ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଅଞ୍ଚଳରେ ଉତ୍ତେଜନା ଲାଗି ରହିଛି। ଏହାରି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଆସୁଥିବା ଦୁଇଟି ତରଳ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଗ୍ୟାସ (ଏଲପିଜି) ଟ୍ୟାଙ୍କର ଏକ ନୂଆ ତଥା ଅସ୍ୱାଭାବିକ ରାସ୍ତା ଦେଇ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଅନଲାଇନ୍ ସିପ୍ ଟ୍ରାକିଂ ଡାଟାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ଏହି ଦୁଇ ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କର ପାଇନ ଗ୍ୟାସ (Pine Gas) ଏବଂ ଜଗ୍ ବସନ୍ତ (Jag Vasant) ନିରାପଦ ଭାବରେ ସ୍ୱଦେଶ ଫେରିବା ପାଇଁ ଏହି ଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।

ବିପଦ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ନୂଆ ରାସ୍ତା ଏବଂ ପରିଚୟ

ଟ୍ରାକିଂ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆରବ ସାଗରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ରାସ୍ତା ବ୍ୟବହାର ନକରି ଏହି ଦୁଇ ଜାହାଜ କେଶମ୍-ଲାରାକ୍ (Qeshm–Larak) ଚ୍ୟାନେଲ ଦେଇ ଗତି କରୁଛନ୍ତି। ଆକ୍ରମଣରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ଏବଂ ନିଜର ସ୍ପଷ୍ଟ ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ଟ୍ୟାଙ୍କର ନିଜର ଅନବୋର୍ଡ ମେସେଜିଂରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହୃତ 'IND SHIP AND CREW' ପରି ସାଧାରଣ ପରିଚୟ ବଦଳରେ ସେମାନେ ନିଜକୁ 'PINE GAS INDIAN SHIP' ଏବଂ 'JGVASNTINDSHIPINDCRW' ଭାବରେ ପ୍ରସାରିତ କରୁଛନ୍ତି। ଏଥିରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ଯେ, ଇରାନୀ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ପୂର୍ବ ଅନୁମୋଦନ ପାଇବା ପରେ ସେମାନେ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିଚୟ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି।

ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜାହାଜର ସ୍ଥିତି

ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ୨୮ଟି ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଫସି ରହିଥିଲେ। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର କ୍ରମାଗତ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ଫଳରେ ଗତ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଶିବାଲିକ୍ (Shivalik) ଏବଂ ନନ୍ଦାଦେବୀ (Nanda Devi) ନାମକ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ଏଲପିଜି ଟ୍ୟାଙ୍କର ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗୁଜରାଟର ମୁନ୍ଦ୍ରା ଏବଂ କାଣ୍ଡଲା ପୋର୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଦୁଇ ନୂତନ ଟ୍ୟାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନିଜର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଭାରତୀୟ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ଏକ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର। ଦେଶର ମୋଟ ଏଲପିଜି ଚାହିଦାର ପ୍ରାୟ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବାରୁ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷିତ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣକୁ ନେଇ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଥିବା ବେଳେ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ଆସିଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସହିତ ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘକୁ ଏକ ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଛି। ଏହି ବାର୍ତ୍ତାରେ ଇରାନ ସୂଚନା ଦେଇଛି ଯେ, ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳକୁ ସୀମିତ ଭାବେ ଅନୁମତି ଦିଆଯିବ। କିନ୍ତୁ ଏଥିପାଇଁ କଠୋର ସର୍ତ୍ତ ଲାଗୁ ହେବ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳରେ ସେଠାରେ ଫସି ରହିଥିବା ୨୦ଟି ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ପାଇଁ ଆଶା ସଞ୍ଚାର ହୋଇଛି।

ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଉପରେ Hormuz ପ୍ରଣାଳୀର ଗୁରୁତ୍ୱ

ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ସପ୍ଲାଏ ବା ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ (ଅଶୋଧିତ ତୈଳ) ଏବଂ ଏଲପିଜି (LPG) ର ପରିବହନ ଏହି ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ହୋଇଥାଏ। ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି କାରଣରୁ ଏହି ପଥ ବନ୍ଦ ହେବା ଫଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ବହୁ ଜାହାଜ ଏଠାରେ ଫସି ରହିଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ତେବେ ଇରାନର ନୂତନ ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସହିତ ଜଡିତ ଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରହିବ, କିନ୍ତୁ ଭାରତ ଭଳି ଦେଶର ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଯାଞ୍ଚ ପରେ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯାତାୟାତ କରିପାରିବେ।

ଫସି ରହିଛି ୨୦ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି। ବନ୍ଦର ଏବଂ ଜଳପଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଚିବ ରାଜେଶ କୁମାର ସିହ୍ନା କହିଛନ୍ତି ଯେ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ରାୟ ୨୦ଟି ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଅଟକି ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ସଙ୍କଟପୂର୍ଣ୍ଣ ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି। ଏହା ମଧ୍ୟରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଏଲପିଜି ଏବଂ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବହନ କରୁଥିବା ଜାହାଜ ସାମିଲ ରହିଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଭାରତୀୟ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ପରେ ଏହାପୂର୍ବରୁ ଏମଟି ଶିବାଲିକ୍ (MT Shivalik) ଏବଂ ନନ୍ଦା ଦେବୀ (Nanda Devi) ଭଳି ଭାରତୀୟ ଏଲପିଜି ବାହକ ଜାହାଜ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗୁଜରାଟ ଉପକୂଳରେ ପହଞ୍ଚି ସାରିଛନ୍ତି।

ଭାରତରେ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଅଭାବ ନାହିଁ

ଏହି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଯୁଗ୍ମ ସଚିବ ସୁଜାତା ଶର୍ମା ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଏଲପିଜି (LPG) ଷ୍ଟକ୍ ମହଜୁଦ୍ ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଦେଶର ସମସ୍ତ ରିଫାଇନାରୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଦେଶରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲର (Petrol-Diesel) କୌଣସି ଅଭାବ ନାହିଁ। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ୍ ପେଜେସକିଆନ୍ (Masoud Pezeshkian) ଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ ଫୋନ୍ ଯୋଗେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।