ଋଷ ଓ ଇରାନ ତୈଳ ଉପରେ ଆମେରିକାର ରିହାତି ଶେଷ: ଏବେ କେଉଁଠୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣିବ ଭାରତ?

Suryakanta — Fri, 17 Apr 2026 15:15:06 +0530

ଋଷ ଏବଂ ଇରାନରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ରିହାତିକୁ ଆମେରିକା ଶେଷ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଫଳରେ ଭାରତର ତୈଳ ଆମଦାନୀ ରଣନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଭାରତ ନିଜର ଆମଦାନୀ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓକୁ ବୃଦ୍ଧି କରି ଅନ୍ୟ ଦେଶରୁ ତୈଳ କ୍ରୟ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ସନ୍ଧାନ କରୁଛି।

ଆମେରିକାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସମୟସୀମା

ଆମେରିକାର ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍କଟ ବେସେଣ୍ଟ (Scott Bessent) ଏପ୍ରିଲ ୧୫ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଋଷ ଏବଂ ଇରାନ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକର ରିହାତିକୁ ଆଉ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ ନାହିଁ। ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସରେ ଏକ ପ୍ରେସ ବ୍ରିଫିଙ୍ଗରେ ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସାଧାରଣ ଲାଇସେନ୍ସକୁ ନବୀକରଣ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଏହି ରିହାତି କେବଳ ସେହି କାର୍ଗୋ ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଥିଲା ଯାହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୧ ପୂର୍ବରୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଥିଲା। ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୨ ପୂର୍ବରୁ ଲୋଡ୍ ହୋଇଥିବା ଋଷର କାର୍ଗୋ ପାଇଁ ୩୦ ଦିନିଆ ସାଧାରଣ ଲାଇସେନ୍ସ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଇରାନ ତୈଳ ଉପରେ ମିଳୁଥିବା ରିହାତି ଏପ୍ରିଲ ୧୯ ରେ ଶେଷ ହେବ।

ଭାରତର ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ଏହି ସୀମିତ ରିହାତି ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଋଷରୁ ପ୍ରଚୁର ମାତ୍ରାରେ ତୈଳ କ୍ରୟ କରିଥିଲେ। ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ ରେ ଭାରତର ଋଷ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ୯ ମାସର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ୧.୯୬ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ (mbpd) ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରିଥିଲା, ଯାହାକି ଫେବୃଆରୀ ତୁଳନାରେ ୫୩ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକ। କିନ୍ତୁ ଆମେରିକାର ନୂଆ କଟକଣା ଯୋଗୁଁ ଏବେ ଶସ୍ତା ଋଷ ତୈଳ ମିଳିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିବ।

ଭାରତ ପାଖରେ କେଉଁ ବିକଳ୍ପ ରହିଛି?

ଏବେ ଭାରତ ସରକାର ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳ (Gulf region) ଏବଂ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ବାହାରେ ଥିବା ତୈଳ ଯୋଗାଣକାରୀ ଦେଶମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରୁଛନ୍ତି। ନୂଆ ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଲାଟିନ୍ ଆମେରିକା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଆଗରେ ଅଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ବ୍ରାଜିଲ, କଲମ୍ବିଆ ଏବଂ ଇକ୍ୱେଡର ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନାରୀ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗାଣକାରୀ ପାଲଟିଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ଗୁୟାନା (Guyana) ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ନୂଆ ତୈଳ ରପ୍ତାନିକାରୀ ଦେଶ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକା ଦେଶ ଯଥା ନାଇଜେରିଆ ଏବଂ ଆଙ୍ଗୋଲା ରୁ ମଧ୍ୟ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ବଢ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ଭାରତ ସିଧାସଳଖ ଭାବରେ ଆମେରିକାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣିପାରେ।

ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବ: ଭାରତକୁ ଋଷିଆର ତୈଳ ଯୋଗାଣରେ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି

Suryakanta — Fri, 03 Apr 2026 11:18:44 +0530

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବଜାର ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ଭାରତ ଏବେ ଋଷିଆ ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରୁଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତକୁ ଋଷିଆର ତୈଳ ଯୋଗାଣରେ ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବାଧା

ଭାରତ ନିଜର ମୋଟ ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୮୮ ରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ପୂର୍ବରୁ ସାଉଦି ଆରବ, ଇରାକ ଏବଂ ୟୁଏଇ ଭଳି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ଯୋଗାଣକାରୀ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସାମରିକ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା କାରଣରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହାର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନାରୀ ଗୁଡ଼ିକ ଋଷିଆରୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।

ଋଷିଆରୁ ରେକର୍ଡ ତୈଳ ଆମଦାନୀ

ନିକଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଋଷିଆରୁ ଭାରତର ତୈଳ ଆମଦାନୀ ପ୍ରତିଦିନ ୨.୦୬ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହାକି ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଥିବା ୧.୦୬ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୁଳନାରେ ୯୪ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକ। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ତୈଳ ଅଭାବକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ରଣନୀତିଗତ ଭାବେ ନିଜର ଆମଦାନୀ ଉତ୍ସକୁ ବଦଳାଇଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଭାରତର ମୋଟ ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ଋଷିଆର ଅଂଶବିଶେଷ ପୂର୍ବରୁ ୨୦.୪ ପ୍ରତିଶତ ଥିବାବେଳେ ଏବେ ତାହା ୪୬.୮ ପ୍ରତିଶତ କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

ଦର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଆଗାମୀ ଆହ୍ୱାନ

ଯଦିଓ ଋଷିଆ ଭାରତକୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ତୈଳ ଯୋଗାଉଛି, ତଥାପି ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରୀୟ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିବାରୁ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ିଛି। ପୂର୍ବରୁ ଋଷିଆ ତୈଳ ଉପରେ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପିଛା ୮ ରୁ ୧୦ ଡଲାର ର ରିହାତି ମିଳୁଥିବା ବେଳେ ଏବେ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ୬ ରୁ ୭ ଡଲାର ଅଧିକ ପ୍ରିମିୟମ୍ ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ସ୍ଥିତି ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱାଭାବିକ ନହୁଏ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ୍ (LPG) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ସାମଗ୍ରୀର ଯୋଗାଣ ତଥା ଦର ଉପରେ ବଡ଼ ଧରଣର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ।

India Oil Imports - The Sakala