ବିହାରର ମୁଜାଫରପୁରରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ସାଇବର ଠକେଇ ଗ୍ୟାଙ୍ଗର ପର୍ଦ୍ଦାଫାଶ ହୋଇଛି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଅନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ଠକେଇ ଗିରୋହର ମାଷ୍ଟରମାଇଣ୍ଡ ହେଉଛନ୍ତି ବିହାର ସରକାରଙ୍କ ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଅଧିକାରୀ। ମୁଜାଫରପୁର ସାଇବର ପୋଲିସ ଏହି ଘଟଣାର ପର୍ଦ୍ଦାଫାଶ କରି ପାଟନାର ରାଜୀବ ନଗରରୁ ମୁଖ୍ୟ ଅଭିଯୁକ୍ତ ପ୍ରିୟରଞ୍ଜନ ଶର୍ମା (୬୦ ବର୍ଷ) ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅନନ୍ତ ଅମୀଷଙ୍କୁ ଗିରଫ କରିଛି। ସେମାନେ ସାରା ଦେଶରେ ଲୋକଙ୍କୁ 'ଡିଜିଟାଲ୍ ଆରେଷ୍ଟ'ର ଭୟ ଦେଖାଇ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଲୁଟୁଥିଲେ।

'ଡିଜିଟାଲ୍ ଆରେଷ୍ଟ' ନାଁରେ ୬୭ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଠକେଇ

ଗିରଫ ହୋଇଥିବା ପିତା-ପୁତ୍ର ନିଜକୁ ପୋଲିସ, ସିବିଆଇ (CBI) କିମ୍ବା ଟେଲିକମ୍ ବିଭାଗର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଉଥିଲେ। ଲୋକଙ୍କୁ ଫୋନ୍ ବା ଭିଡିଓ କଲ୍ କରି ସେମାନଙ୍କ ଆଧାର କାର୍ଡର ଅପବ୍ୟବହାର ମନି ଲଣ୍ଡରିଂ ବା ଅନ୍ୟ ଅପରାଧିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ହୋଇଛି ବୋଲି କହି ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ। ନିକଟରେ କାଜି ମହମ୍ମଦପୁର ଥାନା ଅଞ୍ଚଳର ପଞ୍ଜାବ ନ୍ୟାସନାଲ ବ୍ୟାଙ୍କର ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀ ମହେଶ ଗାମୀଙ୍କୁ ଏହିଭଳି ଫାଶରେ ପକାଇଥିଲେ। ପହଲଗାମ୍ ଆକ୍ରମଣରେ ତାଙ୍କ ଆଧାର କାର୍ଡ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିବା କହି ତାଙ୍କୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ଆରେଷ୍ଟର ଭୟ ଦେଖାଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ୬୭ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଟ୍ରାନ୍ସଫର କରାଇ ନେଇଥିଲେ। ଗତ ଏପ୍ରିଲ ୯ ତାରିଖରେ ଏ ନେଇ ସାଇବର ଥାନାରେ ଏଫଆଇଆର (FIR) ରୁଜୁ ହୋଇଥିଲା।

୨୦୦ କୋଟିର ସନ୍ଦିଗ୍ଧ କାରବାର ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଲିଙ୍କ୍

ପୋଲିସର ତଦନ୍ତରୁ ଏକ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଅଭିଯୁକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଏଫସିଆରଏ (FCRA) ସହ ଜଡିତ ୪ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ବିଦେଶରୁ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ସନ୍ଦିଗ୍ଧ କାରବାର ହୋଇଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି। ସାଇବର ପୋଲିସର କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଗିରୋହ ଦ୍ୱାରା ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ପ୍ରାୟ ୪ କୋଟି ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାରବାର ହେଉଥିଲା। ଠକେଇ ଟଙ୍କାକୁ ଟ୍ରେସିଂରୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଫେକ୍ ଏନଜିଓ ଓ କମ୍ପାନୀ ନାଁରେ ଖାତା ଖୋଲାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଗ୍ୟାଙ୍ଗ ବିରୋଧରେ ଦେଶର ୨୮ଟି ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇ କ୍ରାଇମ୍ ବ୍ରାଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ ଏମାନଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲା।

କିପରି ହେଲା ଗିରଫଦାରୀ?

ଏସଏସପିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ୍ରମେ ସାଇବର ଡିଏସପି ହିମାଂଶୁ କୁମାରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟିମ୍ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା। କଲ୍ ଡିଟେଲ୍ସ ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଜାକ୍ସନର ଯାଞ୍ଚ କରି ପୋଲିସ ପାଟନାର ରାଜୀବ ନଗର ସ୍ଥିତ ଘରେ ଚଢ଼ାଉ କରିଥିଲା। ସେଠାରୁ ନଗଦ ୨୩,୯୦୦ ଟଙ୍କା, ଗୋଟିଏ ଲାପଟପ୍, ୩ଟି ମୋବାଇଲ୍, ୧୯ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ ପାସବୁକ୍ ଓ ଚେକବୁକ୍, ୪ଟି ମୋହର ଏବଂ ପେନ୍ ଡ୍ରାଇଭ୍ ସମେତ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦସ୍ତାବିଜ୍ ଜବତ କରାଯାଇଛି। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଏଜେନ୍ସିମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଏବେ ଏହି ବୃହତ ସାଇବର ନେଟୱାର୍କର ଅଧିକ ଖୋଳତାଡ଼ ଜାରି ରହିଛି।

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଫେସବୁକରେ ଏବେ ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ସାଇବର ଠକେଇ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଛି। ଦେଶର ସାଧାରଣ ନିବେଶକଙ୍କୁ ଲୁଟିବା ପାଇଁ ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନେ ଏକ ନୂଆ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଉପାୟ ଆପଣାଇଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସାଇବର ଅପରାଧ ସମନ୍ୱୟ କେନ୍ଦ୍ର (I4C) ପକ୍ଷରୁ କ୍ୱାଣ୍ଟମ ଏଆଇ ନାମକ ଏକ ବିନିଯୋଗ ସ୍କାମ ବିଷୟରେ ସତର୍କ ସୂଚନା ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜାଲିଆତିରେ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ, ସଚିନ ତେନ୍ଦୁଲକର ଏବଂ ଇନଫୋସିସ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ନାରାୟଣ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଏଆଇ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଡିପଫେକ୍ ଭିଡିଓ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ଜଣାପଡିଛି।

ଅପରାଧୀମାନେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ବିଜ୍ଞାପନ ଜରିଆରେ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଲୋଭନ ଦେଖାଉଛନ୍ତି। ମାତ୍ର ୨୧,୦୦୦ ଟଙ୍କା ବିନିଯୋଗ କଲେ ମାସିକ ପ୍ରାୟ ୧୯.୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ନିଶ୍ଚିତ ଆୟ ହେବ ବୋଲି ଏଥିରେ ଦାବି କରାଯାଉଛି। ଏହାକୁ ଅଧିକ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ ବ୍ୟାଙ୍କ (ଏସବିଆଇ) ର ଲୋଗୋ ଏବଂ ସରକାରୀ ସମର୍ଥନ ଥିବା ମିଥ୍ୟା ସୂଚନା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି। ସାଇବର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଅପରାଧୀମାନେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଏଆଇ ମଡେଲ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସ୍ୱର ଏବଂ ଚେହେରାକୁ ଜାଲ କରୁଛନ୍ତି।

ଜାଲିଆତି ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ୱେବସାଇଟଗୁଡିକ ଦେଖିବାକୁ ଅନେକ ସମୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନ୍ୟୁଜ୍ ପୋର୍ଟାଲ ଭଳି ହୋଇଥାଏ, ଯାହାଫଳରେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ସହଜରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଥରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସାଇଟରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପରାମର୍ଶଦାତା ନାମରେ କଲ୍ କରାଯାଇ ମାନସିକ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଳ୍କ ବାହାନାରେ ସମସ୍ତ ଜମା ପୁଞ୍ଜି ଲୁଟି ନିଆଯାଏ।

ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ପାଇଁ କଣ କରିବେ?

ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି କି, କୌଣସି ଅଜଣା ଲିଙ୍କରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ଏବଂ ୱେବସାଇଟର ୟୁଆରଏଲ ବା ଡୋମେନ ନାମ ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। ଯଦି କୌଣସି ନିବେଶ ଯୋଜନା ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଅତି ଅବାସ୍ତବ ଲାଭ ଦେବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛି, ତେବେ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଜାଲିଆତି ବୋଲି ବୁଝିବାକୁ ହେବ।

ଯଦି ଆପଣ କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ପରିଚିତ କେହି ଏଭଳି ସ୍କାମର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଜାତୀୟ ହେଲ୍ପଲାଇନ ନମ୍ବର ୧୯୩୦ କୁ କଲ୍ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା cybercrime.gov.in ପୋର୍ଟାଲରେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତୁ। ଭାରତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଡିଜିଟାଲ ଅର୍ଥନୀତି ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ ନିବେଶକମାନେ ଅଧିକ ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ କହିଛନ୍ତି।