ଇରାନୀ କଞ୍ଚା ତୈଳ ବହନ କରୁଥିବା ଏକ ଜାହାଜ ପେମେଣ୍ଟ (ଦେୟ) ସମସ୍ୟା କାରଣରୁ ଭାରତ ବଦଳରେ ଚୀନ୍‌କୁ ମୁହାଁଇଥିବା ନେଇ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟକୁ କେନ୍ଦ୍ର ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଖଣ୍ଡନ କରିଛି। ଏହି ଖବରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଭିତ୍ତିହୀନ ଏବଂ ତଥ୍ୟହୀନ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି।

ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ

ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏକ୍ସ (X) ପୋଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଗୁଜରାଟର ଭାଦିନାର (Vadinar) ଅଭିମୁଖେ ଆସୁଥିବା ଇରାନୀ ତୈଳ ଜାହାଜ ପେମେଣ୍ଟ ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ଚୀନ୍‌କୁ ଯାଇଥିବା ଦାବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲ ଅଟେ। ସରକାର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ୪୦ରୁ ଅଧିକ ଦେଶରୁ କଞ୍ଚା ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରୁଛି। ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ବ୍ୟବସାୟିକ ଆବଶ୍ୟକତା ତଥା ସୁବିଧା ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ତୈଳ କିଣିବା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ଯୋଗାଣ ବାଧା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନାରୀ ଗୁଡ଼ିକ ଆଗାମୀ ମାସଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ନିଜର କଞ୍ଚା ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିସାରିଛନ୍ତି।

ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ସୂଚନା

ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛି ଯେ, ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳ ମଝି ରାସ୍ତାରେ ବଦଳିବା ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ବିଲ୍ସ ଅଫ୍ ଲାଡିଂ (Bills of Lading) ରେ ପ୍ରାୟତଃ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବନ୍ଦରର ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ଥାଏ। ତେଣୁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସୁବିଧା ଏବଂ ପରିଚାଳନା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହାକୁ ପେମେଣ୍ଟ ସମସ୍ୟା ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି ସରକାର ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ଏଲପିଜି ଯୋଗାଣ ସ୍ୱାଭାବିକ

ଇରାନରୁ ଭାରତକୁ ଏଲପିଜି (LPG) ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା ନେଇ ଉଠିଥିବା ଗୁଜବକୁ ମଧ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛି। ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନରୁ ପ୍ରାୟ ୪୪ ହଜାର ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ (44 TMT) ଏଲପିଜି ବହନ କରିଥିବା 'ସି ବାର୍ଡ' (Sea Bird) ନାମକ ଏକ ଜାହାଜ ଗତ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨ ତାରିଖରେ ମାଙ୍ଗାଲୋର ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଥିରୁ ଗ୍ୟାସ୍ ଖଲାସ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରହିଛି।

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ ତଥା ଇରାନୀ କଞ୍ଚା ତୈଳ ବହନ କରୁଥିବା 'ପିଙ୍ଗ୍ ଶୁନ୍' (Ping Shun) ନାମକ ଏକ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଭାରତର ଭାଦିନାର ଆସିବା ବଦଳରେ ଚୀନ୍‌ର ଡୋଙ୍ଗୟିଙ୍ଗ୍ (Dongying) ବନ୍ଦର ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଥିବା ଶିପ୍-ଟ୍ରାକିଂ ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା। ଏହା ପରେ ପେମେଣ୍ଟ ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ଜାହାଜଟି ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିବା ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରିଥିଲା, ଯାହାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଭିତ୍ତିହୀନ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ଦେଶରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ରୋଷେଇ ଗ୍ୟାସର ଅଭାବକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ଦୀର୍ଘ ୮ ବର୍ଷ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଇରାନରୁ ଏଲପିଜି (LPG) କିଣିଛି ଭାରତ। ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଏଲ କର୍ପୋରେସନ୍ (IOC) ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ କିଣାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଏହାକୁ ନେଇ 'ସି ବାର୍ଡ' (Sea Bird) ନାମକ ଏକ ଜାହାଜ ଭାରତ ଅଭିମୁଖେ ବାହାରିଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ସଙ୍କଟ ଓ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା

ଆମେରିକା, ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ତିକ୍ତତା ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଯାତାୟାତ ବହୁଳ ଭାବରେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଭାରତ ତାର ମୋଟ ଏଲପିଜି ଚାହିଦାର ପ୍ରାୟ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ତେବେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରଭାବିତ ହେବାରୁ ଦେଶରେ ଉତ୍କଟ ଗ୍ୟାସ୍ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏପରିକି ଘରୋଇ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣରେ କାଟ୍ କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର କଟକଣା କୋହଳ ପରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତି

ପଶ୍ଚିମ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର କଟକଣା କାରଣରୁ ଭାରତ ୨୦୧୯ ମସିହାରୁ ଇରାନରୁ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ ଆମଦାନୀ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆମେରିକା ସରକାର ଇରାନ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା କଟକଣାକୁ ୩୦ ଦିନ ପାଇଁ କୋହଳ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସୁଯୋଗରେ ଭାରତ ତୁରନ୍ତ ଇରାନରୁ ପ୍ରାୟ ୪୩,୦୦୦ ଟନ୍ ଏଲପିଜି କିଣିବାକୁ ଚୁକ୍ତି କରିଛି। ଏହି ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଗ୍ୟାସକୁ ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଏଲ ସମେତ ଭାରତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (BPCL) ଏବଂ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (HPCL) ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟାଯିବ। ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି, ଏହି କ୍ରୟ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା 'ଟଙ୍କା' ଆକାରରେ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ।

'ସି ବାର୍ଡ' ଜାହାଜରେ ଆସୁଛି ଏଲପିଜି

ଇରାନରୁ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏଲପିଜି ଖେପ ଆଣୁଥିବା ଟ୍ୟାଙ୍କର 'ସି ବାର୍ଡ' କର୍ଣ୍ଣାଟକର ମାଙ୍ଗାଲୋର ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିବା ନେଇ ସୂଚନା ରହିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଫସି ରହିଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଯଥା ପାଇନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ଏବଂ ଜଗ୍ ବସନ୍ତ କୁ ମଧ୍ୟ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରହିଛି, ଯାହାକି ଦେଶର ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ଚାହିଦାକୁ ପୂରଣ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।