ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS) ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରୀୟ ବୈଠକରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ଲାଗିଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ରୁଷର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ସର୍ଗେଇ ଲାଭରୋଭ (Sergey Lavrov) ଏକ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ 'ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ମଧ୍ୟସ୍ଥକାରୀ' ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ।

ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା

ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ପାକିସ୍ତାନ ନିଜକୁ ୱାଶିଂଟନ୍ ଏବଂ ତେହେରାନ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ମଧ୍ୟସ୍ଥକାରୀ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଲାଭରୋଭ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ ପାକିସ୍ତାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ଏବଂ ଆରବ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ତଥା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ମଧ୍ୟସ୍ଥକାରୀର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ, ତେବେ ଭାରତର ବିଶାଳ କୂଟନୈତିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଏହି ଦିଗରେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଉପରେ ରୁଷର ଭରସା

ବ୍ରିକ୍ସ ବୈଠକ ପରେ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ରୁଷ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଏହାର ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରତିପତ୍ତି ଯୋଗୁଁ ଏହା ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଦେଶ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ବ୍ରିକ୍ସର ସଭାପତି ପଦବୀରେ ରହିଥିବା ବେଳେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରୁଥିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଗ୍ରାହକ ଅଟେ। ତେଣୁ ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବାରେ ଭାରତର ସିଧାସଳଖ ସ୍ୱାର୍ଥ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି। ସେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ଖଟାଇ ଇରାନ ଏବଂ ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ (UAE) କୁ ଆଲୋଚନା ଟେବୁଲକୁ ଆଣିପାରିବ।

ପାକିସ୍ତାନର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଉପରେ ଉଠିଲା ପ୍ରଶ୍ନ

ରୁଷର ଏହି ବୟାନ ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଆସିଛି, ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିବାକୁ ନେଇ ପାକିସ୍ତାନର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଆମେରିକୀୟ ସିନେଟର ଲିଣ୍ଡସେ ଗ୍ରାହାମ ନିକଟରେ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ କହିଥିଲେ ଯେ ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଉପରେ ତାଙ୍କର ଭରସା ନାହିଁ। ଏହା ସହିତ ଆମେରିକୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନର ସାମରିକ ବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ ନୁର ଖାନ ଏୟାରବେସରେ ରଖିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିବା ନେଇ ଦାବି କରାଯାଇଛି, ଯାହା ପାକିସ୍ତାନର ଦ୍ୱୈତ ନୀତିକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି।

ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ UAE ସମେତ ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଗସ୍ତରେ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକି ଭାରତର ବୈଶ୍ୱିକ କୂଟନୀତିକୁ ଅଧିକ ମଜବୁତ କରୁଛି। ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ରୁଷର ଏହି ସମର୍ଥନ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ଭାରତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି。

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ହେବାକୁ ଥିବା ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS) ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରୀୟ ବୈଠକରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ରୁଷର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସର୍ଗେଇ ଲାଭରୋଭ ୧୩ ମଇ ୨୦୨୬ ରେ ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ଗସ୍ତ କାଳରେ ସେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ. ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆଲୋଚନା କରିବେ। ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଗସ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। ଉଭୟ ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ, ଊର୍ଜା ସହଯୋଗ, ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆଗାମୀ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି।

ରୁଷରୁ ଭାରତକୁ ହେଉଥିବା ତୈଳ ଏବଂ ଊର୍ଜା ଯୋଗାଣକୁ ନେଇ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଚାପ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ଗେଇ ଲାଭରୋଭ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି। ନିଜର ଭାରତ ଗସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ 'ଅନୁଚିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା' ସତ୍ତ୍ୱେ ରୁଷର ଊର୍ଜା ଯୋଗାଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ସ୍ୱାର୍ଥ କଦାପି ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ନାହିଁ। ଆମେରିକା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶମାନେ ବିଶ୍ୱର ଊର୍ଜା ମାର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିବା ସହ ରୁଷ ଏହାର ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ସହିତ କରିଥିବା ଚୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବ ବୋଲି ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଏସ. ଜୟଶଙ୍କର ଏବଂ ଲାଭରୋଭଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯିବ। ବାହ୍ୟ ଚାପରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ପରିବହନ, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଚ୍ୟାନେଲ ନିର୍ମାଣ ଉପରେ ଉଭୟ ଦେଶ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ବିଜ୍ଞାନ, ମହାକାଶ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ସଙ୍କଟ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ବ୍ରିକ୍ସ ବୈଠକ ଏବଂ ବହୁମୁଖୀ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ମଇ ୧୪ ଏବଂ ୧୫ ତାରିଖରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିବା ବ୍ରିକ୍ସ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରୀୟ ବୈଠକରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ ବହୁମୁଖୀ (Multipolar) ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଠନ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯିବ। ରୁଷର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଏବଂ ରୁଷ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବନ୍ଧୁତା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ହେବ ବୋଲି ରୁଷ ପକ୍ଷରୁ ଆଶା ବ୍ୟକ୍ତ କରାଯାଇଛି।

ରୁଷର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସର୍ଗେଇ ଲାଭରୋଭ ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଇରାନ ବିରୋଧରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସାରର ବିପଦକୁ ବଢ଼ାଇପାରେ। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ସଂଘର୍ଷ କେବଳ ଇରାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ପଡ଼ୋଶୀ ଆରବ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ହାସଲ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବ।

ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ଭୟ

ମସ୍କୋରେ ବ୍ରୁନେଇର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ପରେ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଲାଭରୋଭ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ (ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ରୋକିବା ପାଇଁ) ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଓଲଟା ଫଳ ଦେଇପାରେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା (Nuclear Arms Race) ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି, ଯାହା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବାହାରକୁ ଚାଲିଯାଇପାରେ।

ଇରାନ ପାଖରେ ପରମାଣୁ ବୋମା ଥିବାର ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ

ଲାଭରୋଭ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଇରାନ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ବିକାଶ କରୁଥିବାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ମସ୍କୋ ପାଖରେ ନାହିଁ। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ଏହି କାରଣ ଦର୍ଶାଇ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା କେବଳ ଏକ ବାହାନା ବୋଲି ରୁଷ ଅଭିଯୋଗ କରିଛି। ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (IAEA) ମଧ୍ୟ ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ବିପଜ୍ଜନକ ତଥ୍ୟ ଦେଇନଥିବା ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର ନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ

ରୁଷ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ କଟାକ୍ଷ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, "ଆମେରିକା କେବଳ ସେହି ଦେଶଗୁଡିକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ଯାହା ପାଖରେ ପରମାଣୁ ବୋମା ନଥାଏ।" ଏହା ଅନ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିଜର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ହାସଲ କରିବାକୁ ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ଯୋଗାଇବ ବୋଲି ସେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।