2026 Crisis - The Sakala

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବଢୁଛି ଉତ୍ତେଜନା: ଭାରତୀୟ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ଫେରାଇ ଦେଲା ଇରାନ

Suryakanta — Wed, 08 Jul 2026 18:00:03 +0530

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ (Strait of Hormuz) ପୁଣିଥରେ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଇରାନର ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ଏକ ଭାରତୀୟ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ସେଠାରୁ ଫେରାଇ ଦେଇଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଇରାନର ଫାର୍ସ ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ଜାହାଜଟି ଆମେରିକା ସମର୍ଥିତ ଓମାନୀ କରିଡର ଦେଇ ଯିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ତାକୁ ଅଟକାଯାଇଥିଲା।

ଇରାନର ଚେତାବନୀ ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ମାର୍ଗ

ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, IRGC ରେଡିଓ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ଜାହାଜଟିକୁ ଓମାନୀ କରିଡର ଛାଡି ତେହେରାନ୍ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାର୍ଗ ଦେଇ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ଜୁନ୍ ୨୪ ତାରିଖରେ ଓମାନ ଏବଂ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ସଂଗଠନ (IMO) ପକ୍ଷରୁ ଗଲ୍ଫ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସି ରହିଥିବା ଜାହାଜଗୁଡିକର ସୁରକ୍ଷିତ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ସାମୁଦ୍ରିକ କରିଡର ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାର ତଦାରଖ ଆମେରିକା କରୁଛି। ତେବେ ଏହି ମାର୍ଗକୁ ଇରାନ କଡ଼ା ବିରୋଧ କରୁଛି।

ସମୁଦ୍ରରେ ବଢୁଛି ବିପଦ

କେବଳ ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କର ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କରଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରୁ ଫେରିବାକୁ ପଡ଼ିଛି। ନିକଟରେ ଏହି ଜଳପଥରେ ଏକ କାତାରର ଏଲଏନଜି (LNG) ଟ୍ୟାଙ୍କର ଏବଂ ଏକ ସାଉଦି ଆରବର କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ସାମୁଦ୍ରିକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷମାନେ ଏଠାରେ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ବିପଦ ସ୍ତରକୁ 'ଗୁରୁତର' ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଶିପ୍ ଟ୍ରାକିଂ ଡାଟା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ପତାକା ଲାଗିଥିବା ବିଶାଳ କ୍ରୁଡ୍ କ୍ୟାରିୟର ଲୀଳା ଭାଡିନାର (Lila Vadinar) ମଧ୍ୟ ଏହି ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ଓମାନ ଉପକୂଳରୁ ନିଜର ଗତିପଥ ବଦଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଜାହାଜରେ ପ୍ରାୟ ୨ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ କୁଏତ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଥିଲା।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବର ଆଶଙ୍କା

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ସମୁଦ୍ରବାହିତ ତୈଳ ଏବଂ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଏଲଏନଜି (LNG) ଏହି ବାଟ ଦେଇ ଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ବାରମ୍ବାର ଘଟୁଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଇରାନର କଟକଣା ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଯଦି ଏହି ସ୍ଥିତି ଲାଗି ରହେ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ, ଯାହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଭାରତ ସମେତ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପଡ଼ିବ।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବନ୍ଦ କଲା ଇରାନ: ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ସଙ୍କଟ, ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଆମେରିକା ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ମେଣ୍ଟ

Suryakanta — Wed, 25 Mar 2026 15:46:22 +0530

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଠାରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ବଜାରରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନ ଉପରେ କରାଯାଇଥିବା ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନର ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ଏବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ ବିଶ୍ୱରେ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣରେ ବ୍ୟାପକ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ଇରାନ ଉପରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ

ଗତ ୨୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମିଳିତ ଭାବେ ଇରାନର ସାମରିକ ଏବଂ ପରମାଣୁ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଅଲି ଖାମେନେଇ (Ali Khamenei) ଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଏହାର ଜବାବରେ ଇରାନ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଘାଟି ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଉପରେ ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ମାଡ଼ କରିଥିଲା। ଏହା ସହିତ ଇରାନର ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ବ୍ୟାବସାୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିବା ସହ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଏହି ପଥରେ ଯାତାୟାତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଦୈନିକ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ତରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (LNG) ପରିବହନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ବ୍ରେଣ୍ଟ୍ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ (Brent crude oil) ର ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପିଛା ୧୧୨ ରୁ ୧୨୬ ଡଲାର ପାର୍ କରିଛି। କତାରରୁ ଏସିଆ ଏବଂ ୟୁରୋପକୁ ଯାଉଥିବା LNG ଯୋଗାଣ ମଧ୍ୟ ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଆମେରିକାର ଚେତାବନୀ ଓ ନୂତନ ମେଣ୍ଟ

ସ୍ଥିତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ ରୁ ଆମେରିକା ସେନା ଏହି ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ଏକ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ତୁରନ୍ତ ଏହି ଜଳପଥକୁ ମୁକ୍ତ ନକରାଯାଏ, ତେବେ ଇରାନର ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଆଯିବ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇରାନ ଧମକ ଦେଇଛି ଯେ ଯଦି ତାହାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୁଏ, ତେବେ ଗଲ୍ଫ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଶକ୍ତି ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଦିଆଯିବ। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ବ୍ରିଟେନ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ, କାନାଡ଼ା, ଇଟାଲୀ ସମେତ ସାତୋଟି ଆମେରିକୀୟ ମିତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମେଣ୍ଟକୁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଛନ୍ତି।