ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଏବେ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇଛି। ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ନିକଟରେ ଏକ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ହେଲିକପ୍ଟର ଖସିପଡ଼ିବା ପରେ ଆମେରିକା ଇରାନ ଉପରେ ବଡ଼ ଧରଣର ଏୟାର ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ (ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ) କରିଛି। ହେଲିକପ୍ଟରକୁ ଇରାନ ଖସାଇଥିବା ନେଇ ଆମେରିକା ଅଭିଯୋଗ କରିବା ସହ ଏହାର କଡ଼ା ଜବାବ ସ୍ୱରୂପ ଏହି ଆକ୍ରମଣ କରିଛି। ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଇରାନର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଷ୍ଟେସନ୍ ଏବଂ ରାଡାର୍ ସାଇଟ୍ ଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିଛି।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନକୁ ଏକ ନୂଆ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟ କରି ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନର ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପରାସ୍ତ ହୋଇଛି। ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି, "ଇରାନ ସେନାର ଅବସ୍ଥା ଏବେ ବହୁତ ଖରାପ। ସେମାନଙ୍କର ନୌସେନା ଓ ବାୟୁସେନାର ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ ଏବେ ଆଉ ନାହିଁ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଗୁଣ୍ଡା (Bully of the Middle East) ଏବେ ମୃତ"। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଚୁକ୍ତି ଆଲୋଚନା ବିଳମ୍ବ କରିବାର ପରିଣାମ ଇରାନକୁ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ଇରାନର ପଲଟାବାର ଏବଂ ଆକ୍ରମଣ

ଆମେରିକାର ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନ ମଧ୍ୟ ଚୁପ୍ ବସିନାହିଁ। ଜୋର୍ଡାନର ମୁୱାଫାକ୍ ସଲ୍ଟି ଏୟାରବେସ୍ (Muwaffaq Salti Air Base), ଯେଉଁଠାରେ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ମୁତୟନ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଇରାନ ମିସାଇଲ୍ ମାଡ଼ କରିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ବାହାରିନ୍ ଏବଂ କୁଏତରେ ମଧ୍ୟ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ସେହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସକ୍ରିୟ କରିବା ସହ ଆଲର୍ଟ ଜାରି କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାକୁ ଆରାଘଚିଙ୍କ ଚେତାବନୀ

ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅବ୍ବାସ ଆରାଘଚି ଆମେରିକାକୁ କଡ଼ା ଭାଷାରେ ସତର୍କ କରାଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଆମେରିକୀୟ ସେନା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର (Persian Gulf) ଅଞ୍ଚଳ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍। ଆରାଘଚି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଆମେରିକା ଠାରୁ ହଜାର ହଜାର ମାଇଲ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତେଣୁ ବିପଦ କମାଇବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯିବା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଭଲ ବିକଳ୍ପ ଅଟେ।

ଇରାନରେ ଏବେ ଘୋର ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଛି। ଖବର ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ ଅରାଗଚିଙ୍କୁ ଖୁବଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପଦରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇପାରେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ବାଚସ୍ପତି ତାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଥିବା ନେଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଓ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ

ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ ପେଜେସକିଆନ ଏବଂ ସଂସଦର ବାଚସ୍ପତି ମହମ୍ମଦ ବାଘେର ଘାଲିବାଫ ମିଳିତ ଭାବେ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି। ଆବାସ ଅରାଗଚି ସରକାରଙ୍କ ବିନା ଅନୁମତିରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ବିଶେଷ କରି ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରିଥିବା କୁହାଯାଉଛି।

ଆଇଆରଜିସି କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠତା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ

ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଅରାଗଚି ଇସଲାମିକ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପ୍ସ (IRGC) କମାଣ୍ଡର ଅହମ୍ମଦ ୱାହିଦୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ବାଚସ୍ପତି ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ସେ କେବଳ ଆଇଆରଜିସି କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ଜଣେ ସହାୟକ ଭାବେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ବିଦେଶ ନୀତି ଏବଂ ପରମାଣୁ ଆଲୋଚନା ଭଳି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମହଙ୍ଗା ପଡ଼ିପାରେ।

ବିଫଳ ଆଲୋଚନା ଓ ପ୍ରସ୍ତାବ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ

ଗତ ଏପ୍ରିଲ ୨୪ ତାରିଖରେ ଆବାସ ଅରାଗଚି ଏକାକୀ ଇସଲାମାବାଦ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ତେହେରାନର ଏକ ଶାନ୍ତି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିଥିଲେ। ତେବେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଇରାନ ଭିତରେ କଠୋରପନ୍ଥୀ ନେତା ସଇଦ ଜଲିଲିଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନେ ମଧ୍ୟ ବାଚସ୍ପତି ଘାଲିବାଫଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଆଲୋଚନାକାରୀ ଦଳକୁ ସମର୍ଥନ ଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ସବୁ ଘଟଣାକ୍ରମ ଇରାନ ସରକାର ଭିତରେ ଥିବା ତୀବ୍ର ମତଭେଦକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ କୂଟନୀତିର ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍ ଜୟଶଙ୍କର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଇରାନ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଆବାସ ଆରାଗଚିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନା ପରେ ଇରାନର ଅବରୋଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଭାରତୀୟ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ମାର୍ଗ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଉପରେ କଟକଣା ଏବଂ ଆକ୍ରମଣ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। 

ଏହି ଆଲୋଚନା ପରେ, ଦୁଇଟି ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କର, ପୁଷ୍ପକ ଏବଂ ପରିମଲ, ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ଏହାବ୍ୟତୀତ, ଜଣେ ଭାରତୀୟ କ୍ୟାପଟେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସାଉଦି ଆରବରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବହନ କରୁଥିବା ଏକ ଲାଇବେରିଆ ପତାକାଧାରୀ ଟ୍ୟାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଦିନ ପୂର୍ବେ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଅତିକ୍ରମ କରି ମୁମ୍ବାଇ ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲର ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଯାତାୟାତ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଏହା ଭାରତ ଅଭିମୁଖେ ଆସିଥିବା ପ୍ରଥମ ସୁରକ୍ଷିତ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଅଟେ।

ଚାଲିଥିବା ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କାରଣ ଭାରତର ପ୍ରାୟ ୪୦-୫୦% ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଏବଂ ୫୦%ରୁ ଅଧିକ ଏଲଏନଜି (LNG) ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଆସିଥାଏ। ସାଉଦି ଆରବ, ଇରାକ୍, ୟୁଏଇ, କାତାର ଏବଂ କୁଏତ୍ ଭଳି ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶରୁ ତୈଳ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହ ଭାରତରେ ଇନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ଥିଲା, ଯାହା ଏବେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଦୂର ହୋଇଛି।

କିଛି ଜାହାଜର ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ସତ୍ତ୍ୱେ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଏବେ ବି ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଜଳପଥ ନିକଟରେ ରହିଛନ୍ତି। ନୌଚାଳନା ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅଞ୍ଚଳରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦିନଠାରୁ ୨୮ଟି ଭାରତୀୟ ପତାକାଧାରୀ ଜାହାଜ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଆଖପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି। ତେବେ ଉତ୍ତେଜନା ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ୮ଟି ଜାହାଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ୭ଟି ଜାହାଜ ଯଥା- ଦେଶ ମହିମା, ଦେଶ ଅଭିମାନ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ କମଳ, ବିଶ୍ୱ ପ୍ରେରଣା, ଜଗ ବିରାଟ, ଜଗ ଲୋକେଶ ଏବଂ ଏଲଏନଜିସି ଅସୀମ ଆରବ ସାଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାବେଳେ ଜଗ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆଙ୍ଗୋଲା ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖିଛି।

୨୦୨୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ଆରମ୍ଭରୁ ଇରାନ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏକାଧିକ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି। ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୦ ଏବଂ ୧୧ ମଧ୍ୟରେ ଇସ୍ରାଏଲର ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ରୋମ ଏବଂ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡର କଣ୍ଟେନର ଜାହାଜ ମୟୂରୀ ନାରୀ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୩ ଜଣ କର୍ମଚାରୀ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦% ତୈଳ ଯୋଗାଣ କରୁଥିବା ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଏବେ ବଡ଼ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି। ଏହାର ଜବାବରେ ଆମେରିକା ନୌସେନା ମଧ୍ୟ ଇରାନର ୧୬ଟି ମାଇନ୍ ବିଛାଉଥିବା ଡଙ୍ଗାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ମିଳିଛି।