେ କତାର ନିକଟସ୍ଥ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଏହାର ଟ୍ରାନ୍ସପଣ୍ଡର ସିଗ୍ନାଲ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ବିମାନଟି ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି କି କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅବତରଣ କରିଛି, ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରିନାହିଁ।

ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଜିପିଏସ୍ (GPS) ଜାମିଂର ସନ୍ଦେହ

ଏହି ଘଟଣା ପରେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ କତାରର ଅଲ୍ ଉଦେଇଦ୍ ଏୟାର ବେସ୍ (Al Udeid Air Base) ରୁ ଦୁଇଟି ଏଚ୍୧୨୫ (H125) ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ହେଲିକପ୍ଟର ଉଡ଼ାଣ ଭରିଥିବା ରିପୋର୍ଟ ମିଳିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଉକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବଳ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଏବଂ ଜିପିଏସ୍ (GPS) ଜାମିଂ ବା ସ୍ପୁଫିଂ ହୋଇଥିବା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଆମେରିକୀୟ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ କମାଣ୍ଡ (US Central Command) ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ବିଧିବଦ୍ଧ ବୟାନ ଜାରି କରାଯାଇନାହିଁ କିମ୍ବା କୌଣସି ଆକ୍ରମଣର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।

ଆମେରିକା-ଇରାନ ତିକ୍ତତା ଓ 'ଅପରେସନ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫ୍ରିଡମ୍'

ଏହି ଘଟଣା ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଘଟିଛି ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ (US and Iran) ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଇରାନର କଟକଣାକୁ ଏଡ଼ାଇ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ନେବା ପାଇଁ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଗତ ମେ ୪ ତାରିଖରେ "ଅପରେସନ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫ୍ରିଡମ୍" (Operation Project Freedom) ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ମିଶନର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ହିଁ ଏଭଳି ଏକ ବଡ଼ ବିମାନ ନିଖୋଜ ହେବା ଆମେରିକୀୟ ସେନା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଇରାକରେ ଏକ ଆମେରିକୀୟ କେସି-୧୩୫ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୬ ଜଣ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରୋମାଞ୍ଚକର ଉଦ୍ଧାର ଅଭିଯାନ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଇରାନ (Iran) ସୀମା ଭିତରେ ଖସିପଡିଥିବା ଆମେରିକୀୟ ବାୟୁସେନାର F-15E ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ଇଗଲ୍ (F-15E Strike Eagle) ଯୁଦ୍ଧବିମାନର ଜଣେ କ୍ରୁ ମେମ୍ବରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ଆମେରିକୀୟ ଗୁଇନ୍ଦା ସଂସ୍ଥା ସିଆଇଏ (CIA) ଏକ ଚତୁର ରଣନୀତି ଆପଣାଇଥିଲା। ଇରାନୀ ସେନାକୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ ସିଆଇଏ ଏକ 'ଚକମା' ବା ଦିଗହରା (Deception) ଅଭିଯାନ ଚଳାଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇପାରିଥିଲା।

ଘଟଣାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣା

ଏପ୍ରିଲ୍ ୩ (April 3) ତାରିଖରେ ଇରାନର ଏକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ରେ ଆମେରିକାର F-15E ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ବିମାନରେ ଥିବା ଦୁଇଜଣ ଅଧିକାରୀ ପାରାଚ୍ୟୁଟ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ତଳକୁ ଡେଇଁପଡିଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ପାଇଲଟଙ୍କୁ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ହିଁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧିକାରୀ, ଯିଏକି ଜଣେ କର୍ଣ୍ଣେଲ (Colonel) ଏବଂ ୱେପନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ଅଫିସର ଥିଲେ, ସେ ଇରାନର ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସି ରହିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ବଡ଼ ଧରଣର ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା କରାଯିବା ସହ ହଜାର ହଜାର ସୈନ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ।

CIA ର ଚକମା ଦେବାର ରଣନୀତି

ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ CIA ଏବଂ ଆମେରିକୀୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସେନା ଏକ ମିଳିତ ଅପରେସନ୍ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଇରାନ ସେନାକୁ ଦିଗହରା କରିବା ପାଇଁ CIA ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁଜବ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲା ଯେ, ଆମେରିକା ସେନା ଉକ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଇତିମଧ୍ୟରେ ଖୋଜି ବାହାର କରିଛି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥଳପଥ ଦେଇ ଦେଶ ବାହାରକୁ ନିଆଯାଉଛି। ଏହି ମିଥ୍ୟା ସୂଚନା ଯୋଗୁଁ ଇରାନୀ ସେନା ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ଚାଲିଯାଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ CIA ନିଜର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରି ପାହାଡ଼ର ଏକ ଖାଲୁଆ ସ୍ଥାନରେ ଲୁଚିଥିବା ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଟ୍ରାକ୍ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା।

୪୦ ମାଇଲ୍ ଦୂରରୁ କ୍ୟାମେରା ନଜର ଓ ସଫଳ ଉଦ୍ଧାର

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଏହି ଅଭିଯାନ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇ କହିଥିଲେ ଯେ, ଗୁଇନ୍ଦା ଅଧିକାରୀମାନେ ପ୍ରାୟ ୪୦ ମାଇଲ୍ (40 Miles) ଦୂରରୁ ଏକ କ୍ୟାମେରା ଜରିଆରେ ଗୋଟିଏ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ନଜର ରଖିଥିଲେ। ପ୍ରାୟ ୪୫ ମିନିଟ୍ ଧରି ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ ଛିଡ଼ା ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ତାହା ନିଖୋଜ ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା। ତୁରନ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ୍ରମେ ଉଦ୍ଧାର ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପରେସନରେ ଆମେରିକୀୟ ଡେଲ୍ଟା ଫୋର୍ସ (Delta Force) ଏବଂ ନେଭି ସିଲ୍ ଟିମ୍-୬ (Navy SEAL Team 6) ସାମିଲ ଥିଲେ। ଏକାଧିକ ଡ୍ରୋନ୍, ହେଲିକପ୍ଟର ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧବିମାନର ସହାୟତାରେ ଉକ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା। ଆମେରିକାର ସେନା ପାଇଁ ଏହା ଅନ୍ୟତମ ବଡ଼ ତଥା ସାହସିକ ଉଦ୍ଧାର ଅଭିଯାନ ଥିଲା ବୋଲି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି。

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବେଳେ ଏକ ବଡ଼ ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଇରାନ ଉପରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିବା ଆମେରିକା ବାୟୁସେନାର ଏକ ଏଫ୍-୧୫ଇ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ଇଗଲ୍ (F-15E Strike Eagle) ଲଢୁଆ ବିମାନକୁ ଖସାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ପରେ ଏକ ସର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଉଦ୍ଧାର ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଏବେ ବି ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି। ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ଘଟଣାରେ ଆମେରିକାର ଏକ ଏ-୧୦ ଥଣ୍ଡରବୋଲ୍ଟ-୨ (A-10 Thunderbolt II) ବିମାନ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି।

ଏଫ୍-୧୫ଇ (F-15E) ହେଉଛି ଏକ ଦ୍ୱି-ଆସନ ବିଶିଷ୍ଟ ମଲ୍ଟିରୋଲ୍ ଲଢୁଆ ବିମାନ, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ପାଇଲଟ୍ ଏବଂ ଜଣେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ ଅଧିକାରୀ ରହିଥାନ୍ତି। ଆଇଏଏନଏସ୍ (IANS) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁଇ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ବିମାନରୁ ଡେଇଁପଡ଼ିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣଙ୍କୁ ଜୀବିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରହିଛି ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ଥିତି ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚନା ନାହିଁ। ଅନ୍ୟପଟେ, ସମାନ ଦିନ ଏକ ପୃଥକ ଘଟଣାରେ ଆମେରିକାର ଏକ ଏ-୧୦ ଥଣ୍ଡରବୋଲ୍ଟ-୨ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ବିମାନ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ ଏହାର ପାଇଲଟଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି। ଆମେରିକାର ପ୍ରାଥମିକ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଦୁଇଟି ଯାକ ବିମାନ ଇରାନୀୟ ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇଛି।

ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦାବି କରିଛି ଯେ, ଗତ ଏକ ମାସ ଧରି ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ତେହେରାନ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକ ଆମେରିକୀୟ ଲଢୁଆ ବିମାନକୁ ଖସାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଆମେରିକାର ସର୍ଚ୍ଚ ଆଣ୍ଡ ରେସକ୍ୟୁ (CSAR) ଟିମ୍ ଏଚ୍‌ସି-୧୩୦ଜେ (HC-130J) ଏବଂ ଏଚ୍‌ଏଚ୍-୬୦ (HH-60) ହେଲିକପ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କରି ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିଯାନରେ ସାମିଲ ଥିବା ଅନ୍ତତଃ ଗୋଟିଏ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ହେଲିକପ୍ଟର ମଧ୍ୟ ଇରାନର ଗୁଳିମାଡ଼ର ଶିକାର ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଅବତରଣ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା। ଏହାପୂର୍ବରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯ ତାରିଖରେ ଏକ ଏଫ୍-୩୫ (F-35) ଲଢୁଆ ବିମାନ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଓ ଏହାର ପାଇଲଟ୍ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ଚଳିତ ସଂଘର୍ଷରେ ଆମେରିକୀୟ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ଥିବା ବିମାନର ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଜଣାଶୁଣା କ୍ଷତି।

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ମିଳିତ ଭାବେ ତେହେରାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇରାନୀୟ ସହର ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନର ତତ୍କାଳୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଅଲି ଖାମେନେଇଙ୍କ ସମେତ ଅନେକ ବରିଷ୍ଠ ସାମରିକ କମାଣ୍ଡର ଏବଂ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଏହାର ଜବାବରେ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାକ୍ରମ ପରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର ଓ ବିପଜ୍ଜନକ ରୂପ ନେଇଛି।