ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ମଣିଷର ପ୍ରଥମ ପାଦ କେବଳ ଲଞ୍ଚ୍ ପ୍ୟାଡ୍‌ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇନଥିଲା, ବରଂ ଏହାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥାନ ଥିଲା ନାସା (NASA) ର ମିସିସିପି ସ୍ଥିତ ଷ୍ଟେନିସ୍ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର (Stennis Space Center), ଯେଉଁଠାରେ ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଟର୍ନ ଭି ଏଫ୍-୧ (Saturn V F-1) ଇଞ୍ଜିନଗୁଡ଼ିକୁ ବାରମ୍ବାର ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା। ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରରେ ଭବିଷ୍ୟତର ମହାକାଶ ମିଶନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜାରି ରହିଛି।

ବିଶାଳକାୟ ସାଟର୍ନ V ରକେଟ୍ ଏବଂ F-1 ଇଞ୍ଜିନ୍

ମଣିଷକୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନେଇଯାଇଥିବା ସାଟର୍ନ ଭି (Saturn V) ରକେଟର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ୩୬୩ ଫୁଟ ଥିଲା, ଯାହାକି ଏକ ୩୬ ମହଲା କୋଠା ସହିତ ସମାନ। ଏହାର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୨୮ ଲକ୍ଷ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୪୦୦ ହାତୀଙ୍କ ଓଜନ ସହ ସମାନ ଥିଲା। ଏହି ବିଶାଳ ରକେଟକୁ ଉତକ୍ଷେପଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହାର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପାଞ୍ଚଟି F-1 ଇଞ୍ଜିନ୍ ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ମିଳିତ ଭାବେ ପ୍ରାୟ ୭୫ ଲକ୍ଷ ପାଉଣ୍ଡର ଥ୍ରଷ୍ଟ୍ (Thrust) ବା ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ। ଗୋଟିଏ F-1 ଇଞ୍ଜିନର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୮,୪୦୦ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଏବଂ ଏହା ୧୮ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚା ତଥା ୧୨.୫ ଫୁଟ୍ ଚଉଡ଼ା ଥିଲା, ଯାହା ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନମୁନା ଅଟେ।

ଇଞ୍ଜିନର ପରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ

ସାଟର୍ନ V ରକେଟର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ S1c ନ୍ୟୁ ଓର୍ଲିନ୍ସରେ ନିର୍ମାଣ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସେଠାରୁ ୧୩୮ ଫୁଟ ଲମ୍ବା ବୁଷ୍ଟରକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମାଲବାହୀ ଜାହାଜ ମାଧ୍ୟମରେ ନଦୀ ପଥ ଦେଇ ଷ୍ଟେନିସ୍ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟରକୁ ଅଣାଯାଉଥିଲା। ଇଞ୍ଜିନ୍ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ନାସା ପ୍ରାୟ ୧୩ ହଜାର ଏକର ଜମି କିଣିଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୧.୨୫ ଲକ୍ଷ ଏକରର ଏକ ବିଶାଳ ଆକୌଷ୍ଟିକ୍ ବଫର୍ ଜୋନ୍ (Acoustic Buffer Zone) ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇଞ୍ଜିନର ଭିତରର ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ୩,୦୦୦ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁଥିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନି ହିଁ ରକେଟକୁ ପୃଥିବୀର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣରୁ ବାହାରିବାର ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ମଣିଷକୁ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଅପୋଲୋ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମୟରେ ଷ୍ଟେନିସ୍ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର ସାଟର୍ନ V ରକେଟର ୨୭ ଟି ରକେଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲା।

ଅପୋଲୋରୁ ଆର୍ଟେମିସ୍: ଇତିହାସ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ

ଯେଉଁ ମାଟିରେ ଦିନେ ଅପୋଲୋ ମିଶନର ଇଞ୍ଜିନ୍ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା, ଆଜି ସେଠାରେ ଆର୍ଟେମିସ୍-II (Artemis-II) ମିଶନ ପାଇଁ RS-25 ଇଞ୍ଜିନର ପରୀକ୍ଷଣ ଚାଲିଛି। ଇତିହାସ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ, ଅପୋଲୋ ଠାରୁ ଆର୍ଟେମିସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଛଅ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ମଧ୍ୟ ଷ୍ଟେନିସ୍ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଅଭିଯାନର ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ହୋଇ ରହିଛି। ଚନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବାର କାହାଣୀ କେବଳ ଲଞ୍ଚ୍ ପ୍ୟାଡରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଏହିଭଳି ଅଗଣିତ ପରୀକ୍ଷଣ ଓ ଆହ୍ୱାନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା。

ନାସା (NASA) ମହାକାଶଚାରୀ ଏବଂ ଆର୍ଟେମିସ୍-୨ (Artemis II) ମିଶନର ବିଶେଷଜ୍ଞ କ୍ରିଷ୍ଟିନା କୋଚ୍ (Christina Koch) ନିକଟରେ ଷ୍ଟେମ୍ (STEM - ବିଜ୍ଞାନ, ଜ୍ଞାନକୌଶଳ, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଏବଂ ଗଣିତ) କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଫଳତା ହାସଲ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନିଜ ଜୀବନରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ସେହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଥାଏ କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟର ବାହାରେ ଥିବା ପରି ମନେହୁଏ।

୨୦୨୪ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୫ ତାରିଖରେ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାର ସମୟରେ କ୍ରିଷ୍ଟିନା କୋଚ୍ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ବାଣ୍ଟି କହିଥିଲେ ଯେ, "ମୋର ବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି ସବୁବେଳେ ସେହି କାମ କରନ୍ତୁ ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରେ, ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଡରାଏ ଏବଂ ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟର ବାହାରେ ବୋଲି ଆପଣ ଭାବନ୍ତି। କାରଣ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ହାସଲ କରନ୍ତି, ଆପଣ ନିଜ ବିଷୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କଥା ଶିଖିପାରନ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଅବଦାନ ଦେଇପାରନ୍ତି।"

ଏହି ବାର୍ତ୍ତାର ଅର୍ଥ କ'ଣ?

କ୍ରିଷ୍ଟିନାଙ୍କ ଏହି ପରାମର୍ଶର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ନିଜର ଆରାମଦାୟକ ପରିସ୍ଥିତି (Comfort Zone) ରୁ ବାହାରି ଏପରି କିଛି କରିବା, ଯାହା ପ୍ରଥମେ କଷ୍ଟକର ମନେହୁଏ। କେବଳ ନିଜକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜଣେ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଏବଂ କ୍ଷମତାକୁ ଚିହ୍ନିପାରେ। ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ନିଜ ସୀମାକୁ ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଆପଣ ନିଜ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଖିବାକୁ ପାଆନ୍ତି। ନୂତନ ଅନୁଭୂତି ଏବଂ ସମ୍ଭାବନାଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦୁନିଆକୁ ଦେଖିବାର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ମଧ୍ୟ ବଦଳିଯାଏ।

ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନରେ କ୍ରିଷ୍ଟିନାଙ୍କ ଐତିହାସିକ ସଫଳତା

ମହାକାଶ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ କ୍ରିଷ୍ଟିନା କୋଚ୍ ଅନେକ ଐତିହାସିକ ରେକର୍ଡ ନିଜ ନାମରେ କରିଛନ୍ତି। ୨୦୧୯ ରୁ ୨୦୨୦ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ୩୨୮ ଦିନ ମହାକାଶରେ ବିତାଇଥିଲେ, ଯାହାକି କୌଣସି ମହିଳା ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ସମୟ ଧରି ମହାକାଶରେ ରହିବାର ଏକ ବିଶ୍ୱ ରେକର୍ଡ ଅଟେ। ଏହାବ୍ୟତୀତ ସେ ପ୍ରଥମ 'ଅଲ୍-ଓମେନ୍ ସ୍ପେସ୍‌ୱାକ୍' (ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ କେବଳ ମହିଳାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାକାଶରେ ଚଲାବୁଲା) ରେ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲେ। ଏବେ ନାସା ଦ୍ୱାରା ୨୦୨୬ ରେ ଲଞ୍ଚ୍ ହୋଇଥିବା ଆର୍ଟେମିସ୍-୨ ମିଶନ୍‌ରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଅନ୍ଧକାର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ପୃଥିବୀଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ଦୂରକୁ ଯାତ୍ରା କରିବାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ହେବାର ଗୌରବ ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।

 

 

 

 

 

View this post on Instagram

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A post shared by Christina Hammock Koch (@astro_christina)

ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହିଳାମାନେ ଆଜି ବି ଅନେକ ସାମାଜିକ ବିଚାର ଏବଂ ସନ୍ଦେହର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ କ୍ରିଷ୍ଟିନାଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ଭୟର ସାମ୍ନା କରିବା ଏବଂ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପଥରେ ଦୃଢ଼ତାର ସହ ଆଗେଇ ଯିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇତିହାସ ରଚିଲା ନାସାର ବହୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷିତ ଆର୍ଟେମିସ୍-୨ (Artemis II) ମିଶନ । ଚନ୍ଦ୍ର ଅଭିମୁଖେ ୪ ଜଣିଆ ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ୧୦ ଦିନିଆ ଐତିହାସିକ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।  ଏହି ଯାତ୍ରା ମାନବ ଇତିହାସରେ ପୃଥିବୀ ଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ଦୂରକୁ ଯିବାର ଏକ ନୂତନ ରେକର୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଆମେରିକାର ଫ୍ଲୋରିଡାସ୍ଥିତ କେନେଡି ସ୍ପେଶ୍‌ ସେଣ୍ଟରରୁ ଭାରତୀୟ ସମୟ ଅନୁସାରେ ଗୁରୁବାର ପ୍ରତ୍ୟୁଷ ୩ ଟା ୫୪ ମିନିଟରେ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକେଟ ସ୍ପେଶ ଲଞ୍ଚ ସିଷ୍ଟମ୍‌ (ଏସ୍‌ଏଲ୍‌ଏସ୍‌) ମାଧ୍ୟମରେ ଓରିଅନ କ୍ୟାପସୁଲ୍‌ରେ ବସି ଏହି ୪ ଜଣ ମହାକାଶଚାରୀ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ୫୪ ବର୍ଷ ପରେ ନାସାର ଏହା ପ୍ରଥମ କ୍ରୁ ମିଶନ ।

ଏହି ମିଶନରେ ମହାକାଶଚାରୀମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଓହ୍ଲାଇବେ ନାହିଁ, ବରଂ କେବଳ ଚନ୍ଦ୍ରର ଚାରିପଟେ ବୁଲି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିବେ । ପ୍ରାୟ ୧୦ ଦିନର ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ସେମାନେ ମହାକାଶ ଯାନର ଅମ୍ଳଜାନ, ଯୋଗାଯୋଗ ଏବଂ ନିରାପତ୍ତା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବେ । ଆସନ୍ତା ଏପ୍ରିଲ ୧୦ ତାରିଖ ବେଳକୁ ଏହି ମହାକାଶ ଯାନ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଅବତରଣ କରିବାର ସୂଚନା ରହିଛି । ଏହି ସଫଳତା ପରେ ନାସା ‘ଆର୍ଟମସ୍-୩’ ମିଶନରେ ମଣିଷକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଓହ୍ଲାଇବା ପାଇଁ ଯୋଜନା ରଖିଛି । ​

ଏହି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଦଳରେ ନାସାର ମହାକାଶଚାରୀ ରିଡ୍ ୱାଇଜମ୍ୟାନ୍ (Reid Wiseman), ଭିକ୍ଟର ଗ୍ଲୋଭର୍ (Victor Glover), ଖ୍ରୀଷ୍ଟିନା କୋଚ୍ (Christina Koch) ଏବଂ କାନାଡିୟାନ ସ୍ପେସ୍ ଏଜେନ୍ସି (CSA) ର ଜେରେମି ହାନସେନ୍ (Jeremy Hansen) ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି। ଅର୍ଦ୍ଧ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପରେ ମଣିଷ ପୁଣିଥରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ନିକଟତର ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ମିଶନ ଆପୋଲୋ (Apollo) ଯୁଗର ଦୂରତା ରେକର୍ଡକୁ ଭାଙ୍ଗି ମହାକାଶ ଗବେଷଣାରେ ଏକ ନୂଆ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସ୍ଥାପନ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ଏହି ମିଶନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଛନ୍ତି ୫୦ ବର୍ଷୀୟ ମିଶନ୍ କମାଣ୍ଡର ରିଡ୍ ୱାଇଜମ୍ୟାନ୍, ଯିଏକି ପୂର୍ବରୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ର (ISS) ରେ ୧୬୫ ଦିନ ବିତାଇଥିଲେ। ସେହିପରି ଓରିଅନ୍ (Orion) ମହାକାଶଯାନର ପାଇଲଟ୍ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି ୪୯ ବର୍ଷୀୟ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ପୂର୍ବତନ ଅଧିକାରୀ ଭିକ୍ଟର ଗ୍ଲୋଭର୍ ଅଛନ୍ତି । ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାତ୍ରା କରିବାରେ ପ୍ରଥମ କୃଷ୍ଣକାୟ ବ୍ୟକ୍ତି ହେବାର ଗୌରବ ଅର୍ଜନ କରିବେ।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ୪୭ ବର୍ଷୀୟା ମିଶନ୍ ସ୍ପେଶାଲିଷ୍ଟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିନା କୋଚ୍ ଚନ୍ଦ୍ର କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ହେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ତିନି ଆମେରିକୀୟଙ୍କ ସହ କାନାଡାର ୫୦ ବର୍ଷୀୟ ଜେରେମି ହାନସେନ୍ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏକି ଚନ୍ଦ୍ରର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାତ୍ରା କରିବାରେ ପ୍ରଥମ ଅଣ-ଆମେରିକୀୟ ହେବେ।