ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ପୁଣି ଥରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ପାକିସ୍ତାନର ରାଜଧାନୀ ଇସଲାମାବାଦଠାରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଆଲୋଚନାରେ କୌଣସି ସହମତି ନହେବାରୁ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱରୂପ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ରେ ଇରାନର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନୌସେନା ଅବରୋଧ (Naval Blockade) ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଲେବାନନ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି, ଯାହା ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ସଙ୍କଟଜନକ କରିଦେଇଛି।

ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ଓ ଆମେରିକାର ନୌସେନା ଅବରୋଧ

ଇସଲାମାବାଦରେ ଆମେରିକା ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେଡି ଭାନ୍ସ ଏବଂ ଇରାନ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ସପ୍ତାହର ଯୁଦ୍ଧବିରାମକୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଇରାନ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣରୁ ଦୂରେଇ ରହିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନଦେବାରୁ ଏହି ଆଲୋଚନା ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ସୋମବାର ସକାଳ ୧୦ଟାରୁ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ଇରାନର ସମସ୍ତ ବନ୍ଦର ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଅବରୋଧ କରିବ। ତେବେ ଇରାନ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ବନ୍ଦରକୁ ଯାଉଥିବା ଜାହାଜ ପାଇଁ ଏହି କଟକଣା ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଆମେରିକା ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ କମାଣ୍ଡ (CENTCOM) ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ନେଇ ଟକ୍କର

ଆମେରିକାର ଏହି ଅବରୋଧ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଇରାନ ଏକ ବେପରୁଆ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ବେଆଇନ ବୋଲି କହି ନିନ୍ଦା କରିଛି। ଇରାନର ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ ଦାବି କରିଛି ଯେ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବେ ବି ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି। ସେପଟେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି କୌଣସି ଇରାନୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜ ଆମେରିକାର ଅବରୋଧ ଅଞ୍ଚଳ ନିକଟକୁ ଆସେ, ତେବେ ତାହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଆଯିବ। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଏହି ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ଏହି ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି।

ଇସ୍ରାଏଲ-ଲେବାନନ ସଂଘର୍ଷ ଜାରି

ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ଲାଗୁ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇସ୍ରାଏଲ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲା ଯେ ଏହା ଲେବାନନରେ ଥିବା ହିଜବୁଲ୍ଲାହ ବିରୋଧୀ ଅଭିଯାନ ଉପରେ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ। ଇସ୍ରାଏଲ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ୍ରମେ ଲେବାନନର ରାଜଧାନୀ ବେରୁତ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ ଜାରି ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଶତାଧିକ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ତେବେ ସଦ୍ୟତମ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ୱାଶିଂଟନରେ ଲେବାନନ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ନେତାନ୍ୟାହୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।

ଆଗାମୀ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ବହୁମୁଖୀ ଯୁଦ୍ଧ ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହେବା ପରେ ଏବେ ଉଭୟ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ନିଜର ସାମରିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛନ୍ତି। ଜାତିସଂଘ ସମେତ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିଥିବା ବେଳେ ଏହା ଏକ ବୃହତ୍ ଆଞ୍ଚଳିକ ଯୁଦ୍ଧର ରୂପ ନେବ କି ନାହିଁ, ତାହା ଆଗାମୀ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ସମଗ୍ର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟକୁ ନିଜ କବ୍‌ଜାକୁ ନେବାରେ ଲାଗିଛି। ୨୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ରେ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମିଳିତ ଭାବେ ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଇରାନର ପ୍ରମୁଖ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ଲେବାନନର ସଶସ୍ତ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ ହେଜବୁଲ୍ଲା (Hezbollah) ଏଥିରେ ସାମିଲ ହେବା ପରେ ଏବେ ଲେବାନନ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।

ଲେବାନନରେ ବଢୁଛି ଧ୍ୱଂସଲୀଳା

ଗତ କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ହେଜବୁଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ତୀବ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଲେବାନନ ଉପରେ ପ୍ରାୟ ୧୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ଆକ୍ରମଣ କରିସାରିଥିବା ବେଳେ, ଜବାବରେ ହେଜବୁଲ୍ଲା ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଉପରକୁ ୩୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ରକେଟ୍ ମାଡ଼ କରିଛି। କେବଳ ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ଲେବାନନରେ ୮୦ଟି ବଡ଼ ଧରଣର ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି। ନିଜର ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧ ନଥାଇ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଇରାନର ସହଯୋଗୀ ହୋଇଥିବା କାରଣରୁ ଲେବାନନ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି ସହୁଛି।

ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଭାବ

ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶିକାର ସାଧାରଣ ନାଗରିକମାନେ ହେଉଛନ୍ତି। ଇସ୍ରାଏଲର କ୍ରମାଗତ ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଲେବାନନରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୧୧୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିସାରିଛି। ସେହିପରି ଦେଶର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୦ ଲକ୍ଷରୁ (୧ ନିୟୁତ) ଅଧିକ ଲୋକ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ରାଜଧାନୀ ବେରୁଟ୍ (Beirut) ସମେତ ଦକ୍ଷିଣ ଲେବାନନର ଅନେକ ସହର ଏବେ ଧ୍ୱଂସସ୍ତୂପରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ମାନବୀୟ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଇସ୍ରାଏଲର ସ୍ଥଳପଥ ଆକ୍ରମଣ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରଣନୀତି

ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ ସହିତ ଇସ୍ରାଏଲୀ ସେନା ଏବେ ଲେବାନନ ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସ୍ଥଳପଥରେ ଆକ୍ରମଣ (Ground operations) ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଦକ୍ଷିଣ ଲେବାନନର ଲିଟାନି ନଦୀ (Litani River) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ 'ବଫର ଜୋନ୍' ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଇସ୍ରାଏଲର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ହେଜବୁଲ୍ଲାର ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ନିଜର ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନକୁ ଆହୁରି କଡ଼ାକଡ଼ି କରିଛି। ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଏହି ତିକ୍ତତା ଯୋଗୁଁ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି।