ପାକିସ୍ତାନ ଏକ ରଣନୀତିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି ଅଧୀନରେ ସାଉଦି ଆରବକୁ ୮,୦୦୦ ସୈନ୍ୟ, ଏକ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଏବଂ ଏକ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ପଠାଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଇସଲାମାବାଦ ମୁଖ୍ୟ ମଧ୍ୟସ୍ଥତାକାରୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ ରିୟାଦ୍ ସହିତ ସାମରିକ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି।

ସାମରିକ ମୁତୟନର ବିବରଣୀ

ସରକାରୀ ସୂତ୍ରରୁ ପ୍ରକାଶ ଯେ, ଗତବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିବା ପାରସ୍ପରିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି ଆଧାରରେ ଏହି ସାମରିକ ସହାୟତା ପଠାଯାଇଛି। ପାକିସ୍ତାନ ସାଉଦି ଆରବକୁ ପ୍ରାୟ ୧୬ଟି ଜେଏଫ୍-୧୭ (JF-17) ଫାଇଟର ଜେଟ୍ ପଠାଇଛି, ଯାହାକି ଚୀନ୍ ସହଯୋଗରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି। ଏଥିସହ ଦୁଇଟି ଡ୍ରୋନ୍ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ଏବଂ ଚୀନ୍ ନିର୍ମିତ ଏଚ୍‌କ୍ୟୁ-୯ (HQ-9) ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ମଧ୍ୟ ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି।

ଏହି ସମସ୍ତ ସାମରିକ ଉପକରଣ ସାଉଦି ଆରବର ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାରେ ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଏହାକୁ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା କର୍ମଚାରୀମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ଅଧିକ ସୈନ୍ୟ ପଠାଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।

ପାକିସ୍ତାନର ଦ୍ୱୈତ ନୀତି

ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷରେ ପାକିସ୍ତାନ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରୁଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଆମେରିକାର ପ୍ରମୁଖ ସହଯୋଗୀ ସାଉଦି ଆରବକୁ ସାମରିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦେଉଛି। ପାକିସ୍ତାନର ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷ ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶଲ ଅସୀମ ମୁନୀର ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶେହବାଜ ସରିଫ ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସହ ଏକାଧିକ ଥର ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ନିକଟରେ ଆମେରିକା ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେଡି ଭାନ୍ସ ମଧ୍ୟ ଇସଲାମାବାଦ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ପାକିସ୍ତାନର ବିପୁଳ ସାମରିକ ମୁତୟନ ଏହାର ଦ୍ୱୈତ ନୀତିକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି।

ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଆକ୍ରମଣରୁ ସୁରକ୍ଷା

ଏହି ସାମରିକ ମୁତୟନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସାଉଦି ଆରବ ଉପରେ ଯଦି କୌଣସି ଆକ୍ରମଣ ହୁଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ମିଳିତ ଭାବେ ପ୍ରତିହତ କରିବା। ପାକିସ୍ତାନୀ ସୈନ୍ୟ ଏବଂ ବାୟୁସେନା କର୍ମଚାରୀମାନେ ସାଉଦି ଆରବରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ପରାମର୍ଶଦାତା ଏବଂ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣକାରୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ବୋଲି ସୁରକ୍ଷା ବିଭାଗ ଅଧିକାରୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଜାରି ରହିଥିବା ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଇରାନ ସହ ଚାଲିଥିବା ଆଲୋଚନାରେ ବିଳମ୍ବ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଆମେରିକୀୟ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ କମାଣ୍ଡ (CENTCOM) ଇରାନ ଉପରେ ଏକ ଛୋଟ କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାଂଘାତିକ ଆକ୍ରମଣର ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛନ୍ତି।

ସେଣ୍ଟକମର ଘାତକ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଜନା

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନାରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ଅସ୍ଥିରତାକୁ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ଇରାନକୁ ଚୁକ୍ତି ଟେବୁଲକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ସେଣ୍ଟକମ୍ ଏହି ଆକ୍ରମଣ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି। ଏହି ଯୋଜନାରେ ଇରାନର ପ୍ରମୁଖ ଭିତ୍ତିଭୂମିଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି। ତେବେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏଯାଏଁ ଏହି ଯୋଜନାକୁ ସବୁଜ ସଙ୍କେତ ଦେଇନାହାଁନ୍ତି। କାରଣ ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଅପେକ୍ଷା ଇରାନ ଉପରେ ନୌସେନା ଅବରୋଧ (Naval Blockade) କୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନେ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣକୁ ଅନ୍ତିମ ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ରଖିଛନ୍ତି।

ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ 'ମେରିଟାଇମ୍ ଫ୍ରିଡମ୍ କନଷ୍ଟ୍ରକ୍ଟ'

ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ବିଶ୍ୱ ସାମ୍ନାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ 'ମେରିଟାଇମ୍ ଫ୍ରିଡମ୍ କନଷ୍ଟ୍ରକ୍ଟ' ନାମକ ଏକ ନୂତନ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରିବାର ଯୋଜନା ରଖିଛି। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ (Strait of Hormuz) ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷିତ ତଥା ମୁକ୍ତ ଯାତାୟାତ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ଏହି ମେଣ୍ଟରେ ସାମିଲ ହେବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ସରକାରମାନଙ୍କ ସହ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରୁଛି। ଇରାନର ତୈଳ ରପ୍ତାନିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବନ୍ଦ କରି ଅର୍ଥନୈତିକ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଆମେରିକାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅଟେ।

ଇରାନର କଡ଼ା ଚେତାବନୀ

ଆମେରିକାର ଏହି ନାକାବନ୍ଦୀ ଏବଂ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗର ଜବାବରେ ଇରାନ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଇରାନର ସୁରକ୍ଷା ଅଧିକାରୀମାନେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଆମେରିକାର ଏହି ଅବୈଧ ନୌସେନା ଅବରୋଧ ଜାରି ରହେ, ତେବେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାକୁ ଖୁବଶୀଘ୍ର "ଅଭୂତପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ" ର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜର ତୈଳ ରପ୍ତାନି କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ଥିବାରୁ ଇରାନ ଭାରି ଚାପରେ ରହିଛି। ହେଲେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ନିଜର ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ମଜବୁତ କରି ଇରାନ ଉଭୟ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲକୁ କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି।

ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ବଜାର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ (US-Iran conflict) କାରଣରୁ ଗତ କିଛି ମାସ ଧରି ବନ୍ଦ ରହିଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକ ଏଲଏନଜି ଟ୍ୟାଙ୍କର (LNG Tanker) ଅତିକ୍ରମ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ ମାସ ଧରି ନିଖୋଜ ରହିବା ପରେ ଏହି ବିଶାଳକାୟ ଟ୍ୟାଙ୍କରଟି ହଠାତ୍ ଭାରତର ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳ (Western Coast of India) ନିକଟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ଗୋପନୀୟ ଉପାୟରେ ସୀମା ପାର କଲା ଜାହାଜ

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଟ୍ୟାଙ୍କରଟି ୟୁଏଇ (UAE) ର ପ୍ରମୁଖ କମ୍ପାନୀ ଏଡିଏନଓସି ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଆଣ୍ଡ ସର୍ଭିସେସ୍ (ADNOC Logistics & Services) ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେଉଛି ଏବଂ ଏହାର କ୍ଷମତା ୧,୩୬,୩୫୭ ଘନ ମିଟର (1,36,357 cubic meters) ରହିଛି। ଏହି ଜାହାଜଟିକୁ ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ଗତ ୩୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ରେ ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ICIS LNG Edge, ମେରାଇନ୍ ଟ୍ରାଫିକ୍ (MarineTraffic) ଏବଂ ଲଣ୍ଡନ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ ଗ୍ରୁପ୍ ବା ଏଲଏସଇଜି (LSEG) ର ଟ୍ରାକିଂ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ଭାରତୀୟ ଉପକୂଳ ନିକଟରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଟ୍ୟାଙ୍କରଟି ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ସମୟରେ ଏହାର ଟ୍ରାକିଂ ସିଗ୍ନାଲ୍ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଏହାର ସ୍ଥିତି ଜାଣିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା। ସଫଳତାର ସହ ସୀମା ପାର ହେବା ପରେ ଏହା ପୁଣି ନିଜ ସିଗ୍ନାଲ୍ ଅନ୍ କରିଛି।

ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଥମ ଏଲଏନଜି ସଫଳତା

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ମାସ ଶେଷ ଭାଗରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଆମେରିକା-ଇରାନ ସଂଘର୍ଷ ପରଠାରୁ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଚଳାଚଳ ପ୍ରାୟତଃ ବନ୍ଦ ରହିଥିଲା। ଯଦିଓ ଇରାନ, ଭାରତ ସମେତ ନିଜର କିଛି ବନ୍ଧୁ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଜାହାଜକୁ ଯାତାୟାତ କରିବା ପାଇଁ ସର୍ତ୍ତମୂଳକ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲା, ତଥାପି ଶହ ଶହ ଜାହାଜ ଭୟରେ ସେଠାରେ ଅଟକି ରହିଛନ୍ତି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ କିଛି ତୈଳ ଏବଂ ଏଲପିଜି (LPG) ଟ୍ୟାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଏଲଏନଜି (LNG) ଟ୍ୟାଙ୍କର ଯାଇପାରି ନଥିଲା। ତେଣୁ ଏହି ଯାତ୍ରା ଏକ ଐତିହାସିକ ତଥା ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଘଟଣା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଏଲଏନଜି କ'ଣ ଏବଂ ଭାରତ ପାଇଁ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ

ଏଲଏନଜି ବା ତରଳୀକୃତ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (Liquefied Natural Gas) ହେଉଛି ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସର ଏକ ରୂପ, ଯାହାକୁ -୧୬୨°C (-162°C) ତାପମାତ୍ରାରେ ଥଣ୍ଡା କରି ତରଳ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଗ୍ୟାସର ଆୟତନ ୬୦୦ ଗୁଣ କମିଯାଏ ଓ ଦୂରଦୂରାନ୍ତକୁ ଜାହାଜ ମାଧ୍ୟମରେ ସହଜରେ ପରିବହନ କରାଯାଇପାରେ। ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ସହିତ ଏହା ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ସ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଏବଂ ଔଷଧ ନିର୍ମାଣରେ କଞ୍ଚାମାଲ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଭାରତ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଚତୁର୍ଥ ବୃହତ୍ତମ (4th largest) ଏଲଏନଜି କ୍ରେତା। ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନ ସୀମିତ ଥିବାରୁ ଭାରତ ନିଜ ଆବଶ୍ୟକତାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। କେବଳ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୪-୨୦୨୫ ରେ ଭାରତ ପ୍ରାୟ ୨୭-୨୮ ମିଲିୟନ୍ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ (MMT) ଏଲଏନଜି ଆମଦାନୀ କରିଥିଲା। ଭାରତ ମୁଖ୍ୟତଃ କତାର, ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ (UAE), ଓମାନ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଆଙ୍ଗୋଲା ପରି ଦେଶରୁ ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ କିଣିଥାଏ। ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବା ଭାରତର ଶକ୍ତି ନିରାପତ୍ତା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇରାନ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକରେ ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଅବରୋଧକୁ ଚୀନ୍ ଦାୟିତ୍ୱହୀନ ଏବଂ ବିପଜ୍ଜନକ ବୋଲି କହିଛି। ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନର ବନ୍ଦରରେ ପ୍ରବେଶ କିମ୍ବା ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ଯେକୌଣସି ଡଙ୍ଗାକୁ ବୁଡ଼ାଇ ଦେବାକୁ ଧମକ ଦେବା ପରେ ଚୀନ୍ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।

ଚୀନ୍ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ଗୁଓ ଜିଆକୁନ୍ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଆମେରିକାର ଏହି ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟଭିତ୍ତିକ ଅବରୋଧ କେବଳ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି କରିବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଦୁର୍ବଳ ଥିବା ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଚୁକ୍ତି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ସହ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାତାୟାତର ନିରାପତ୍ତା ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହେବ। ଏଭଳି ଆଚରଣକୁ ସେ ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱହୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇରାନର ସାଂସଦ ଇବ୍ରାହିମ୍ ରେଜାଇ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ତେହେରାନର ପ୍ରମୁଖ ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ ନକରାଯାଏ ତେବେ ଆମେରିକା ସହ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଚୁକ୍ତିର ଅବଧି ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସ୍ଥାନୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରିବା ଇରାନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଦାବି ଅଟେ। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଇରାନର ଅଧିକାରକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ନମିଳେ ତେବେ ଦେଶ ପୁଣିଥରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଫେରିବ।

ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ 'ଏକ୍ସ' ରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟ କରି ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଏହି ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ ନହୁଏ, ତେବେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା ଜାରି ରହିବ। ଏହି ଘଟଣାକ୍ରମ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପୁଣିଥରେ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କାକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ତିକ୍ତତା ଭିତରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ଲାଗିଛି। ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଅବରୋଧ କରିବାକୁ ଆମେରିକାର ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସମର୍ଥନ କରିବାକୁ ସିଧାସଳଖ ମନା କରିଦେଇଛି ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ। ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୂଚନାର ଅଭାବ ତଥା ପୂର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନଥିବା ଦର୍ଶାଇ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆନ୍ଥୋନୀ ଆଲବାନିଜ୍ (Anthony Albanese) ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ଅବରୋଧରେ ସାମିଲ ହେବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ସେମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଔପଚାରିକ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇନାହିଁ।

ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ପରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏକତରଫା ନିଷ୍ପତ୍ତି

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ପାକିସ୍ତାନର ରାଜଧାନୀ ଇସଲାମାବାଦଠାରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା କୌଣସି ନିଷ୍କର୍ଷ ବିନା ଶେଷ ହୋଇଥିଲା। ଇରାନ ନିଜର ଆଣବିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ମନା କରିବା ପରେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଏକତରଫା ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସାୟିକ ମାର୍ଗ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଅବରୋଧ କରିବା ନେଇ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ଏହି ମାର୍ଗ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ ଜାହାଜ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇବ ଏବଂ ଏଥିରେ ଅନ୍ୟ ଦେଶମାନେ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ହେବେ ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।

ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଏବଂ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ

ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆଲବାନିଜ୍ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ରଖି କହିଛନ୍ତି ଯେ, "ଆମକୁ କୌଣସି ଅନୁରୋଧ ମିଳିନାହିଁ ଏବଂ ରାତିଅଧିଆ ନିଆଯାଇଥିବା ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତରଫା ଅଟେ।" ଏହା ସହିତ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ରୀ ପାଟ୍ କନରୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏହି ଅବରୋଧରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଆଦୌ ବିଚାର କରୁନାହିଁ। ସେହିପରି ଦେଶର ସମ୍ବଳ ମନ୍ତ୍ରୀ ମାଡେଲିନ୍ କିଙ୍ଗ୍ ମଧ୍ୟ ସତର୍କ କରାଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକାର ଏହି ଅବରୋଧ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ "ବହୁତ କଷ୍ଟକର" ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିବ।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ଆଶଙ୍କା

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଦୈନିକ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଏହି ମାର୍ଗ ଦେଇ ହିଁ ହୋଇଥାଏ। ଇରାନ-ଆମେରିକା ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ତରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ (LNG) କାରବାର ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଏକ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଛି। ଏହି ବିବାଦର ତୁରନ୍ତ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଉଭୟ ଦେଶ ପୁଣିଥରେ ଆଲୋଚନା ଟେବୁଲକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ସରକାର ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବେଳେ ଏକ ବଡ଼ ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଇରାନ ଉପରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିବା ଆମେରିକା ବାୟୁସେନାର ଏକ ଏଫ୍-୧୫ଇ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ଇଗଲ୍ (F-15E Strike Eagle) ଲଢୁଆ ବିମାନକୁ ଖସାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ପରେ ଏକ ସର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଉଦ୍ଧାର ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଏବେ ବି ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି। ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ଘଟଣାରେ ଆମେରିକାର ଏକ ଏ-୧୦ ଥଣ୍ଡରବୋଲ୍ଟ-୨ (A-10 Thunderbolt II) ବିମାନ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି।

ଏଫ୍-୧୫ଇ (F-15E) ହେଉଛି ଏକ ଦ୍ୱି-ଆସନ ବିଶିଷ୍ଟ ମଲ୍ଟିରୋଲ୍ ଲଢୁଆ ବିମାନ, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ପାଇଲଟ୍ ଏବଂ ଜଣେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ ଅଧିକାରୀ ରହିଥାନ୍ତି। ଆଇଏଏନଏସ୍ (IANS) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁଇ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ବିମାନରୁ ଡେଇଁପଡ଼ିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣଙ୍କୁ ଜୀବିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରହିଛି ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ଥିତି ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚନା ନାହିଁ। ଅନ୍ୟପଟେ, ସମାନ ଦିନ ଏକ ପୃଥକ ଘଟଣାରେ ଆମେରିକାର ଏକ ଏ-୧୦ ଥଣ୍ଡରବୋଲ୍ଟ-୨ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ବିମାନ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ ଏହାର ପାଇଲଟଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି। ଆମେରିକାର ପ୍ରାଥମିକ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଦୁଇଟି ଯାକ ବିମାନ ଇରାନୀୟ ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇଛି।

ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦାବି କରିଛି ଯେ, ଗତ ଏକ ମାସ ଧରି ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ତେହେରାନ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକ ଆମେରିକୀୟ ଲଢୁଆ ବିମାନକୁ ଖସାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଆମେରିକାର ସର୍ଚ୍ଚ ଆଣ୍ଡ ରେସକ୍ୟୁ (CSAR) ଟିମ୍ ଏଚ୍‌ସି-୧୩୦ଜେ (HC-130J) ଏବଂ ଏଚ୍‌ଏଚ୍-୬୦ (HH-60) ହେଲିକପ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କରି ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିଯାନରେ ସାମିଲ ଥିବା ଅନ୍ତତଃ ଗୋଟିଏ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ହେଲିକପ୍ଟର ମଧ୍ୟ ଇରାନର ଗୁଳିମାଡ଼ର ଶିକାର ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଅବତରଣ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା। ଏହାପୂର୍ବରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯ ତାରିଖରେ ଏକ ଏଫ୍-୩୫ (F-35) ଲଢୁଆ ବିମାନ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଓ ଏହାର ପାଇଲଟ୍ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ଚଳିତ ସଂଘର୍ଷରେ ଆମେରିକୀୟ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ଥିବା ବିମାନର ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଜଣାଶୁଣା କ୍ଷତି।

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ମିଳିତ ଭାବେ ତେହେରାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇରାନୀୟ ସହର ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନର ତତ୍କାଳୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଅଲି ଖାମେନେଇଙ୍କ ସମେତ ଅନେକ ବରିଷ୍ଠ ସାମରିକ କମାଣ୍ଡର ଏବଂ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଏହାର ଜବାବରେ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାକ୍ରମ ପରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର ଓ ବିପଜ୍ଜନକ ରୂପ ନେଇଛି।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ଗମ୍ଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଘରୋଇ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ (petrochemical) ସାମଗ୍ରୀ ଉପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ କରାଯାଇଛି। ସରକାରଙ୍କ ଏହି ରିହାତି ଏପ୍ରିଲ ୨ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଜୁନ ୩୦, ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଳବତ୍ତର ରହିବ।

ନିଷ୍ପତ୍ତିର କାରଣ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟ

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) କୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି। ଫଳରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସହ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଶକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର କଞ୍ଚାମାଲ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ସର ନିରନ୍ତର ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଆଶଙ୍କାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ସାମୟିକ ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।

କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ ଶସ୍ତା ହେବ?

ସରକାରୀ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ସମୁଦାୟ ୪୦ଟି ସାମଗ୍ରୀ ଉପରୁ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ମିଥାନଲ୍, ଆନହାଇଡ୍ରସ୍ ଆମୋନିଆ, ଟଲ୍ୟୁଇନ୍, ଷ୍ଟାଇରିନ୍, ପିଭିସି (PVC), ଡାଇକ୍ଲୋରୋମିଥେନ୍, ଭିନାଇଲ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ମୋନୋମର୍ ଏବଂ ଆସେଟିକ୍ ଏସିଡ୍ ପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସରକାର ଏହି ସମୟସୀମା ପାଇଁ ଆମୋନିୟମ୍ ନାଇଟ୍ରେଟ୍ ଉପରୁ କୃଷି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ବିକାଶ ସେସ୍ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିଛନ୍ତି।

କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମିଳିବ ଫାଇଦା?

ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ କଞ୍ଚାମାଲ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଭାରତ ଅଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ସରକାରଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, ପ୍ୟାକେଜିଂ, ବୟନ ଶିଳ୍ପ, ଔଷଧ ନିର୍ମାଣ, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ପାର୍ଟସ୍ ନିର୍ମାଣ ଆଦି କ୍ଷେତ୍ର ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଲାଭବାନ ହେବେ। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସର ଦର ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଭାବରୁ ଛୋଟ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ମିଳିପାରିବ ଏବଂ ଶେଷରେ ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧିର ବୋଝ କମ୍ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି |